<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Le Médiateur-Umuhuza &#187; Ibisigo, Imivugo n&rsquo;ubundi Buvanganzo</title>
	<atom:link href="http://murengerantwari.unblog.fr/category/special-rwanda/culture/ibisigo-imivugo-nubundi-buhanzi/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>http://murengerantwari.unblog.fr</link>
	<description>Notre Magazine en ligne</description>
	<lastBuildDate>Tue, 15 Mar 2022 21:16:43 +0000</lastBuildDate>
	<language>fr-FR</language>
		<sy:updatePeriod>hourly</sy:updatePeriod>
		<sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
	<generator>http://wordpress.org/?v=3.7.5</generator>
	<item>
		<title>Mavenge guhimba indirimbo inoze bimutwara imyaka ine (Izuba rirashe)</title>
		<link>http://murengerantwari.unblog.fr/2016/01/09/mavenge-guhimba-indirimbo-inoze-bimutwara-imyaka-ine-izuba-rirashe/</link>
		<comments>http://murengerantwari.unblog.fr/2016/01/09/mavenge-guhimba-indirimbo-inoze-bimutwara-imyaka-ine-izuba-rirashe/#comments</comments>
		<pubDate>Sat, 09 Jan 2016 00:12:47 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[mediator]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Arts, litterature et poésie]]></category>
		<category><![CDATA[Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://murengerantwari.unblog.fr/?p=5580</guid>
		<description><![CDATA[&#160; Mavenge (Ifoto/Irakoze R.) Umuhanzi Mavenge Sudi anenga abahanzi b’ubu ko basigaye basohora ibihangano batafatiye umwanya uhagije mu kubitegura mu myandikire no mu butumwa. Mavenge avuga ko igihangano cyiza nibura gihimbwa mu gihe kirenze amezi atanu, aho umuhanzi abanza akajora yitonze ibyo agiye gusohora n’ubutumwa agiye guha abazakunda icyo gihangano cye. Yifatiyeho urugero, Mavenge avuga [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<div>
<figure><a href="http://izubarirashe.rw/wp-content/uploads/2016/01/mavenge.jpg" rel="lightbox[5580]"><img title="mavenge" alt="Mavenge guhimba indirimbo inoze bimutwara imyaka ine (Izuba rirashe) dans Arts, litterature et poésie mavenge-696x443" src="http://izubarirashe.rw/wp-content/uploads/2016/01/mavenge-696x443.jpg" width="696" height="443" /></a><br />
<figcaption> Mavenge (Ifoto/Irakoze R.)</figcaption>
</figure>
</div>
<div></div>
<p>Umuhanzi Mavenge Sudi anenga abahanzi b’ubu ko basigaye basohora ibihangano batafatiye umwanya uhagije mu kubitegura mu myandikire no mu butumwa.</p>
<p>Mavenge avuga ko igihangano cyiza nibura gihimbwa mu gihe kirenze amezi atanu, aho umuhanzi abanza akajora yitonze ibyo agiye gusohora n’ubutumwa agiye guha abazakunda icyo gihangano cye.</p>
<p>Yifatiyeho urugero, Mavenge avuga ko we nyinshi mu ndirimbo ze azihimba mu gihe kiri hejuru y’umwaka umwe, ariko ko akenshi abona inyinshi mu ndirimbo ze azisohora nyuma y’imyaka ine yarazihimbye akizikosora.</p>
<p>Aha niho avuga ko izi ndirimbo zisohoka zifatika, zitanga ubutumwa abantu b’ingeri zose; baba abagezweho n’abazaza.</p>
<figure id="attachment_11277"><a href="http://izubarirashe.rw/wp-content/uploads/2016/01/mvenge4.jpg" rel="attachment wp-att-11277" rel="lightbox[5580]"><img alt="Mavenga avuga ko indirimbo nziza ihimbwa mu mezi nibura atanu (Ifoto/Irakoze R)" src="http://izubarirashe.rw/wp-content/uploads/2016/01/mvenge4.jpg" width="527" height="614" /></a><br />
<figcaption>Mavenga avuga ko indirimbo nziza ihimbwa mu mezi nibura atanu (Ifoto/Irakoze R)</figcaption>
</figure>
<p>Agira ati  “Njye ndi umunutu usohora indirimbo imwe mu myaka itari munsi y’ine, nkabanza ngakora igihangano nkakijora nkareba ubutumwa burimo, nkareba ibyo ngiye guha Abanyarwanda ubutumwa burimo nkareba icyo igihangano cyanjye kizabigisha.”</p>
<p>Mavenge yongeraho ati “Bariya bavuga ngo bahanze indirimbo umunsi umwe ikaba isohotse, biriya ni amakosa. Nibura iyo imaze amezi ane, hiyongereyeho abiri bikaba atandatu nibwo igihangano uba umaze kukiyungurura ukakireba neza cyarabaye umuranzi ukareba ko icyo gihangano kirimo ubutumwa bwimbitse mu Kinyarwanda.”</p>
<p>Kuri we avuga ko indirimbo yakozwe mu gihe gito yagombye kuba yakozwe mu gihe cy’amezi nibura ane, ko ubu ari bwo umuhanzi asohora indirimbo yashishojeho.</p>
<p>Aha niho Mavenge atavuga rumwe n’abantu bavuga ko yazimye, kuko ngo ari mu nganzo, aho ari gutegura ibihangano bindi bishya akabifatira umwanya ngo bizasohokane umwimerere.</p>
<p>Agira ati “Ubu tuvugana mfite ibihangano nahimbye bimaze nk’imyaka ibiri itatu, indirimbo nziza cyane buri wese ashobora kumva akavuga ati ‘iyi ni indirimbo pe!’”</p>
<p>Mavenge avuga ko mu gihe abahanzi b’u Rwanda bazabasha gusohora indirimbo bitondeye bizajya bituma zidasaza vuba.</p>
<p><a href="http://izubarirashe.rw/wp-content/uploads/2016/01/mavenge-1.jpg" rel="attachment wp-att-11278" rel="lightbox[5580]"><img alt="Mavenge avuga ko nta ndirimbo ihimbwa umunsi umwe ngo ibe yaramba (Ifoto/Irakoze R.)" src="http://izubarirashe.rw/wp-content/uploads/2016/01/mavenge-1.jpg" width="800" height="509" /></a><em>Mavenge avuga ko nta ndirimbo ihimbwa umunsi umwe ngo ibe yaramba (Ifoto/Irakoze R.)</em></p>
<figure id="attachment_11279"><a href="http://izubarirashe.rw/wp-content/uploads/2016/01/mavenge3.jpg" rel="attachment wp-att-11279" rel="lightbox[5580]"><img alt="Mavenga aganira n’itangazamakuru, asaba abahanzi kujya bafata umwanya uhagije wo gutegura ibihangano byabo (Ifoto/Irakoze R.)" src="http://izubarirashe.rw/wp-content/uploads/2016/01/mavenge3.jpg" width="800" height="532" /></a><br />
<figcaption>Mavenga aganira n’itangazamakuru, asaba abahanzi kujya bafata umwanya uhagije wo gutegura ibihangano byabo (Ifoto/Irakoze R.)</figcaption>
</figure>
<div>
<div><a href="http://izubarirashe.rw/2016/01/mavenge-guhimba-indirimbo-inoze-bimutwara-imyaka-ine/#"><img alt="sugira-banner-igihe dans Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo" src="http://igihe.com/IMG/gif/sugira-banner-igihe.gif" /></a></div>
</div>
<footer>
<div></div>
<div>SHARE</p>
<div>
<div>Facebook</div>
<div>Twitter</div>
</div>
</div>
</footer>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://murengerantwari.unblog.fr/2016/01/09/mavenge-guhimba-indirimbo-inoze-bimutwara-imyaka-ine-izuba-rirashe/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Inganzo y&#8217;abasizi: Ico ni iki? (Fr. Harelimana)</title>
		<link>http://murengerantwari.unblog.fr/2014/11/02/inganzo-yabasizi-ico-ni-iki-fr-harelimana/</link>
		<comments>http://murengerantwari.unblog.fr/2014/11/02/inganzo-yabasizi-ico-ni-iki-fr-harelimana/#comments</comments>
		<pubDate>Sun, 02 Nov 2014 01:38:37 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[mediator]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Arts, litterature et poésie]]></category>
		<category><![CDATA[Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo]]></category>
		<category><![CDATA[Société]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://murengerantwari.unblog.fr/?p=5454</guid>
		<description><![CDATA[&#160; Icyo ni iki​? Ico ni iki niba atari ibi Umucyo ngo ube umuko Icyanzu kibe ikanzu Icyoba kibe ikoba Icyumba kibe ikumba Icyara kibe ikara Icyuka kibe ikuka Icyana kibe ikana Icyuna kibe ikuna Icyuma kibe kuma Icyapa kibe kapa Gucyama ni ugukama Gucyura ni ugukura Ayiii! Icyari cyo kibe ko? &#160; Froduald Harelimana]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p><span style="font-size: large;font-family: arial black,avant garde">Icyo ni iki​?</span></p>
<p><span style="font-size: large;font-family: arial black,avant garde">Ico ni iki niba atari ibi</span></p>
<p><span style="font-size: large;font-family: arial black,avant garde">Umucyo ngo ube umuko</span></p>
<p><span style="font-size: large;font-family: arial black,avant garde">Icyanzu kibe ikanzu</span></p>
<p><span style="font-size: large;font-family: arial black,avant garde">Icyoba kibe ikoba</span></p>
<p><span style="font-size: large;font-family: arial black,avant garde">Icyumba kibe ikumba</span></p>
<p><span style="font-size: large;font-family: arial black,avant garde">Icyara kibe ikara</span></p>
<p><span style="font-size: large;font-family: arial black,avant garde">Icyuka kibe ikuka</span></p>
<p><span style="font-size: large;font-family: arial black,avant garde">Icyana kibe ikana</span></p>
<p><span style="font-size: large;font-family: arial black,avant garde">Icyuna kibe ikuna</span></p>
<p><span style="font-size: large;font-family: arial black,avant garde">Icyuma kibe kuma</span></p>
<p><span style="font-size: large;font-family: arial black,avant garde">Icyapa kibe kapa</span></p>
<p><span style="font-size: large;font-family: arial black,avant garde">Gucyama ni ugukama</span></p>
<p><span style="font-size: large;font-family: arial black,avant garde">Gucyura ni ugukura</span></p>
<p><span style="font-size: large;font-family: arial black,avant garde">Ayiii! Icyari cyo kibe ko?</span></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Froduald Harelimana</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://murengerantwari.unblog.fr/2014/11/02/inganzo-yabasizi-ico-ni-iki-fr-harelimana/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>1</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Mzee Mavenge yaba ataribagiwe ibyo gukaraga umurya!!!</title>
		<link>http://murengerantwari.unblog.fr/2014/07/11/mzee-mavenge-yaba-ataribagiwe-ibyo-gukaraga-umurya/</link>
		<comments>http://murengerantwari.unblog.fr/2014/07/11/mzee-mavenge-yaba-ataribagiwe-ibyo-gukaraga-umurya/#comments</comments>
		<pubDate>Fri, 11 Jul 2014 15:11:35 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[mediator]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Arts, litterature et poésie]]></category>
		<category><![CDATA[Divertissements&Sports]]></category>
		<category><![CDATA[Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo]]></category>
		<category><![CDATA[Société]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://murengerantwari.unblog.fr/?p=5401</guid>
		<description><![CDATA[&#160;]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://murengerantwari.unblog.fr/2014/07/11/mzee-mavenge-yaba-ataribagiwe-ibyo-gukaraga-umurya/"><em>Cliquer ici pour voir la vidéo.</em></a></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://murengerantwari.unblog.fr/2014/07/11/mzee-mavenge-yaba-ataribagiwe-ibyo-gukaraga-umurya/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Ikinyarwanda, ururimi rwacu gakondo rutagira uko rusa! (Froduald Harerimana)</title>
		<link>http://murengerantwari.unblog.fr/2013/01/01/ikinyarwanda-ururimi-rwacu-gakondo-rutagira-uko-rusa-froduald-harerimana/</link>
		<comments>http://murengerantwari.unblog.fr/2013/01/01/ikinyarwanda-ururimi-rwacu-gakondo-rutagira-uko-rusa-froduald-harerimana/#comments</comments>
		<pubDate>Tue, 01 Jan 2013 20:06:42 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[mediator]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Arts, litterature et poésie]]></category>
		<category><![CDATA[Culture]]></category>
		<category><![CDATA[Divertissements&Sports]]></category>
		<category><![CDATA[Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo]]></category>
		<category><![CDATA[Société]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://murengerantwari.unblog.fr/?p=4487</guid>
		<description><![CDATA[&#160; Umukoro: Soza izi nshinga na: Gira, Kira, Gura, Gira amagara n&#8217;amagana Kira ikibi n&#8217;abacyicumba Gura byinshi kandi byiza Umukoro: Soza izi nshinga na: Gira, Kira, Gura, Kuramba&#8212;&#8212;&#8211; Gusinda&#8212;&#8212;&#8211; Kubyina&#8212;&#8212;&#8211; kudaba&#8212;&#8212;&#8211; Kumama&#8212;&#8212;&#8211; Gusaba&#8212;&#8212;&#8211; gukoma&#8212;&#8212;- Gushinja&#8212;&#8212;&#8211; Gusira&#8212;&#8212;&#8211; gutonda&#8212;&#8212;- kurinda&#8212;&#8212;- gukanda&#8212;&#8212;&#8211; guhoba&#8212;&#8212;&#8211; Gushwira&#8212;&#8212;- kwadu&#8212;&#8212;&#8211; kwaju&#8212;&#8212;&#8211; kwisu&#8212;&#8212;&#8211; kwubi&#8212;&#8212;&#8211; gutandu&#8212;&#8212;- kwihanu&#8212;&#8212;&#8211; kurari&#8212;&#8212;&#8211; kuzibu&#8212;&#8212;- guseka&#8212;&#8212;&#8211; kudoma- &#8212;&#8212;- gusoma- &#8212;&#8212;- gusura [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p><strong><span style="font-size: large">Umukoro: Soza izi nshinga na: Gira, Kira, Gura,</span></strong><br />
<span style="font-size: medium">Gira amagara n&rsquo;amagana</span><br />
<span style="font-size: medium"> Kira ikibi n&rsquo;abacyicumba</span><br />
<span style="font-size: medium"> Gura byinshi kandi byiza</span><br />
<span style="font-size: medium"> Umukoro: Soza izi nshinga na: Gira, Kira, Gura, </span><br />
<span style="font-size: medium"> Kuramba&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> Gusinda&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> Kubyina&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> kudaba&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> Kumama&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> Gusaba&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> gukoma&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> Gushinja&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> Gusira&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> gutonda&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kurinda&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> gukanda&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> guhoba&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> Gushwira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kwadu&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> kwaju&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> kwisu&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> kwubi&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> gutandu&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kwihanu&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> kurari&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> kuzibu&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> guseka&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> kudoma- &#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> gusoma- &#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> gusura &#8212;&#8212; </span><br />
<span style="font-size: medium"> gucaga- &#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> gucura&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kurima&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> gutina&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kuvunda&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> kumena&#8212;&#8212;&#8211;</span><br />
<span style="font-size: medium"> Gerageze ugire ijana ku ijana!</span><br />
<span style="font-size: medium"> Oyee !</span><br />
<span style="font-size: medium"> Umwaka mushya Muhire wa 2013!</span><br />
<span style="font-size: medium"> Froduald</span></p>
<p><span style="font-size: medium">*************</span></p>
<p><span style="font-size: medium">Bimwe mu bisubizo:</span></p>
<p>&nbsp;</p>
<div>
<p><span style="font-size: medium">Umwaka mushya muhire ku bawe bose Froduald.</span><br />
<span style="font-size: medium"> Dore ibisubizo by&rsquo;umwitozo watanze:</span><br />
<span style="font-size: medium"> Kuramba-gira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> Gusinda-gira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> Kubyina-gira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kudaba-gira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> Kumama-gira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> Gusaba-gira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> gukoma-gura&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> Gushinja-gira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> Gusira-gira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> gutonda-gira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kurinda-gira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> gukanda-gira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> guhoba-gira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> Gushwira-gira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kwadu-kira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kwaju-gira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kwisu-kira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kwubi-kira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> gutandu-kira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kwihanu-kira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kurari-kira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kuzibu-kira&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> guseka-gura&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kudoma-gura&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> gusoma-gura&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> gusura-gura&#8212;&#8212;- </span><br />
<span style="font-size: medium"> gucaga-gura&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> gucura-gura&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kumira-gura&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kurima-gura&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> gutina-gura&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kuvunda-gura&#8212;&#8212;-</span><br />
<span style="font-size: medium"> kumena-gura&#8212;&#8211;</span></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><span style="font-size: medium">Alexandre</span></p>
<p>************************</p>
<p>Twongereho:</p>
<p><span style="font-size: large"><strong>Kwisibagura (Kwisiba)</strong></span></p>
<p><span style="font-size: large"><strong>Kwitsibagura(Gutsibura?)</strong></span></p>
<p><span style="font-size: large"><strong>Kumanyagura (Kumanyura)</strong></span></p>
<p><strong><span style="font-size: large">Guswigigira (Ndagaswi!)</span></strong></p>
<p><span style="font-size: large"><strong>Gutondagira (Kwitonda?)</strong></span></p>
<p><span style="font-size: large"><strong>&#8230;Ni ahanyu!!!</strong></span></p>
</div>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://murengerantwari.unblog.fr/2013/01/01/ikinyarwanda-ururimi-rwacu-gakondo-rutagira-uko-rusa-froduald-harerimana/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Tuzatsinda!</title>
		<link>http://murengerantwari.unblog.fr/2012/01/17/tuzatsinda/</link>
		<comments>http://murengerantwari.unblog.fr/2012/01/17/tuzatsinda/#comments</comments>
		<pubDate>Tue, 17 Jan 2012 01:02:50 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[Mzee Bisangwa]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Arts, litterature et poésie]]></category>
		<category><![CDATA[Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo]]></category>
		<category><![CDATA[Pour un etat de Droits]]></category>
		<category><![CDATA[Société]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://murengerantwari.unblog.fr/?p=2719</guid>
		<description><![CDATA[&#160; Urubuga Umuhuza rurarika abahanzi nyarwanda! Turifuza kandi dusaba umukoranabushake wese wazashyira aya magambo y&#8217;iyi ndirimbo muri muzika, ku buryo abanyarwanda babasha kuyikunda kandi bakayiririmba nk&#8217;umuntu umwe muri ibi bihe turimo, ko yabishyira mu ngiro. Abakandamijwe hirya no hino bazabimushimira. Tubaye tubashimiye ubwitange muzabikorana. La rédaction. &#160; ******************************************************* TUZAATSIINDA   INYIKIRIZO Muu ngeri yúmutíma waanjye [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p><span style="font-size: medium;font-family: arial black,avant garde">Urubuga Umuhuza rurarika abahanzi nyarwanda!</span></p>
<p><span style="font-size: medium;font-family: arial black,avant garde">Turifuza kandi dusaba umukoranabushake wese wazashyira aya magambo y&rsquo;iyi ndirimbo muri muzika, ku buryo abanyarwanda babasha kuyikunda kandi bakayiririmba nk&rsquo;umuntu umwe muri ibi bihe turimo, ko yabishyira mu ngiro. Abakandamijwe hirya no hino bazabimushimira. </span></p>
<p><span style="font-size: medium;font-family: arial black,avant garde">Tubaye tubashimiye ubwitange muzabikorana.</span></p>
<p><span style="font-size: medium;font-family: arial black,avant garde">La rédaction.</span></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>*******************************************************</p>
<p><span style="font-size: medium"><strong>TUZAATSIINDA  </strong></span><br />
INYIKIRIZO<br />
Muu ngeri yúmutíma waanjye<br />
Ni kó mbyeémera<br />
Umuúnsi umwé tuzaatsiinda<br />
IBITÉERO<br />
1.<br />
Tuzaatsiinda<br />
Tuzaatsiinda<br />
Umuúnsi umwé tuzaatsiinda<br />
2.<br />
Tuzaageenda ikigaanza mu kiíndi<br />
Tuzaageenda ikigaanza mu kiíndi<br />
Umuúnsi umwé tuzaageenda ikigaanza mu kiíindi<br />
3.<br />
Twéese tuziishyira twiizáne<br />
Twéese tuziishyira twiizáne<br />
Umuúnsi umwé twéese tuziishyira twiizáne<br />
4.<br />
Ntaa bwóoba dufité<br />
Ntaa bwóoba dufité<br />
Umuúnsi umwé ntáa bwóoba dufité<br />
5.<br />
Ntiturí twéenyiné<br />
Ntiturí twéenyiné<br />
Umuúnsi umwé ntiturí twéenyiné<br />
6.<br />
Mu Rwaanda rwíisí yóose<br />
Mu Rwaanda rwíisí yóose<br />
Umuúnsi umwé mu Rwaanda rwíisí yóose<br />
7.<br />
Tuzaatsiinda<br />
Tuzaatsiinda<br />
Umuúnsi umwé tuzaatsiinda</p>
<p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<br />
Aho byavuye:  Eileen Southern, The Music of Black Americans: A History, Second Edition (Norton, 1971): 546-47, 159-60.</p>
<p><a href="http://murengerantwari.unblog.fr/2012/01/17/tuzatsinda/"><em>Cliquer ici pour voir la vidéo.</em></a></p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://murengerantwari.unblog.fr/2012/01/17/tuzatsinda/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Inyamanza (Froduald Harelimana)</title>
		<link>http://murengerantwari.unblog.fr/2011/07/08/inyamanza-froduald-harelimana/</link>
		<comments>http://murengerantwari.unblog.fr/2011/07/08/inyamanza-froduald-harelimana/#comments</comments>
		<pubDate>Fri, 08 Jul 2011 16:45:12 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[Admin]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Arts, litterature et poésie]]></category>
		<category><![CDATA[Culture]]></category>
		<category><![CDATA[Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo]]></category>
		<category><![CDATA[Société]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://murengerantwari.unblog.fr/2011/07/08/inyamanza-froduald-harelimana/</guid>
		<description><![CDATA[Umutoni mu biguruka Ntiyangirwa kwona Ntawe uzi ibiyitunga Yifatira udutondwe Igatamba aho hose Ntawe uyivuga nabi Yona mu cyayenge Burya ngo yarihoreye Iti “Akambonwa ni ko cyago Ngo bayibajije impamvu Itona amasaka ubwayo Aho yanitse aho ku birago Ahubwo ikayakinagiramo Iyafatamo udukoko Isubiza ko yabishatse Ikabikora mu cyayenge Iti: “Ariko ikibi cy’i Rwanda Nanga ko [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p><span id="more-2238"></span></p>
<p>Umutoni mu biguruka<br />
Ntiyangirwa kwona<br />
Ntawe uzi ibiyitunga<br />
Yifatira udutondwe<br />
Igatamba aho hose<br />
Ntawe uyivuga nabi</p>
<p>Yona mu cyayenge<br />
Burya ngo yarihoreye<br />
Iti “Akambonwa ni ko cyago<br />
Ngo bayibajije impamvu<br />
Itona amasaka ubwayo<br />
Aho yanitse aho ku birago<br />
Ahubwo ikayakinagiramo<br />
Iyafatamo udukoko<br />
Isubiza ko yabishatse<br />
Ikabikora mu cyayenge<br />
Iti: “Ariko ikibi cy’i Rwanda<br />
Nanga ko bazambona<br />
Ugasanga bantaranga<br />
Ko mbonera imyaka<br />
Bikavamo kunyamagana»<br />
Iti  “Naho kugeza ubu bazi<br />
Ko ntona amasaka yabo<br />
Akambonwa karagatsindwa!”</p>
<p>Ntawica inyamanza<br />
Ijya imbere y’abahinzi<br />
Hataruka agatondwe<br />
Ikaguruka ikagasama<br />
Igasamura iryo haho</p>
<p>Ku mbuga aho iratamba<br />
Wayegera ikaguruka<br />
Ntijya kure y’impinga<br />
Mu kanya ikaba iragarutse<br />
Ikiyotera akazuba<br />
Ikiyereka rubanda</p>
<p>Irangwa n’imico myiza<br />
Ntiyinjira mu nyubakwa<br />
Ntivugwa umururumba<br />
Ntijya igira umuvundo<br />
Ntijya inajwigira</p>
<p>Ibyayo ni amanga<br />
Ntawe umenya aho irara<br />
Mu mvura y’amahindu<br />
Aho yugama niyo ihazi<br />
Ntawe uyibona ihaze<br />
Ntawe uzi inzara yayo<br />
Ese mama, igera ku mazi?<br />
Yaba se ijyayo ryari<br />
Ko iduhora iruhande?<br />
Ariko ihora isukuye<br />
Ku mutima no ku mubiri!</p>
<p>Ntiyubaka icyari<br />
N’ubwo ikunda abana<br />
Ntigaragaza abayo<br />
Ntubona ubuto bwayo<br />
Ntunayibona ishaje<br />
Umanza ihoraho iteka</p>
<p>Ikagira ikinyabupfura<br />
No mu mvugo ni intyoza<br />
Bati: “Mbe, Kanyamanza<br />
Kuki ugira akaguru gatoya?”<br />
Iti: “Nako ngakesha Rusengo<br />
Wagakijije Rusenzi<br />
Yagacuriye umugambi<br />
Ngo akabazemo ubwato<br />
Bw’Ingeyo n’Umuhozi.</p>
<p>Copyright © 2011<br />
By Froduald Harelimana<br />
Inyoni n’Udusimba tw’i Rwanda</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://murengerantwari.unblog.fr/2011/07/08/inyamanza-froduald-harelimana/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Amateke (Imivugo inyuranye)</title>
		<link>http://murengerantwari.unblog.fr/2011/03/08/amateke-imivugo-inyuranye/</link>
		<comments>http://murengerantwari.unblog.fr/2011/03/08/amateke-imivugo-inyuranye/#comments</comments>
		<pubDate>Tue, 08 Mar 2011 09:40:14 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[Admin]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Arts, litterature et poésie]]></category>
		<category><![CDATA[Culture]]></category>
		<category><![CDATA[Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://murengerantwari.unblog.fr/2011/03/08/amateke-imivugo-inyuranye/</guid>
		<description><![CDATA[Amateke Ni igihingwa cyera i Rwanda Simpamya niba ariho akomoka Ariko icyo nzi afite ubumanzi Hinga nyarangire abatayazi Maze mbabwire uko nayabonye Ayo materambaraga, materamatsiko Amateke asanzwe ya Kinyarwanda Burya ni ingare y?ingagare Arikunga, akidegembya Kuva agihingwa kugeza ahiye Iteka arangwa n?ubwigenge Mu murima yiharira ikibanza Ntarindwa ibyonnyi n?utwakatsi Nta kagungu iyahangara Ntajya arwara ngo [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p><span id="more-2023"></span>Amateke</p>
<p>Ni igihingwa cyera i Rwanda<br />
Simpamya niba ariho akomoka<br />
Ariko icyo nzi afite ubumanzi<br />
Hinga nyarangire abatayazi<br />
Maze mbabwire uko nayabonye<br />
Ayo materambaraga, materamatsiko</p>
<p>Amateke asanzwe ya Kinyarwanda<br />
Burya ni ingare y?ingagare<br />
Arikunga, akidegembya<br />
Kuva agihingwa kugeza ahiye<br />
Iteka arangwa n?ubwigenge</p>
<p>Mu murima yiharira ikibanza<br />
Ntarindwa ibyonnyi n?utwakatsi<br />
Nta kagungu iyahangara<br />
Ntajya arwara ngo aterwe umuti<br />
Ntajya atinya imvura n?imiyaga<br />
Izuba ry?icyi ntiriyakanga<br />
Ntashorozwa akurwa yeze</p>
<p>Bitindakuziko ni amateke!<br />
Yaba Ncogeye n?amaranda<br />
Ku mashyiga yiha ijoro n?umunsi<br />
Inkwi zikagwira, inkekwe igahinda<br />
Maze agatinda agatungana</p>
<p>Ujya kuyateka aratekereza<br />
Agashiruka ubute, agashira ubwira<br />
Agategura inkwi ziyahisha<br />
Agategura ibyo akora atetse</p>
<p>Abatetse amateke baratarama<br />
Bagatarura udukuru twinshi<br />
Tw?aho biriwe, utwo bumvise<br />
Aho bahinze, abo bahuye<br />
Uwabahe, uwabahanuye<br />
Sakwe Sakwe, Fora Ndinde?<br />
Imigani mirerimire irambirana,<br />
Kugeza bagiye kugana amariri.</p>
<p>Arusha ibindi biryo ubugare<br />
Ntavogerwa aribwa ahiye<br />
Yanze ibyo kwihinduza atarashya<br />
Yanze kwotswa no kuyahekenya<br />
N?ubwo yaba inkwana zayo<br />
Yanze kugaraguzwa indosho nk?imboga<br />
Yataye heru kurembwa iziko<br />
No kuyasuzuma hato na hato</p>
<p>Atekwa yonyine, nta mvange<br />
Ntiyiganda, atekwa uko ari.<br />
Yanze kwamburwa uruhu rwayo<br />
Yanga gutandukana n?abayo</p>
<p>Nta buhanzi mu kuyateka<br />
Nta murundo w?ibikoresho<br />
Byo kuyateka no kuyagabura<br />
Ntawe atesha igihe n?umwete<br />
Byo kuyatwerera ibirungisho<br />
Aribwa yonyine bigakunda<br />
Nta kuyatarira ubufatisho</p>
<p>Iyo bayataragaje ku nkoko<br />
Akanuye amaso n?ibihu byayo<br />
Wayatinyira indoro yayo<br />
Ugirango aranga kukugwa mu nda</p>
<p>Amateke aribwa mu kinyabupfura<br />
Ntagira impumuro imena ibanga<br />
Ntibayatambana ku irembo<br />
Uyarya aratuza akicara hamwe<br />
Ntakenera ibyuma byo kwendesha<br />
Asubura cyangwa atonora atamira<br />
Arunda ingunda y?ibihu byayo<br />
Atapfuna neza, akanjakanja<br />
Atamira bunguri nk?igisambo<br />
Nta guhuta ngo atamuhorana<br />
Nta mpungenge zo kwiyanduza</p>
<p>Uwayariye ntiyandara<br />
Kuko amutera imbaraga nyinshi<br />
Ahubwo agendana ingufu zayo<br />
Ndetse n?intambwe y?ishanjire.</p>
<p>© 2011<br />
Froduald Harelimana,<br />
Ibiryo by?Iwacu (extrait).</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://murengerantwari.unblog.fr/2011/03/08/amateke-imivugo-inyuranye/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Nkumbuye iwacu ( Inganzo y&#8217;abasizi)</title>
		<link>http://murengerantwari.unblog.fr/2010/08/13/nkumbuye-iwacu-regine-mukanaho/</link>
		<comments>http://murengerantwari.unblog.fr/2010/08/13/nkumbuye-iwacu-regine-mukanaho/#comments</comments>
		<pubDate>Fri, 13 Aug 2010 14:24:36 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[Admin]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Arts, litterature et poésie]]></category>
		<category><![CDATA[Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://murengerantwari.unblog.fr/2010/08/13/nkumbuye-iwacu-regine-mukanaho/</guid>
		<description><![CDATA[Nkumbuye iwacu (Régine Mukanaho) Nkumbuye iwacu,   Aliko nkumbuye rwa Rwanda rw&#8217;amata n&#8217;ubuki Rwa rundi rw&#8217;ejo   Rutalimo urwango, n&#8217;ubugome, n&#8217;ububeshyi, na munyangire   Nkumbuye ba bana b&#8217;ibisage na ba bandi b&#8217;ibitambambuga Nkumbuye ba babyeyi b&#8217;amaliza bahetse abana b&#8217;urwanda rw&#8217;ejo   Nkumbuye ba bakecuru bakenyeye imyenda y&#8217;amabara bakereye kujya mu misa ya Noheri Nkumbuye ba [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p><span id="more-1605"></span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye iwacu (Régine Mukanaho)</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye iwacu, </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Aliko nkumbuye rwa Rwanda rw&rsquo;amata n&rsquo;ubuki</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Rwa rundi rw&rsquo;ejo </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Rutalimo urwango, n&rsquo;ubugome, n&rsquo;ububeshyi, na munyangire</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye ba bana b&rsquo;ibisage na ba bandi b&rsquo;ibitambambuga</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye ba babyeyi b&rsquo;amaliza bahetse abana b&rsquo;urwanda rw&rsquo;ejo</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye ba bakecuru bakenyeye imyenda y&rsquo;amabara bakereye kujya mu misa ya Noheri</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye ba basaza bisunga akazuba k&rsquo;agasusuruko, inka zimaze guhumuza</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye ba bakobwa b&rsquo;intege zaliboye, bambaye utwenda tw&rsquo;incabure</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye ba bahungu b&rsquo;imigenda bakina agapira k&rsquo;ibirere</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ndakumbuye, nkumbuye iwacu</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye twa tunyana tw&rsquo;imitavu dukina twiruka dusanga za nyina</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye ijuru ly&rsquo;iwacu</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye akayaga kaho</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye lya juru lya kiberinka liherekeza amashyo y&rsquo;inka agomagira agana ibiraro</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye rya liba navomaga ndi umwana, na ka kayira nanyuragamo</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye ba baturanyi. </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Mbese baracyaliho?</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Mbese ba bana babo baraho?</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Mbese barigendeye iliya kure mu mahanga?</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Mbese bitabye Immana ko alibyo byeze?</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Baguye se mu gico cy&rsquo;abashiriye Ikibeho bishwe n&rsquo;ubusazi bw&rsquo;abantu </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ha handi  haguye abana na banyina; n&rsquo;abasaza b&rsquo;ubuvivi batazi icyatsi n&rsquo;ururo</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Bashiriye se muli Congo. Za mpunzi z&rsquo;abanyarwanda zaguye mu mashyamba</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Zirimo abana b&rsquo;ibitambambuga.</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">None se nkumbure ngire nte?</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ngende iwacu mu Rwanda rw&rsquo;abahemu!</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nitwe ingengabitekerezo ya génocide</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nitwe umujura ka buhaliwe utera gatalina</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nitwe umwicanyi ntakwica n&rsquo;isazi</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ndakumbuye aliko</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Régine</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">****************************************</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye iwacu (Adrien Kalihungu) </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ndajiginwe</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">ndajiginwe ariko ntiwumve ko naniwe</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">umvugiye ibintu kuko nanjye ndakumbuye</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">nkumbuye ya zahabu yacu yavugwaga</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">nkumbuye ya mishinga yo muri nyakanga</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">nkumbuye wa muganura wo muri  kanama</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">na ya nkunga ya mukuru k&rsquo;umuganda</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">na ka kaboko katwifuriza amahoro</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">kakandi kavomeera hejuru mu mutuzo</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><br />
</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ndakumbuye nanjye nyabusa</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">nkumbuye U Rwanda rudahatswe</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rwarundi rubyuka ruseka </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rutarira aya Sekarama</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><br />
</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Rudahanura aya Mazimpaka</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rutabyinishwa ngo ejo ruramuke</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rwarundi rutuje nk&rsquo;inyanja nta muyaga</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rwarundi rutari urwabasilimu</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rwarundi rudasilimuka nka mutware</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rwarundi rutishisha amoko</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rwarundi rwera impuhwe ntirwice</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><br />
</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rwarundi ruganira imbona nkubone</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rutitwikira ijoro ngo rumene amaraso</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rwarunidi rutambaye inkindi ya rurangiza</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Rutababura inkoni ngo rurusheho kugusha</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ahubwo ruca inkoni izamba by&rsquo;umwikariko</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">ngo abana barwo barusheho kuramba</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><br />
</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye ka kageni k&rsquo;umusindo</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Wawundi batubwiraga tugaseka</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">twibaza iyo petroli icyo aricyo</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">isiba kuba amavuta igahinduka amahoro</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><br />
</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Rwarundi ugendamo utikanga</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">uvuga amangambure nta gishika</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">uhinga ukeza nta mususu</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">utumira abawe nta mahwa</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">ugenda useka nta biparu</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">kubera umuneza utazi inkoni</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Yayindi ibabuye nkabambari bayo</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><br />
</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye rwarundi rugendwa</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rudatera ibitero rudahusha</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rutiba abaturanyi ngo rwandavure</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rwarundi ruhuza ntirusenye</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rwubaka rugasangira</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rwarundi ruterwa ntirutere</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rutagura inkiko by&rsquo;amariganya</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><br />
</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye rwarundi ruteganya ejo hazaza</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rwarundi rutegurira abana kugubwa neza</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">rwarundi ruteze umubano iburasirazuba</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">amajyepfo ndetse n&rsquo;iburengerazuba</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Amajyaruguru yewe no hakurya y&rsquo;amazi</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> Nanjye ndakumbuye</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">ndakumbuye rwose, nkumbuye iwacu</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye ko twitwa abantu batuje</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">batabazwa buri munsi ngo bite by&rsquo;iwanyu</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">batitwa abicanyi nta nisazi twishe</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Batitirirwa ingamba z&rsquo;iterabwoba</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">mugihe bo ahubwo ubwoba bwabamaze</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><br />
</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nkumbuye igihugu kitarimo wa musilimu</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">wawundi udukanga tugasura</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Hitileri tutayobewe</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">wawundi utera ntahushe</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">wawundi utizera n&rsquo;intoki ze </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">urasa igicucu cye akeka umwanzi</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">wawundi ugendana impeta idasanzwe</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">imwe ivubura amasasu ikagusha</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><br />
</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nanjye ndakumbuye</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ese twabuzwa n&rsquo;iki gukumbura</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Si no gukumbura gusa turababaye</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">tubabajwe n&rsquo;inkoni ibabuye</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">aho twibereye inyuma y&rsquo;ishyamba</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ishyanga mu ntizo kwa Nyamweru</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">turibaza ingoyi ariho mwene data</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">wawundi twasize atinyagambura</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">na wawundi uherutse kugenda</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">yibwirako ko akumbuye nkuko tubivuga</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">ndetse na wawundi uri kumwe na wawundi</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">wari ukumbuye kimwe nawe </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">None ubu akumbuye ibingana iki mbe Bemeriki</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><br />
</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> Nanjye ndakumbuye</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Adrien</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">***********************************************</span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><b><span>GASHAKABUHAKE KOKO ! (Auteur anonyme)</span></b></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span> </span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Inkotanyi muli kontaro</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Ndi inyenzi aho zabuze</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Inkotanyi y’inzara</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Ndi Gashakabuhake.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Dawe w&rsquo;umurwanashyaka</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Wabaye umwe na Gitera kidaterwa</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Unywana n’imena Kayibanda</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Ibyo simbikangwa Gashakabuhake.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Dawe uri mu ntwari zaciye gihake </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Uri mu mpirimbanyi zashinze Repubulika</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Itanu n’icyenda itandatu na gatanu</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Washinze kandi utwara imisozi.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Muli revolusiyo wahumurije abatutsi</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Ntibagomba rwose guhunga</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Utegeka ahubwo abahutu</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Barabubakira babafasha ihinga.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Dawe wahaye inama nyinshi Kayibanda</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Aliko akakwima amatwi </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Akiyumvira Perefe </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Nibwo yiyemeje kugukura.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Ubwo bati hangana </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>n&rsquo;uwari ushyigikiwe na Kayibanda </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Ndetse na Mulindahabi mu ngabo</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Ntiwamutsinze se impyina bikivugiza.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Ni uko serwakira y’itandatu na kalindwi ije</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Uzira ukuri kwawe ku bibazo byariho </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Bati ba wigiyeyo uri ingwiza-murongo</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Ubwo uta umugati wa Tarafiporo.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Imena mu bannyori</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Dawe ntiwigeze uhara amavi kuva ubwo</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>N’aho inyenzi-inkotanyi zifatiye Kigali</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Werekeye muli Tirikwaze ukomereza Zayire.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Imfubyi zawe n’ubu ziheze ishyanga</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Usibye kariya kigungiye mu Gatsata</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Umupfakazi Mama umbyara</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Nawe araborera ku gasi anyita igisahiranda.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Dawe nahuye n’umuruho w’ubuhunzi</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Ni uko isari isumbye iseseme nza ku mavi</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Nzi ko utanyemereye aliko jye ni jye</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Jye jyenyine Gashakabuhake.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Umuryango wandagije sinywucyuye sinshubirije</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>N’igicumbi sinigerezaho nkoma abakinnyamo</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Inda ndende, irari ry’ibintu n’ukwisumbukuruza</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Urabizi ni twibanire kuva nkiri umutavu.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Ibuka ko nirutse ku muto mu bakobwa ba Kayibanda</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Byanze niruka kuli murumuna wa muka Nsengimasi</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Hose bantera utwatsi nzira ishurashura ryanyokamye</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>N’uwo ntunze ubu aralira ayo kwalika.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Mu ruhando rw’amashyaka icyangenzaga urakizi</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Ni uko nasanze nta hene ihangara ingwe</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Ubwo mu buhungiro nongera gutarataza</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Byo kujijisha mbeshyabeshya nshaka amayira.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Sibwo se nje ku mavi bakanyakira bakangabira</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Byajya no kuba byiza nkungiriza umwiru </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Usibye ko ivutu ryaje kubyutsa ivuzivuzi</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Gasongo ka Rutagambwa akanta mu ibarabara.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>None Imana irebera imbwa ndabona yeze</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Ndongeye ndacya nsa n’abandi ijigo ni ijigo</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Dore nari no ku isonga y’abamamaza umwami Kagame</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>None ndatamba instinzi niyita inkotanyi y’amarere !</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Iyo Mana se izandagira igeze ryari ko batakinkeneye</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Kuva bamaze kwica umushi n’ubwo ari ikinyoma</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Ba Gashakabuhake b’imbunzabunwa karatubonye</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Cyane ko n’ikinyankolenglish cyanjye ari turaturye.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Gashakabuhake ndiho amazi</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Nabeshye byinshi nzaza imigeli ndasega</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Umenya aliko noneho iminsi yanjye ibaze</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Izi nziragasani ntizigikeneye ba Gatorano.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Dawe rero uce inkoni izamba ndakwugumbiye</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Uko nahemutse singikwiye kukwambaza</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Aliko ibyaye ikiboze irakiligata</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Urantsindire inyenzi-nkotanyi zampaze.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b> </b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Zikaba zitari butinde kunyita yuzelesi</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Zikazura akabi n’akaboze zikanangerekeraho</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Zikanyita umupawa upinga n’umugome</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Zikankatisha mu mpimba ngana iwa Munanira</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Nirwo ruti Gasongo nsingiza acanira</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><i><span><b>Abo bose bene nka njye ba Gashakabuhake.</b></span></i></span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-size: medium"> </span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal"><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Auteur anonyme&#8230; </span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal">*******************************************************</p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><strong><span style="text-decoration: underline">Wararutashye nkotanyi y&rsquo;amarere,</span></strong></span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">(Regine Mukanaho)<br />
</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">aliko wahemukiye abanyarwanda</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Warwinjiyemo induru ziravuga</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Utera wiba, utera ubeshya, </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Utera wica</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Uhereye Ibyumba.</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Wica ababyeyi bahetse</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Wica abatwite</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Wica abasore</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Wica abasaza</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Abanyabyumba bacitse </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">kw&rsquo;icumu</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Baramenengana</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Bataha i Kigali batali bahazi</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Baba muli burende mu gihugu </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">cyababyaye</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">N&rsquo;uko ibintu biradogera</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Les blancs menteurs</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Bagutiza umulindi</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Bagufasha kubeshya</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ali nako baguha</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Amafaranga ndetse</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">N&rsquo;intwaro</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Maze abanyarwanda</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Babura epfo na ruguru</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ubwo ntibyatinze iyo </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ntambara, ikwira</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> mu Rwanda</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> hose</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">N&rsquo;uko abanyarwanda</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Urabica, urabacucuma</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Imirambo yabo imwe</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Urayitwika</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Iyindi uyijugunya mu nzuzi</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ubwira abaguhunze </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Uti:</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Intambara irarangiye</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nimutahe</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Maze ubatangilira</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Mu mayira urabaniga</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">N&rsquo;abana babo</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">N&rsquo;abaturanyi</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><strong>Ntiwashirwa, nkotanyi</strong></span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ukoresha amanama</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Maze abayajemo</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nabo urabatsemba</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><strong>Kibeho uhibuka</strong></span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Vuva na bwangu</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">urabatemagura</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Abacitse imihoro</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">bahura n&rsquo;amasasu</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Abategereje hanze</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Kuko inkambi wali</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Wayigose</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Umaze kumva ko</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Bashize uraseka</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Cyane, uriyamira</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ngo impunzi</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Zasubiranye mo ziricana</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Wibagiza rubanda ko </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Wabahigaga</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ngo nta gihugu mu kindi</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><strong>Mu Ruhengeri urahatera</strong></span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Urica,urarimbura </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Imbaga Nyarwanda</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">N&rsquo;abanyamahanga</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ntiwabatinya</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ngo hatazagira ubara</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Inkuru</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Urabireba uranezerwa</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ukomeza inzira no </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><strong>Muli Kongo</strong></span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">ho ntiwahasiga n&rsquo;iyonka</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Uracukura inzobo</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ubatamo bakibona</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Bagihumeka</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Uduhinja uratuniga</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">utwo utishe </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Dusigara twonka</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Banyina bapfuye kera</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><strong>Nkotanyi yuzuye urwango</strong></span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><strong>N&rsquo;amaliganya</strong></span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ibyo birangiye ucanga amagambo</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Urayacuruza aranakungukira</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Ngo abahutu bose balishe</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Aho umuhutu wese ali</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Akabunda kugirango</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Abone amaramuko</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Bazi uwabiciye</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Bazi ubahiga</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Nta n&rsquo;uruhusa  </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Bafite rwo</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Kulilira ababo</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Cyangwa ngo</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Babashyingure</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Mu Cyubahiro</span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><strong>Nkotanyi warahemutse</strong></span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><strong>Wahemukiye abanyarwanda</strong></span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium"><strong></strong> </span></p>
<p><span style="font-family: comic sans ms, sand;font-size: medium">Régine</span></p>
<p class="yiv63061853yiv2081076016yiv2049324555MsoNormal">
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://murengerantwari.unblog.fr/2010/08/13/nkumbuye-iwacu-regine-mukanaho/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Gasimba F. Xavier:Icyivugo cy&#8217;imfizi (Présentation et Explications par Prof. L. Munyakazi)</title>
		<link>http://murengerantwari.unblog.fr/2009/06/23/gasimba-f-xaviericyivugo-cyimfizi-presentation-et-explications-par-prof-l-munyakazi/</link>
		<comments>http://murengerantwari.unblog.fr/2009/06/23/gasimba-f-xaviericyivugo-cyimfizi-presentation-et-explications-par-prof-l-munyakazi/#comments</comments>
		<pubDate>Tue, 23 Jun 2009 05:33:25 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[Admin]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Arts, litterature et poésie]]></category>
		<category><![CDATA[Culture]]></category>
		<category><![CDATA[Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo]]></category>
		<category><![CDATA[Société]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://murengerantwari.unblog.fr/2009/06/23/gasimba-f-xaviericyivugo-cyimfizi-presentation-et-explications-par-prof-l-munyakazi/</guid>
		<description><![CDATA[IKÎIVUGO KÎIMFÎIZI “Ikîivugo kîimfîizi” nî agatabo gakubîye mô “ inkurû buvûgo yûbuse” kaâtaangaajwe na Gâsiîmba Farasiisîko Savêeri mu mwâaka wa 1991. Ni umuvûgo mureemure ufîte imikarago 1866. Murî rusaânge, iyo mikarago igeendera kuu ngyaana imêze nkîiyô mu mazîna yîinkâ. Hari mô kaândi ibika byiînci biraangîzwa nûmukarago urî mô izîna “Baangahêezâ”, ku buryô umuuntu yaawugerêranya nîmpakanizi [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p><!--[if gte mso 9]&gt;     Normal   0   21                         MicrosoftInternetExplorer4   --> <!--  /* Font Definitions */  @font-face 	{font-family:Calibri; 	panose-1:2 15 5 2 2 2 4 3 2 4; 	mso-font-charset:0; 	mso-generic-font-family:swiss; 	mso-font-pitch:variable; 	mso-font-signature:-1610611985 1073750139 0 0 159 0;}  /* Style Definitions */  p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal 	{mso-style-parent:""; 	margin-top:0cm; 	margin-right:0cm; 	margin-bottom:10.0pt; 	margin-left:0cm; 	line-height:115%; 	mso-pagination:widow-orphan; 	font-size:11.0pt; 	font-family:Calibri; 	mso-fareast-font-family:Calibri; 	mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; 	mso-ansi-language:EN-US; 	mso-fareast-language:EN-US;} @page Section1 	{size:612.0pt 792.0pt; 	margin:72.0pt 72.0pt 72.0pt 72.0pt; 	mso-header-margin:36.0pt; 	mso-footer-margin:36.0pt; 	mso-paper-source:0;} div.Section1 	{page:Section1;} --> <!--[if gte mso 10]&gt;   /* Style Definitions */  table.MsoNormalTable 	{mso-style-name:"Normale Tabelle"; 	mso-tstyle-rowband-size:0; 	mso-tstyle-colband-size:0; 	mso-style-noshow:yes; 	mso-style-parent:""; 	mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; 	mso-para-margin:0cm; 	mso-para-margin-bottom:.0001pt; 	mso-pagination:widow-orphan; 	font-size:10.0pt; 	font-family:"Times New Roman";}  --></p>
<p class="MsoNormal" align="center"><img alt="11930704319961.jpg" src="http://murengerantwari.unblog.fr/files/2009/06/11930704319961.jpg" /></p>
<p class="MsoNormal" align="center"><b><span>IKÎIVUGO KÎIMFÎIZI</span></b></p>
<p><span id="more-324"></span><span>“Ikîivugo kîimfîizi” nî agatabo gakubîye mô “ inkurû buvûgo yûbuse” kaâtaangaajwe na Gâsiîmba Farasiisîko Savêeri mu mwâaka wa 1991. Ni umuvûgo mureemure ufîte imikarago 1866. Murî rusaânge, iyo mikarago igeendera kuu ngyaana imêze nkîiyô mu mazîna yîinkâ. Hari mô kaândi ibika byiînci biraangîzwa nûmukarago urî mô izîna “Baangahêezâ”, ku buryô umuuntu yaawugerêranya nîmpakanizi dusaangâ mu mivûgo yâmazîna yîinkâ.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Umuhaanzi aratêera ubuse abagîze Komite Nyobozi ya MRND nâbagîze Guverinoma, atâretsê Umukurû wÎgihûgu nûubwô amuvugâ ku buryô<span>  </span>buzigûye. Nîibâ umuhaanzi yârabikôze abîizi, byaaba arî ugutôneka ishemâ ryÛmukurû wÎgihûgu kubôna avû<span style="text-decoration: underline">ga kô </span><span> </span>atuunzê imfîizî yiitwâ “Baangahêezâ” ikaba yîitiranwa nîimbwâ yûmutwaâre wô haambere utâari unakomeye. Imfîizî yîimbwâ ya kêera nî yô mfîizi yîinkâ ya nôone! Mu mikorêre yê rusaânge, Umukurû wÎgihûgu arîitwaara nkô kuu ngoma ya gihâke. Imfîizi atuunzê nî indâbukirano atuurwâ nâbatuûrage sî izô yiîyororeye. Abatêgetsi bâandi bôose bagoomba kumûhakwa hô bagakeeza ubuhakê kugira ngo bagabîrwe cyâangwâ booyê kunyagwa. Biragaragarira mu magaambo batatu murî abo batwaâre biivûgira:</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>“Kyûubahiro</span></span><span> ati</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ako karîriimbo tukiîtooze</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Tukuûmviishe Foondatêeri</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Aburê ahô aheerâ adûtiiruuza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Irîiya ntiizanyo yîimbêehê</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Wâa Mubyêeyi twaamunêeza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Na wê agakomeza kutwîizêera.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Ruhigira</span></span><span> ati</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Si ndî nyamwâanga iyô byaâvuuye</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nzaagya nkêeza uwanyîizeeye.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Muvoma </span></span><span>yaanzurira kurî iryo</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ati muuzê reerô duhiimbâaze </span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Muvoma yâacu nûwayîhaanze</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Yarâduhâaye ntîyatureemba</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Imbêehê zâacu ntîzaâcaagase</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Yarâzuuzuje nûmuseêse</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Izô yatûgabiye ziradûtuunze</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Abô zidatuunzê nî abatiindi</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Barazînegura ibicêbe byâazo</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Tukazishiima ibicûba byiînci”</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Umuhaanzi aranêgura abanyâkyuubahiro biitwâaza Revorisiyô yîmiriîre bagahiinduka baa “rûdaciirâ akabîihye”.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Inda zâabo barashaaka kuzigira nkîingâraâni bakooyôorera mô ibibônetse byôose, kaândi urwêego rwâabo rûbaha ubushobozi bwô gutûungwa nîbiryô byîndobâanure. Abatêgetsi baraneenga igitabo keerêkeranye nô “kuryâ kinyarwaanda” kyaâtaangaajwe na Muvoma kaândi arî abareenzi bâayo. Ngo kirabâhaambiira ku byaa kêera kaândi ngo igihe bagezê mô kîbasaba kuryâ ibiintu byôose, kyaane kyaane inyama zikomôoka ku dusiîmba nûtunyamâaswa twô mu rugô nô mu gasôzi. Murî twô baravûga imbeba, injâangwê, iminyorôgoto, inzôka, ibikerî, ifukû, ingoona, inkeende, inumâ, isaânaane, isyiîgiri nîisyîsyi.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Rubaanda rugufî ntîrutiindâ kubôna kô byaabâ arî ukwîigiza nyoninyîinci abatwaâre bâvuze kô arî bô bazâatîinyuuka gutâangiza revorisiyô yô kuryâ beêne ibyo biintu byâkatâriibwâ mu Rwaanda. Kubêera kô baagabûriwe “Baangahêezâ”, umunopfu wîimbwâ nî wô bahyirâ ku isoonga ngo ni “umwaâmi wînyama zôose”.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Dore ukô bamwê murî abo batêgetsi basobâanura ikibâzo kîmiriîre nûburyô bategânya kugikêmura:</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>“<span style="text-decoration: underline">Umwê</span> ati </span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ikibâzo sî inzara yîbiriîbwa</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ahuûbwo nî imiriîre yâacu</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Yatûmenyereje kuvâanguura.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Habimâana </span></span><span><span> </span>ati</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nsaanga ikibâzo kibakomêreye</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Arî ugutôoranya ibyô bafuungûra</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ahô kuvâangitiranya byôose.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Undî</span></span><span> ati mbeesê mwaari mûuzi yûukô</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Umuuntu waagerâ kuu nteego</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Yô kuryâ byôose indwâara zôose</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Zaamutiînya akaba mutaraga</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Habimâana </span></span><span>ati </span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nôone ngeewê igikorwâ ncaakâ</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Yûukô muumfashâ kunôgereza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ni ugutâanga urugero rwiizâ</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Tûrya ibiriîbwa bibâ hô byôose.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Undî </span></span><span>ati </span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nge inyama yôose nuumva iryôohye</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nîbiryô byôose ntâakyo nciirâ.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Undî </span></span><span>ati</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>NkÂbashinwâ baâdutaanze byiînci</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Umunopfu wîimbwâ nî wô bakeeshâ</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Imbarâga Ubwêenge nô kudâtiinyâ.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Foondatêeri</span></span><span> ati ibiryô nî byiînci inda nî izaânyu.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Nseengumuremyi</span></span><span> ati mwiitiinyâ </span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ikibâ ndabêereka umutî wâakyo</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nîibâ mwûumva mûfite ubwôoba</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ngeewê ndêemera mbê igitâambo</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Irîiya minopfu yeê gupfâ ubusâ”.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Abatêgetsi baâbaaye intâangarugero biiyemeza kuyoboka “Baangahêezâ”, arîko umuhaanzi arabânegura kô baâyiihariye ntibâsaraanganye nâbashoonji baaturûtse imihâanda yôose, bâtana nkîinkâ zigyâ ku mariba, bâgira ngo baazê gusuhuuza “Baangahêezâ”. Murî bô ntâa nuûmwe weêmerewe kwîinjira “mu busîtaâni butagatifu”, kaândi mu kinyarwaanda bâvuga ngo “Ntaa bukwê butagirâ umuvuûmba”.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Abatêgetsi bamwê barayîryaana ubusaambo ku buryô iriindâ kubâta ku munigo. Ingero ebyiri nî zô dusaangâ mô intâangamugabo:</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>“<span style="text-decoration: underline">Uwô nzâavûumba </span>amâmye akajîisho</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ku îyo myâaka ahô ideendêeje</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Akamata umunopfu igitôosho</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Awumira iryîinyo rîtawubôonye</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Umuhogô ufôoye akanura amâaso</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Avûze ijwî ryaanga kugera haanzê</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ashaaka utûuzi twô kumiriisha</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Hashira umwaânya amîra amîraaza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Amâazi araaza aramûbohoora</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Bigêze muu nda bivuza indûurû</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Agira ikimwaaro aramwêenyuura</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ati ni impuûndu zivuzê muu nda…</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Ngirabatwaâre</span></span><span> akorora keênci</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Abô biicâranye barîikaanga</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ndetsê bataangira kwîinuuba</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ati mize ururîmi ntarûkacaanze</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Kaândi hûuzuye mô urusêenda ».</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Abaândi batêgetsi bararwaanira « Baangahêezâ » kugera ahô gufâtana mu ijosi. Na byô birabôneka muu ngero ebyiri :</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>« <span style="text-decoration: underline">Mugema</span> akurikira yâa nkooko</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Mirita <span style="text-decoration: underline">Mbaangura</span> yamutwaâye</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Umwê afata hiîrya undî afata hiîno</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Barayirwaanira biratiinda</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ahuûbwo igîiye kubâ uruteete</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Nsaanzimâana</span></span><span> aza kubagoboka</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ati nimusigê hô mwaa basôre mwe.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Higaniro inkooko imûgeze haâfi</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ati ni iyâangê mba ndôga daatâ.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Bîgeze haâfi <span style="text-decoration: underline">Nseengumuremyi</span></span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Zaa bushwaati arazîkukuumba</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ni bwô <span style="text-decoration: underline">Higaniro </span><span> </span>ahisê ahâguruka</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Acakira ukubôko kwaa Mugaanga</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ati zana ibyâangê bîkiri byiizâ</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Kyâangwâ sê nkurahirê Gasiîmba ! »</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ibyô gucûranwa kwâbatêgetsi murî rusaânge ntîbishidîikanywa. Babiri murî bô barabîtaanga mô ubuhamyâ :</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>« <span style="text-decoration: underline">Muvoma</span> aroongera afata ijaambo</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ati igihe nareebâga ukô mutamîra</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Niitegereje ukô mwiitwâaye</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Mbona arî ngoombwâ gufâta amazîna</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Yâbaâkabije gukêengeesha</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ngo nyahyikîrize nyirûbubaâsha</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Afatîre ibyêemezo abanyâkyaaha</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Kukô gucûranwa arî umucô mubî</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Ncuunguyinkâ </span></span><span>ati</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Na hô ibyo byeerêkeye gucûranwa</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ikyô nkwiîsabiye waampîshiira</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ntaabwo waagyâ kuûntaraanga</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Kaândi naâwe twâafâtanije</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Na hô ubwô twêese turî abaregwâ</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ntaa wukwîiye gucâ urubaânza ».</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nkûukô abatêgetsi bôose baâtsiinzwe urugaâmba rwô guhîiga isihâ rusahuzi, umuhaanzi arabôna kô baananîwe nô gutsîinda intaambara yîmiriîre. Baracûranwa « Baangahêezâ » nkâahô arî intâkabôna, kaândi imbagâ nyamwiînci yâheejwe mu busîtaâni butagatifu. Iyo ngeso yô kudâsarâanganya ishobora kuzaahuungabanya umutêekaano, kukô :</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>« Urêtse bakêeyâ ivutû rihuutâ</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Hari mô beênci umudâri uhitâna ».</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Umuhaanzi arasaanga nîntaambara yîmitîma arî ingoorabahizi, kukô imyiîfatire nîbitêekerezo byaa bâmwe mu batêgetsi arî ibiteeragahiinda. Umuhaanzi araneenga imituûngaanyirize yûmugaanda nîiyâkazi kô mu biro. Abatêgetsi biigiira mu mishiinga yâabo, bagasiga abagerêerwa bâabo bôonsa umuhîni bâryoongora.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>« Mâze abatuûrage bô mu kyaaro</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Bati mureebê bâa batwaâre</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Urugero rwâabo baâtubwiiye</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nâakô mu biro nî hâahaandî</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Umenya bâcuungana nâmasâahâ ».</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Aragaya imikorêre yîriinganiza « mu biryô kyâangwâ<span>  </span>ahaândi hôose » :</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>« Abafîte inda ninî bakarya byiînci</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Abafîte ntôoya bagatônoora</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ngiiryô ibaanga ryîriinganiza ».</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Umuhaanzi arabôna kô iryo riinganiza nîibyô rihishîriye bitazâatiinda guhiinduka :</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>« Amahiinduura agiiye kuuza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Azâavûgurura ikiremwâmuuntu</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Na hô abarwâanira kwîikanyiza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Bâfite ivâara ryîriinganiza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ibyô biizêera bizaayooka ».</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Imitegêkere yîgihûgu yakûunze gushiingira kuu nda nîni, arîko bîgeze kuu ngoma ya nôone biba agahomamunwa. Umwê mu batêgetsi aragira ati :</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>“Kukô iyô ndeebyê amahiinduura</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Yakôzwe yôose hâno mu Rwaanda</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nsaanga agenda agûusha kuu nda</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Arîko adâtaangâ urugero rwiizâ…</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nî kyô dusuumbyâ abaândi bôose</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Twe twiigiishiriza kuu ngero”.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Abatêgetsi biigwiiza hô umutûungo hamwê nâbaâbo, maze bakiireengagiza kô inzara icâ ibiintu mu gihûgu.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Biizimuungû</span></span><span> biramûbabaza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nî bwô ahagûrutse ati my God!</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ngo bûrya amâaso aryâ<span>  </span>ntâareebâ</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Kô mwiishîimira kuryâ nêezâ </span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Arîko mukaanga kûumva inâama</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Zô kubasohoza ku kyô mushaakâ</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nitûrya abaâcu inzara ikabîica</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nî hô tuzâaba tûneezerewe?</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Tweebwê turaryâ tukîikuura</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Dûteganyiriza abâana bâacu</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Zaa rûkurûrana nîbikiîngi</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nâmazu twaânze gutaangaaza.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Kyûubahiro</span></span><span> ati</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Inzara ituzaahaza tûririimba</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ngo mu biriîbwa tuziihaaza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Izûuba ryaavâ tugasabiriza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Siinzî uwoôngeye asaba ijaambo</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ati reka mpekênye ngîfite akaânya</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Amahyaka twaânze arâanga akaaza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Agiiye kuûnyubikira imbêehê</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Yâanga uwaânze amacâakubîri</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Watûmye ndyâamira mirîyaari</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Abâangê bôose nkabâteteesha</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Na hô abatiindi bâvuza indûurû</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Kugeza yûukô baburâ umwuûka ».</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ibyô kwîikubira umutûungo na byô bishobora guhiinduka, kukô intaambara yâbashoonji itagirâ gitaangîira.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>« <span style="text-decoration: underline">Biizimuungû</span> arakomeza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ati ni ukô geewê ntâabyo ntuunzê</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Abô mubikiînga nibabivuûmbura</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Karabâaye ge ndabâbwiiye</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Umenya hâzaaba amahiinduura</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ahîinda imbûundâ nîmiboroogo</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ndetsê urubyâaro dutegânyiriza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ruzaabyaamburwa nâmatêgeko</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ahûuye niîbyo bihe bizâaza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Kukô ubu umwâanzi mbonâ rusaânge</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nyuma yÎnkootanyi arî<span>  </span>Rusahuzi</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Urîiya ukûunda guhîsha ihaaho</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Umenya bîzaaba vubâ ahangâahâ</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Umuûnsi nîgihe biizi Muungû</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ge ndakûbwiira ibyô mporâ ndôota</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nîibyô nuumvâ bîvugwa haanzê ».</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Abatêgetsi beênci baâtaatiye inteego zaa Muvoma. Barîigira nyoninyîinci kaândi mu byûkurî arî bô baa nyîrabayaâzana muu ngoôrane zûbukuûngu igihûgu gihaangânye na zô.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>« <span style="text-decoration: underline">Ndiindiriyimâana</span> ati</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Iyô mbonâ ukuuntu arî twe dupyinâgaza </span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Abanyarwaanda biîhyize hamwê</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Kyaane rwâa rubyiruko rwâacu</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nuumva mfîte agahiinda keênci.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Nyaandwi</span></span><span> yiifata ku gahaânga</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ati urêtse ko geewe niîkosooye</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nuumva ntâa mutêgetsi nuûmwe</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ukwîiye kwîihisha mu mishiinga</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Yûbucûruuzi bucurîkaanze</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Tûuzi yûukô akorêra Reeta</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Bâbimuheembera buri kwêezi</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Inzara isôgoota abaâbuze akazi</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nâbaâhyikiriye imaâri nyiînci</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Bakayituundira mu mahaânga</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Imiînsi yashirâ bagahuunga</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Na hô abahîinzi nâbanyamyuuga</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Inzara ikabiicira kubahuumba</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Arî bô dukeeshâ ayo mafaraanga ».</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Hari nîngeso yatêeye yô guhyâamiranya amôoko nûturêerê. Abatêgetsi bamwê babifite mô uruhâre rugarâgara. Ubumwê twiifûuza tuzaabugera hô dûte nîibâ arî uko bimezê ?</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>« <span style="text-decoration: underline">Ntiigurîrwa </span>ati</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Hari abaantu imitwê yahyûuhye</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Inzûki nînzuukira zîyibyoroga</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Bâgaambiriye guhyâamiranya</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Amôoko atûuye igihûgu kyâacu</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Kyane ayâbahutû nâbatuutsi</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ibyûturêerê ndabyîihôreye</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ikiguri kîintôzi ntagisêesa.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Kavâarugaanda</span></span><span> ati</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nuûbu nsaanga hâri intûumvâ</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Zimezê nkûmugina wîbikôokô</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Zivugâ yûukô ntâa mahûuriro</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Yûmutuutsi nûmuhutû</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ngo ubwôoko bwûundî si ubwûmuuntu</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ahuûbwo nî indiri ya Shîtaani ».</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Umucô wô kwîikubira ubutêgetsi ntâabwo ushobôra gutûma igihûgu kîgira amahôro nyakûri. Ni<span>  </span>na yô mvaano yîntaambara yatêewe nÎnkootanyi.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="text-decoration: underline"><span>Kavâarugaanda</span></span><span> arakomeza ati</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Yâa matêgeko ya Kayîbaanda</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ntuuzî ukuuntu twaâyasheeshe</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ngo akiza abaâyo akiica abaândi ?</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Twaâyaneengaga kwîikanyiza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nyâmarâ naâtwe tûyavuguruye</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ibyô kwîikanyiza turabikomeza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ndetsê turusha hô kubiremereza</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Umucô wô kwîikanyiza ubutêgetsi</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Utaangataanga umuvû nîmvurûru</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Umutêekaano uba byâgatêganyo</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nôone rêeba kâa gatêganyo</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Kaâzize intaambara yûruvaânge</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Inyaangarwaanda zaâduteeje</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ndavûga yâa masihâ nînyeênzi ».</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ikiîndi kibâzo kîngoorabahizi kyaâburiwe igisûbizo nî ikibâzo kyâbakôzi. Baba hô ku bugeenge.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>“<span style="text-decoration: underline">Ruhigira </span></span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Ati sinatâmiraga ngo bigyê muu nda</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Abakôzi bâacu bîicwa nînzara</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Intîicâ ntiîkize ya sêruumu</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Na yô yatâangiye kubâkamana</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Yâa misoro na yâa misaânzu</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Muuzi ukuuntu na yô ibasoônga</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Kukô imishahâra isubîra haasî</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Na hô ibicîiro abo bacûruuzi</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Bakabihanika ahadâhyikîirwa ».</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Nkûukô bigarâgara mu gatabo « Ikîivugo kîimfîizi », umuhaanzi aratêera ubuse abatêgetsi abâgaya ibiintu bitaanu byîngeenzi : gukomeza imicô ya gîhakê, kugira inda nîni kugeza nâahô kuryâ akatâriibwâ mu Rwaanda, gucûranwa iminopfû yîimbwâ bamwê ikabata ku munigo abaândi bakayirwaanira mô, guhêeza rubaanda nyamwiînci kaândi inzara ibâgeze ku bucê, kwîikubira umutûungo nûbutêgetsi bîtyo bagataatira inteego zaa Muvoma. Murî rusaânge, abatêgetsi baâtsiinzwe intaambara eshatu zîngoorabahizi : iyûbukuûngu, iyîmiriîre nîiyîmitîma. Izo eshatu zishobora kubâ arî na zô zaâkuruye iyâmasaâsu.</span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Gutêerana ubuse byô mu « Ikîivugo kîimfîizi » bikomeye kuu nteego yô gusetsa utîiza abatêgetsi ibikorwâ nâmagaambo bitaâbaaye hô. Umuhaanzi agaambiriye guhiindura umucô rusaânge wÂbanyarwaanda abâbuza kwîineenaguza ibiriîbwa byîngirakamaro kaandi bidahumâanya. Yahêereye ku batêgetsi bakurû bîgihûgu abâgaburira « Baangahêezâ » imbwâ yûmutwaâre Muvunanyaambo, mâze mu kuyîcuranwa basiga imiganî. Ntaa waâmenya arîko nîibâ umwêerâ utûrutse ibukurû warâkwîiriye mu Banyarwaanda beênci, kukô usaangâ abo banyâkyuubahiro bâfite umugaâmbi wô kwîikubira ibyo byîizâ<i>.</i></span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Gutêerana ubuse byô mu « Ikîivugo kîimfîizi » biri mô kugereka ku batêgetsi bakurû bîgihûgu ibirêgo biremêreye byaâkururiye Abanyarwaanda akaâga nâkaândaare<span>  </span>mu rwêego rwûbukuûngu, rwûbutêgetsi nûurwûmutêekaano. Kwîisubira hô nô kwîikosoora ntîbigishobotse. Umukîro uzaava mu mahiinduura azâazanwa na demokarasi murî poritiîki yâmahyaka meênci. Ikiîzeere kyûmuhaanzi ntâa waâhamya kô kizâagera aho kikaba impâmo nîmpanuuro !</span></p>
<p class="MsoNormal"><span> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span>Rewôporîdi Munyakazi</span></p>
<p class="MsoNormal">
<p class="MsoNormal">Voir aussi: &#8211; Extraits par Eugène Shimamungu: <a title="Icyivugo cy'imfizi" href="http://murengerantwari.unblog.fr/2009/06/20/invitation-au-colloque-organise-par-linstitut-seth-sendashongacliir/">Bangaheza &laquo;&nbsp;Icyivugo cy&rsquo;imfizi&nbsp;&raquo;</a>,</p>
<p class="MsoNormal">- La page &laquo;&nbsp;<a title="culture" href="http://murengerantwari.unblog.fr/culture/">Culture et Société</a>&laquo;&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://murengerantwari.unblog.fr/2009/06/23/gasimba-f-xaviericyivugo-cyimfizi-presentation-et-explications-par-prof-l-munyakazi/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Bangaheza &#171;&#160;Icyivugo cy&#8217;imfizi&#160;&#187; (Gasimba Farasisiko Saveri)(Ed.Sources du Nil)</title>
		<link>http://murengerantwari.unblog.fr/2009/06/20/invitation-au-colloque-organise-par-linstitut-seth-sendashongacliir/</link>
		<comments>http://murengerantwari.unblog.fr/2009/06/20/invitation-au-colloque-organise-par-linstitut-seth-sendashongacliir/#comments</comments>
		<pubDate>Sat, 20 Jun 2009 09:41:18 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[Admin]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Arts, litterature et poésie]]></category>
		<category><![CDATA[Culture]]></category>
		<category><![CDATA[Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo]]></category>
		<category><![CDATA[Société]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://murengerantwari.unblog.fr/2009/06/20/invitation-au-colloque-organise-par-linstitut-seth-sendashongacliir/</guid>
		<description><![CDATA[&#160; &#160; &#160; &#160; &#160; &#160; &#160; &#160; Bangaheza &#171;&#160;Icyivugo cy&#8217;imfizi&#160;&#187; (Gasimba Farasisiko Saveri) ( Extraits Présentés par le Dr Eugène Shimamungu) I Bangaheza yari imfizi Ivuka mu nka nziza cyane Fondateri bamuhaye Mu bihe byeguriwe imishinga Bamwishimira ko abatangirije Imishinga indi akayitaha Bangaheza yari imfizi Ikwiye kwitwa igitangaza Umunsi itumijwe ubwo yaruhukiye Ku murambi [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p class="divTitreArticle">
<h2></h2>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><span id="more-319"></span>Bangaheza &laquo;&nbsp;Icyivugo cy&rsquo;imfizi&nbsp;&raquo; (Gasimba Farasisiko Saveri)</p>
<p>( Extraits Présentés par le Dr Eugène Shimamungu)<br />
I<br />
Bangaheza yari imfizi<br />
Ivuka mu nka nziza cyane<br />
Fondateri bamuhaye<br />
Mu bihe byeguriwe imishinga<br />
Bamwishimira ko abatangirije<br />
Imishinga indi akayitaha</p>
<p>Bangaheza yari imfizi<br />
Ikwiye kwitwa igitangaza<br />
Umunsi itumijwe ubwo yaruhukiye<br />
Ku murambi wa Nyarushishi<br />
Ihageze bose bavuza induru<br />
Abaje mw&rsquo;isoko barahurura<br />
Bamwe batera amasengesho<br />
Asa n&rsquo;animasiyo uko muyizi<br />
Bahimbaza Bangaheza<br />
Ariko batazi ko ariko yitwa<br />
Abayiri hafi barayakanura<br />
Yabakebuka bakikanga<br />
Nayo ikareba nk&rsquo;ijya guseka<br />
Ngo badakomeza kugira ubwoba<br />
Ariko bakomeza gutangara<br />
Bati iyi si ingwe yo muri Nyungwe<br />
Ahubwo ni ingagi y&rsquo;ibirunga<br />
Cyangwa ni inka yo mu mishinga<br />
Yitwa ingweba mu gifaransa.<br />
umwe ati oya rwose mwitubeshya<br />
Ifite umubyimba munini cyane<br />
Yaba ari inzovu ya Muvumba.<br />
Umujyanama wiyamamaza<br />
Akaba anashaka kuziyongeza<br />
Bimuha umwanya wo kubaryarya<br />
Ngo yimamireho makeya<br />
Ati nababwiye intego zanjye<br />
Ko nzateza ubworozi imbere<br />
None ngaho nimwirebere<br />
Aho amajyambere nyagejeje</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>(&#8230;)</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>II<br />
<i>Ubushize twasize Gasimba ataka Bangaheza ikimasa cy&rsquo;inyama nziza, ubwo cyakomeje urugendo rwacyo kijya Rebero nako Ijabiro ku Kimihurura  bakesa hasi barakibaga.  Mwiyumvire namwe uko Gasimba avugana ubuhanga bwinshi intambara yo mu mu kwakira 1990, bamwe bifitiye urundi rubanza  </i> (&#8230;)</p>
<table border="0">
<tbody>
<tr>
<td><span><span>Nubwo icyari kuri gahunda<br />
Cyari kizwi na buri wese<br />
Fondateri yasabye abaje<br />
Ko mbere yuko bajya ku meza<br />
Biga ikibazo ngorabahizi<br />
Mu bikomereye igihugu cyacu,<br />
Ikibazo cy&rsquo;imbonezamirire. </span></span>Bakora inama bavuga byinshi<br />
Hashize umwanya utari mutoya<br />
Abakurikirana ibyo mu gikoni<br />
Nabo bakorana umwete cyane<br />
Barakaranga barabihumuza<br />
Abari hanze bumva umwuka<br />
N&rsquo;abari kure bafata ku kabavu</p>
<p>***</p>
<p>Icyo gihe hari nka saa cyenda<br />
Aho mu micyamo ya Nyarugenge<br />
Habengerana ibicu birenga.</p>
<p>Imvura yari imaze guhituka<br />
Ivumbi ryimutse ku bisenge<br />
Amazu yakeye uko angana yose<br />
N&rsquo;isi itangiye kumuka<br />
Umwuka wuhanya uzamuka<br />
Ibicu bitamuruka umwete,<br />
Maze akazuba k&rsquo;akazuyazi<br />
Kabambika Kigali yose<br />
Wayireba uturutse ahandi<br />
Wumva n&rsquo;ako kanozangendo<br />
Ntube wamenya ko mu Kwakira<br />
Mu gitondo cy&rsquo;uwa gatanu<br />
Yahoze mu mva y&rsquo;amasasu</p>
<p>Kacyiru na Kicukiro<br />
Na Nyarugenge mukuru wazo<br />
Ziyicariye aho ku nteko<br />
Hagati y&rsquo;imisozi y&rsquo;ibisunzu</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</td>
<td valign="top"><span><span>Mu mpinga ya Nyandungu<br />
Indege itangira kuvumera<br />
Itamba ku ijuru ry&rsquo;i Kanombe<br />
Irarembera ijwi rirarenga<br />
Imaze kugenda indi irasuhuza<br />
Inyoni ziguruka ziyakira<br />
Ziyiririmbira wararaye<br />
Zumva irere ryo mu kirere<br />
Zibesanga ari ugusinda<br />
Ubwuzu bw&rsquo;ijuru ry&rsquo;umurwa mukuru<br />
Hasi imodoka zitembera<br />
Nta ntugunda nta muvundo<br />
Ahubwo zikiranya amahoni<br />
Ugira ngo ni ubukwe bw&rsquo;umukungu </span></span>***</p>
<p>Imodoka zose ku Kimihurura<br />
Izizamuka n&rsquo;izihamanuka<br />
Iz&rsquo;amafaranga n&rsquo;iz&rsquo;ubuntu<br />
Barazijisha zirahagaragara<br />
Ariko abagenzi ntibinuba<br />
N&rsquo;abihuta barabishima<br />
Bumva umwuka uturuka hirya<br />
Mu busitani butagatifu</p>
<p>Batuma izuru ku ibyo byiza<br />
Ufite umugati akawuhatunga<br />
Akawurya uhumura uko abishaka.</p>
<p>N&rsquo;abari mu nzu babyumvise<br />
Batana nk&rsquo;inka zijya ku mariba<br />
Bafata imyanya huti huti<br />
Kuri gahunda aho ku mihanda<br />
Nk&rsquo;abakira umunyamabanga</p>
<p>Nta wagombye gukoma akamo<br />
Akora animasiyo nka Bikindi<br />
Ikindi kandi ushonje nabi<br />
Ntabwo atana no guhunahuna</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><i>(Tuzakomeza ubutaha)</i></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<p>&nbsp;</p>
<p><span>Ubushize twasize Bangaheza bayitetse ihumuye, Fondateri asabye abaje ko mbere yo kujya ku meza, bagomba kwiga ikibazo cy&rsquo;ingorabahizi cy&rsquo;imbonezamirire. Ariko Bangaheza uko yagatetswe yanze yahumuye, abatashoboye kugera mu Busitani butagatifu batuma izuru kuri ibyo byiza, n&rsquo;ufite umugati akawuhatunga akawurya uhumura uko abishaka! Mu Busitani butagatifu baricaye!</span></p>
<table border="0" cellpadding="5">
<tbody>
<tr>
<td><span><span>Bamaze kwicara no gutuza<br />
Muvoma bose abasaba ijambo<br />
Agiye gukora ku kimenyetso<br />
Ahubwo yomekanya ibiganza<br />
Akora animasiyo imwe ya kera<br />
Ngo iyavuguruwe ntirakenekwa<br />
Kandi yangaga no kubarushya<br />
Ipfa ryabishe n&rsquo;ibiryo bije<br />
Imirimo yose barayisubika<br />
Bategereza Bangaheza<br />
Ubwo Habimana akomeza agira ati<br />
Umwuka uteye ipfa murawumva<br />
Uko womboka uva mu gikoni<br />
Mujye hariya mu busitani<br />
Inyama yanyu yateguwe<br />
- Imyanya bambe ni ugucikwa -<br />
Abagore mwinyabye mu gikoni<br />
Mujye kureba ko byahiye<br />
Mubitiyure guta umwuka<br />
Ariko mubizane bigishyushye<br />
Akaboga n&rsquo;ubugari n&rsquo;urusosi<br />
Mbone gutangiza ku mugaragaro<br />
Imivugururire y&rsquo;imirire<br />
Abagabo bose barategereza<br />
Barasakabaka bamara akanya<br />
Ari ko basanga imyanya yabo<br />
Bamaze kwicara baratuza<br />
Amaso bayahamya mu gikoni<br />
Biteguye nka nyezamu<br />
Igikomye cyose bakikanga<br />
Bamwe bakenda no guhaguruka<br />
Ngo rya tungo ritabacika<br />
Ikimiramirane Bangaheza </span></span>***</p>
<p>Abagore bagaburaga bose<br />
Bari banze gutatana<br />
Ahubwo bari kuri gahunda<br />
Nyirasafari ari ku isonga<br />
Usanga byose bimeze neza<br />
Inyama zinyarukana urusosi<br />
Narwo ruherekeje rukacarara<br />
Hakoreshwaga ibikoresho<br />
Biva ku myuga y&rsquo;Abanyarwanda<br />
Imbehe ibyibo kimwe n&rsquo;inkoko<br />
Indosho n&rsquo;ibindi ntazi amazina</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</td>
<td scope="row" valign="top"><span><span>Abahete bari babukereye<br />
Ariko amerwe yabarenze<br />
Bityo uko bahaga ayo makombe<br />
Ni nako barobagamo iryoshye<br />
Ndetse birakaza abategereje<br />
Bigeze hafi y&rsquo;uwo ntavuze<br />
Ati murakabije ndakaba Myambi<br />
Akubita inkokora inkoko zabo<br />
Byose byisuka mu gisambu<br />
Ndetse ntiyaruha abasaba imbabazi<br />
Ba bagabuzi bagwa mu kantu<br />
Bajya guca bugufi ngo bayore<br />
Abo bagaburira barabatesha<br />
Bati mubireke turabagoboka<br />
Ubu isi yahindutse urusahane<br />
Ni no mu byatsi ntacyo byishe<br />
N&rsquo;iyo byatebera mu cyondo<br />
Umwanda twese ni wo turwanya<br />
Nk&rsquo;uko Perezida yabitegetse<br />
Naho se ubundi bagore beza<br />
Ntimukavunike tubari hafi<br />
Muvoma yanze kubavunisha<br />
Igihe ibahurije mu runama<br />
Umutima utuje wa Muvoma </span></span>***</p>
<p>Uwo nzavumba amamye akajisho<br />
Ku iyo myaka aho idendeje<br />
Aramwenyura amira amacandwe<br />
Arasinziriza arasingira<br />
Akeka y&rsquo;uko batamuruzi<br />
Akamata umunopfu unga igitosho<br />
Awumira iryinyo ritawubonye<br />
Umuhogo ufoye akanura amaso<br />
Avuze ijwi ryanga kugera hanze<br />
Ashaka utuzi two kumirisha<br />
Hashira umwanya amira amiraza<br />
Amazi araza aramubohora<br />
Bigeze mu nda bivuza induru<br />
Nka cya cyivugo cy&rsquo;imfizi<br />
Agira ikimwaro aramwenyura<br />
Ati ni impundu zivuze mu nda<br />
Zimwe zizahaza abanyamwanda<br />
Izo nziheruka nkiri umwana<br />
N&rsquo;iyashaka kunyigomba<br />
Nayiteza Bangaheza</p>
<p><span><i>(Tuzakomeza ubutaha)</i></span></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<p class="divTitreArticle">
<h2><a class="titreArticle" title="Twikomereze " href="http://editions-sources-du-nil.over-blog.com/article-33764595.html"> Twikomereze &laquo;&nbsp;Icyivugo cy&rsquo;imfizi&nbsp;&raquo; cya Gasimba Farasisiko Saveri </a></h2>
<p><span>Ubushize twasize abatoni bageze mu busitani, ikimasa Bangaheza barangije kugiteka bagiye kwiyakira. Ariko Habimana akomeje kubatinza avuga ikibazo cy&rsquo;imirire, kandi benshi amaso (nako amazi) yuzuye akanwa. Bamwe rero ntibatinye kujabura intongo, mu gihe abandi bakomeje gufata ijambo bavuga imyanya ya Bangaheza bifuza.<br />
</span></p>
<table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0">
<tbody>
<tr>
<td><span><span>Ubwo Nteziryayo wishushuye<br />
Ntakiri umushi murabizi<br />
Avuga akajambo atarambiranye<br />
Abwira abagore bagaburaga<br />
Bityo anaburira abarya bose<br />
At impyiko n&rsquo;umutima ni ibyanjye<br />
Kuko uziriye atazimenyereye<br />
Zamutera &laquo;&nbsp;urunyankombo&nbsp;&raquo;<br />
Umuti uruvura utakiboneka.<br />
Abagore bose babyumvise<br />
Aho kuzihereza uwazibatse<br />
Bajya gukinja akabero imbere ye<br />
Bazirenza nk&rsquo;abarya imvuzo<br />
Bamaze kumira baramureba<br />
Bati ubu wo gacwa we iyo ndwara<br />
Yaradushegeshe nta kigenda<br />
Ni na yo yishe abagore benshi<br />
Bashishimuye imishito y&rsquo;ihene<br />
Kandi kizira mu muco wacu </span></span>***</p>
<p>Nzabonimana ashatse kuvuga<br />
Inkoro ayitambika ku nkoko<br />
At uyu muhango dukoze na none<br />
Wo kurya ku buryo butamenyerewe<br />
Ni indi ntambwe y&rsquo;ingirakamaro<br />
Ahubwo rero duhamye itegeko<br />
Rivuga yuko Abakamarade<br />
Ba Revolisiyo y&rsquo;imirire<br />
- Ubwo ga ni twebwe nshaka kuvuga -<br />
Nka bamwe bakoze iya Nyakanga<br />
Babona ishimwe ry&rsquo;agahebuzo<br />
None n&rsquo;ejo n&rsquo;ejo bundi<br />
Kuko iyo ndebye amahindura<br />
Yakozwe yose hano mu Rwanda<br />
Nsanga agenda agusha ku nda<br />
Ariko adatanga urugero rwiza<br />
Ku bihaye gufata iya mbere<br />
Ngo bateze imbere rubanda<br />
Nicyo dusumbya abandi bose<br />
Twe twigishiriza ku ngero.<br />
Akebutse hasi ngo ayisubire<br />
Iyo nkoro bose barahiriye<br />
Asanga urwayo rwaraciwe<br />
Niko gucisha make aracweza.<br />
Ashatse kurega abura uwo ashinja<br />
Ni ko guharirwa aranyukirwa<br />
Ati inkoro yanjye ndayibuze koko</p>
<p>***</p>
<p>Rwidegembya ati have shahu<br />
Utanga inkota yica inkotanyi<br />
Inkoro yanjye muyinsubize<br />
Cyangwa mbarahire Generali<br />
Mpindoyabato ati urayitsembye<br />
Ngo inkoro yawe bayigusubize?<br />
Undi ati nariye imwe gusa kandi<br />
Itungo ryacu rifite itanu<br />
Ngendahafi arabakiranura<br />
Ati iyo ntambara ni iy&rsquo;iki<br />
Ko Genrali atayifuza?<br />
Mutagwa mu mutego w&rsquo;umwanzi<br />
Niba wumva udashize amerwe<br />
Rwidegembya watubwiye</td>
<td scope="col" valign="top"><span><span>Ruhogo yanjye ejo nkayitsinda<br />
Ariko amahane tukayahosha<br />
Tugaha ibanga Bangaheza </span></span>***</p>
<p>Higaniro inkoko imugeze hafi<br />
Amama akajisho kuri bushwati<br />
Asigasiga intoki ku zindi<br />
Amazi abogaboga mu kanwa<br />
Ati ni izanjye mba ndoga data<br />
Bigeze hafi Nsengumuremyi<br />
Za bushwati arazikukumba<br />
Nibwo Higaniro ahise ahaguruka<br />
Acakira ukuboko kwa Muganga<br />
At zana ibyanjye bikiri byiza<br />
Cyangwa se nkurahire Gasimba!<br />
Igihe wahereye utorera!<br />
Undi ati ba undekuye mbanze nzipime<br />
Zitagutera indwara utazi<br />
Ninzirangiza ndakubwira.<br />
Higaniro yemera gutegereza<br />
Agatsintsino arakicarira<br />
Ati maze nanjye ndebe ukuntu<br />
Ugiye gupima inyama zihiye<br />
Nk&rsquo;uwikanze umugiranabi!<br />
Undi ati ahubwo nunyugariza<br />
Sindi bushobore gupima neza<br />
Ba wiheje ndaguhamagara<br />
Agarutse yumva inkuru mbi yuko<br />
Ziraburiye kudasigariza<br />
Ati ariko rero isuku ni yose<br />
Ndabona ntaho mwazitaye!<br />
Nsengumuremyi ati nazitaye<br />
Ahatava izuba ni kure cyane<br />
Nanze rwose gukora icyaha<br />
Cyo kwandarika Bangaheza</p>
<p>***</p>
<p>Uw&rsquo;ubworozi n&rsquo;ubuhinzi<br />
Ariwe Gasana Gemusi muzi<br />
Akurura inko ariyegereza<br />
Intoki azitebeza mw&rsquo;iryo tsinda<br />
Arabirindura agira kabiri<br />
Ngo azikure izimeze neza<br />
Amaze kuzibona ati reka nsomeze<br />
Akurura imbehe ashaka gusoma<br />
Icyanwa cyibira mw&rsquo;isosi<br />
Kizamuka kijojoba<br />
Ari umuhondo ushyira inyanya<br />
Abo bicaranye ipfa rirabica<br />
Baramureba baramiraza<br />
Ati mundinde Ngirabatware<br />
Ndabona kundigata abishaka<br />
Kandi nanjye siniyanze.<br />
Ubu se nintahaga cyane<br />
Nshinzwe ubworozi n&rsquo;ubuhinzi<br />
Ahubwo ngeretse ho n&rsquo;amashyamba<br />
Nzumva neza nte ko mu Rwanda<br />
Hari abantu bicwa n&rsquo;inzara?<br />
Niba mwemeye ibyo mbabwiye<br />
Nimumpaze Bangaheza</p>
<p>***</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><i><span>(Tuzakomeza ubutaha)</span></i></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<p>&nbsp;</p>
<p class="divTitreArticle">
<h2><a class="titreArticle" title="Dukomeze Bangaheza " href="http://editions-sources-du-nil.over-blog.com/article-34027249.html"> Dukomeze Bangaheza &laquo;&nbsp;Icyivugo cy&rsquo;imfizi&nbsp;&raquo; (Farasisiko Gasimba) </a></h2>
<p><span>Mu Busitani butagatifu, twasize ubushize Bangaheza bayimereye nabi, ariko bamwe bakomeje kugira ivuzivuzi. Twari tugeze kuri Gasana Gemusi, icyanwa kijojoba isosi, ashaka ko Bangaheza bayimuharira, yiyama abashaka kumurigata. Reka nanjye ne kubatinza!</span></p>
<table border="0">
<tbody>
<tr>
<td scope="row" valign="top"><span><span>Nzabahimana ahita ahaguruka<br />
Ati oya ahubwo si uko mbibona<br />
Koko Gasana uretse kubeshya<br />
Inzara washonje wiga ishuri<br />
Si yo yakweretse ko basonza<br />
Uretse kubyiyibagiza ari uko<br />
Uguye mu nka no mu biryo?<br />
Uhaze wese yumva yuko<br />
Abantu bose nta wushonje.<br />
Mureke mbanze mfate ku kaboga<br />
Mbone gukomeza mfite akabaraga.<br />
Aho bazikura arahegera<br />
Ngo ajye gukoramo baramureba<br />
Ariko we akeka ko batareba<br />
Kuko yikinze intoki mu maso.<br />
Aterura intongo ebyiri zibyibushye<br />
Azizamuza amaboko yombi<br />
Maze nk&rsquo;uwikinira ikinamico<br />
Cyangwa Padiri mu gitambo<br />
Ati nimuhorane inyaamaa,<br />
Arategereza abura umusubiza<br />
Bari bihugiye ni mu gihe<br />
Ahubwo akebuka ba bagabuzi<br />
Ari ko abasekera akinjitse iminwa<br />
Ariko ntibumvira ayo marenga<br />
Abonye banze kumuzanira<br />
Ariyumanganya ahita arakara<br />
Avuga ahubwo yitotomba<br />
Ati ariko namwe mwa bagore mwe<br />
Murakerensa umuntu ukomeye<br />
Ntabwo muzi ko ari jye ungenga<br />
Ibigore byose by&rsquo;ubucuruzi<br />
- Bambe ni ibigo ndibeshye -<br />
Hamwe muhahira mudahenzwe<br />
Mukarya ibindi mugacuruza?<br />
Ngaho mungeze ho imihore<br />
Myiza nk&rsquo;iyi nihitiyemo<br />
Niba mwanze tuvangure<br />
Mureke kwanga Bangaheza </span></span>***</p>
<p>Nyirabizeye ndakwizeye<br />
Uwo ari Muzehe Sindikubwabo<br />
Asigasiga intoki mu zindi:<br />
Mugore utantabye mu nama<br />
Dosiye zahuruje abahanga<br />
Aho ntari ukomeze kuhambera<br />
Ungezeho byose uko mubigabura<br />
Mujye mubanguka ntarumanga<br />
Nanjye nzajya nguha igipande<br />
Cyo ku ngendo zo mu mahanga<br />
Ngaho rero gira bwangu<br />
Maze unyegereze ikibo hino<br />
Mfate igipindi nkate igipande<br />
<span>Uriya wundi harya ngo ni nde<br />
Nimunyibutse&#8230; yego, yego.<br />
Niwe Mabyariro barabeshya<br />
Agire anshyikirize urushyi rw&rsquo;akaboko<br />
Imboga yampaye ntizimpaza<br />
Ampe n&rsquo;imihore cumi n&rsquo;icyenda<br />
Antoranyirize ifonyagurika<br />
Mu muco mwiza wo gusigariza<br />
Isigara Cyubahiro ayitware<br />
Niwe mutoya ndeba hafi<br />
Ndabona aharaye Bangaheza</span></td>
<td scope="col" valign="top"><span><span>Niko musaza Ntashamaje<br />
Uwo ari Dannyeri umucyocyora<br />
Aho ntiwagabiwe i Nyamabuye,<br />
Ukiyongereraho Nyamirundi?<br />
Ko mbona baguhaye amagufa<br />
Wayahariye abasore bazi<br />
Akamaro k&rsquo;imirya n&rsquo;imisokoro<br />
Weho ukisabira ibyo mu nda<br />
Nabyo ukabaka ku byatemye<br />
Iriya myijima bakumarana<br />
Wababwiye bakakuzigama<br />
Ko mbona benshi ariyo bashima?<br />
- Tuza Mbangura wimbeshya<br />
Umwana w&rsquo;ejo undushije ubwenge<br />
Kandi undeba imvi z&rsquo;uruyenzi?<br />
Ikigufa ntuzi akamaro kacyo?<br />
Ni umuti wa rubagimpande<br />
Ndeka nkigugune buhoro buhoro<br />
Wikomereze iryo pfupfu ryawe<br />
Bakubeshye ngo ni umunopfu.<br />
Naho iki kigufa ndakinginga<br />
Ngikore hirya ngikore hino<br />
Amayere yawe nayavumbuye<br />
Aho nkigereza ndagusigariza<br />
Nkurusha kumenya Bangaheza </span></span>***</p>
<p>Nyirasafari akitse imirimo<br />
Ashyika ku gatebe ngo amire akuka<br />
Niko guterura agira ati jyewe,<br />
Ndi Generali ntanga imyanya,<br />
N&rsquo;iryo ringanizaturere<br />
Cyangwa amoko n&rsquo;inkomoko<br />
Naba ndiretse nkitegereza<br />
Abubahiriza amahameremezo<br />
Mpora ndirimba mutayumva.<br />
Ariko ubu rwose icyo dupfa ni iki?<br />
Ngaho mwumve utu turirimbo<br />
Muturirimbe n&rsquo;amashyi menshi<br />
Ndetse abashaka mushayaye<br />
Abanyakinimba mukinihirize.<br />
Ngaho mwisakuza mwumve:<br />
&laquo;&nbsp;Ubukire si ubukonde<br />
Twirinde indahekana<br />
Twirinde kurenza bane<br />
U Rwanda rwacu rurakennye<br />
Kandi&#8230;&nbsp;&raquo;<br />
Bose bahita bamuhagarika<br />
Baseka cyane batangara:<br />
Bati ba ucecetse wa mugore we!<br />
Bagutegetse kutugaburira<br />
Uretse guharanira ko duhaga<br />
Uzanye amahamba aturangaza?<br />
Iyo Napo yawe ntituyirwanya<br />
Ariko reka kuvangavanga imanza<br />
Ubanze urangize ibya none.<br />
Ko umaze imyaka icumi utubwiriza<br />
Ibyo tutafashe wabiretse?<br />
Baramukwena we arabasekera<br />
Ahubwo akomeza kubagaburira<br />
Ikimiramirane Bangaheza</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><span>(<i>Tuzakomeza ubutaha</i>)<br />
</span></p>
<p><span><br />
</span></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<p>&nbsp;</p>
<h2><a class="titreArticle" title="Dukomeze " href="http://editions-sources-du-nil.over-blog.com/article-34366089.html"> Dukomeze &laquo;&nbsp;icyivugo cy&rsquo;imfizi&nbsp;&raquo; cya Farasisiko Gasimba </a></h2>
<p><span>Ubushize twasize abashyitsi bashyashyanye mu Busitani butagatifu bariho bihereza Bangaheza ikimiramirane. Nibwo Nyirasafari akitse imirimo ashyika ku gatebe atera akaririmbo ka Napo ashaka gukangurira kutabyara indahekana. Ubwo abaraho baramutwama ngo abazaniye amahamba abarangaza kandi umurimo bamushinze wo kubagaburira atarawurangiza&#8230; Reka twumve Bizimungu, Nsekalije, Ntahobari, na Karenzi.</span></p>
<table border="0">
<tbody>
<tr>
<td><span>Bizimungu biramubabaza<br />
Nibwo ahagurutse ati my God!<br />
Murapfukirana umugore wacu<br />
Avuga ko ikibazo kidukomereye<br />
Ari amasambu agenda atuba<br />
Abantu bakabya kwiyongera<br />
Ariko umutungo utiyongera?<br />
Ngo burya amaso arya ntareba<br />
Ko mwishimira kurya neza<br />
Ariko mukanga kumva inama<br />
Zo kubasohoza ku cyo mushaka,<br />
Ni nde utazi ingano y&rsquo;u Rwanda?<br />
Niturya, abacu inzara ikabica<br />
Niho tuzaba tunezerewe?<br />
Ndetse ejobundi muzakira<br />
Impunzi zadusabye kugaruka<br />
Njyewe ugenda izo mpugu zose<br />
Nkabona ibintu nkabona ibindi<br />
Nsanga yuko nitudatsinda<br />
Ubwiyongere bwirukanka<br />
Kuko abaturage buri mwaka<br />
Biyongeraho miliyoni<br />
Tuzagera aho dupfa nk&rsquo;isazi<br />
Baririra ntibamwumva<br />
Amaze kuvuga ibyo Kazimiri<br />
Bizimungu akurura inkoko<br />
Ibogaboga imboga zo mu nda<br />
Ayishyira hafi Ngendahafi<br />
Bombi bakuranwa amagambo<br />
Bavuga buhoro ngo batabumva<br />
Nk&rsquo;abanyarwandakazi bayaga<br />
Maze habanza Bizimungu<br />
- Yewe baratubwira ntitwibwire<br />
Twebwe turarya tukikura<br />
Duteganyiriza abana bacu<br />
Za rukururana n&rsquo;ibikingi<br />
N&rsquo;amazu twanze gutangaza<br />
Ngo abo tuyobora batwizere<br />
Nuko njyewe ntabyo ntunze<br />
Abo mubikinga nibabivumbura<br />
Karabaye njye ndababwiye<br />
Umenya hazaba amahindura<br />
Ahinda imbunda n&rsquo;imiborogo<br />
Ndetse urubyaro duteganyiriza<br />
Ruzabyamburwe n&rsquo;amategeko<br />
Ahuje n&rsquo;ibyo bihe bizaza<br />
Kuko ubu umwanzi mbona rusange<br />
Nyuma y&rsquo;inkotanyi ari Rusahuzi<br />
Uriya ukunda guhisha ihaho<br />
Iyo uhishe rero uba wikeka<br />
Bityo n&rsquo;abandi bakagukeka<br />
Umenya bizaba vuba ahangaha<br />
Umunsi n&rsquo;igihe bizi Mungu<br />
Jye ndakubwira ibyo mpora ndota<br />
N&rsquo;ibyo numva bivugwa hanze<br />
Akebutse hirya inyama zinyuranamo<br />
Yegamira Ngendahafi<br />
Ati ariko ubanza turi inyanda<br />
Ba bahereza bari hehe?<br />
Ye bako, muze mwanure ya nkoko<br />
Mwaduteretse ndabona yumye<br />
Ariko muhanike indi musanga<br />
Isokeye imyaniko itunganye<br />
Twinovore Bangaheza</span></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<p>***<span>Impaka zikomeje kurimbanya<br />
Na Nsekalije yiha ijambo<br />
Ati oya nimumpe iyo nkono nshoneho<br />
Inkoko n&rsquo;ibyo byibo byanyu<br />
Jyewe ndumva nabihaze<br />
Inkono zikokorwe n&rsquo;abagishonje</span></p>
<p>***</p>
<p>Sinzi uwongeye gusaba ijambo<br />
Ati have mpekenye ngifite akanya<br />
Jye no gusangira ndabitinya<br />
Amashyaka twanze aranga akaza<br />
Agiye kunyubikira imbehe<br />
Yanga uwanze amacakubiri<br />
Watumye ndyamira miriyari<br />
Ndetse ndi hafi gukuba kabiri<br />
Abanjye bose nkabatetesha<br />
Naho abatindi bavuza induru<br />
Kugeza yuko babura umwuka<br />
Ibindi byose ni amashyengo<br />
Mumpe ku iyo Bangaheza</p>
<p>Ubu aho ngejeje ndahumvise<br />
Jyewe Ntahobari Morisi<br />
Ahuuu, nuko nuko ye bako<br />
Reka nduhuke ntahe i Butare<br />
Njye kubaratira ibyo nashimye<br />
Mbega itungo ritunganye<br />
Mbega umwami w&rsquo;inyama zose<br />
Kubura inganzo ngo nkuririmbe<br />
We gisimba gihimbaje<br />
Imibare nize yamariye iki?<br />
Kubona rwose mbura amagambo<br />
Ngo mpimbaze &laquo;&nbsp;Munopfu mwiza&nbsp;&raquo;!<br />
Singushimira mu iriro<br />
Ibyiza byawe umuntu yinikiza<br />
Kubyunamuka bikanga<br />
N&rsquo;amafaranga y&rsquo;uyu mwaka<br />
Twari twageneye amashuri<br />
Uwayaguramo impfizi nyinshi<br />
Zimeze nk&rsquo;iyi Bangaheza<br />
Tukajya duhora tuzihemba</p>
<p>***</p>
<p>Uwo muyobozi wa Kaminuza<br />
Niba arangije mumbwire<br />
Uwo ari Karenzi waka ijambo<br />
(Bati ni mwumve umushi ku kaboga!)<br />
Arivuga agenda asasira ingingo<br />
Asoza ibango nk&rsquo;uwimyoza<br />
Ahamagara ba bagore bagabura<br />
Ati nimukomeze munyegereze<br />
Wenda byatuma nzana akabiri<br />
Ngakira abantu numva hanze<br />
Na Nyiribanga yabihamije<br />
Ngo nsebya Muvoma kuko ntabyibushye<br />
Kandi ingenera ibya mirenge<br />
Nkarutwa n&rsquo;uhorera imbogeri<br />
Ni ntabyibuha ubu ndagatoye<br />
Bazandyoza Bangaheza</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><span><em>(Tuzakomeza ubutaha)</em></span></p>
<p>Dans la même série: <a title="Icyivugo cy'imfizi" href="http://murengerantwari.unblog.fr/2009/06/23/gasimba-f-xaviericyivugo-cyimfizi-presentation-et-explications-par-prof-l-munyakazi/">Présentation et Explications par Professeur Léopold Munyakaz</a>i, La page “<a title="culture" href="http://murengerantwari.unblog.fr/culture/">Culture et Société</a>“,</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://murengerantwari.unblog.fr/2009/06/20/invitation-au-colloque-organise-par-linstitut-seth-sendashongacliir/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Padiri Kagame n&#8217;indyoheshabirayi, Yozefu Bizuru n&#8217;abandi basizi (site www.umuco-nyarwanda.blogspot.com)</title>
		<link>http://murengerantwari.unblog.fr/2009/05/14/padiri-kagame-nindyoheshabirayi-site-wwwumuco-nyarwandablogspotcom/</link>
		<comments>http://murengerantwari.unblog.fr/2009/05/14/padiri-kagame-nindyoheshabirayi-site-wwwumuco-nyarwandablogspotcom/#comments</comments>
		<pubDate>Thu, 14 May 2009 13:45:30 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[Admin]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Arts, litterature et poésie]]></category>
		<category><![CDATA[Culture]]></category>
		<category><![CDATA[Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo]]></category>
		<category><![CDATA[Société]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://murengerantwari.unblog.fr/2009/05/14/padiri-kagame-nindyoheshabirayi-site-wwwumuco-nyarwandablogspotcom/</guid>
		<description><![CDATA[INDYOHESHABIRAYI UMUVUGO VI Urugendo rw&#8217;iyo Ngurube, kuva i Kabgayi kugera i Kigali; itesha Abatware imirimo bagenda bayihatsweho. Inyumba iryohera n&#8217;amaso Amerwe akica aho itabazwe Ndavuga izongesha abarebyi! Ngiyo intamati ihaka Abatware, 495 Iya rwikundwaho n&#8217;abasilimu. Iyo basamarira bayirabutswe, Iya rwikanyiza abo Batutsi, Umunsi ihinguka i Kabgayi Abo mu Marangara ikabakaza ipfa, 500 Yarahatinze cyane Haguma, [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<h3 class="post-title entry-title"></h3>
<p class="post hentry">
<p><span id="more-143"></span><a title="406636605387133901" name="406636605387133901"></a></p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-vi_15.html">INDYOHESHABIRAYI UMUVUGO VI</a></h3>
<p class="post-body entry-content">Urugendo rw&rsquo;iyo Ngurube, kuva i Kabgayi kugera i Kigali; itesha Abatware imirimo bagenda bayihatsweho.</p>
<p>Inyumba iryohera n&rsquo;amaso<br />
Amerwe akica aho itabazwe<br />
Ndavuga izongesha abarebyi!<br />
Ngiyo intamati ihaka Abatware,<br />
495 Iya rwikundwaho n&rsquo;abasilimu.<br />
Iyo basamarira bayirabutswe,<br />
Iya rwikanyiza abo Batutsi,<br />
Umunsi ihinguka i Kabgayi<br />
Abo mu Marangara ikabakaza ipfa,<br />
500 Yarahatinze cyane Haguma,<br />
Akabya guhanga iyo nzovu amaso,<br />
Aritegereza aratangara,<br />
Intege zitaha arazihebura;<br />
Atumiza igare ryo kujya i Nyanza,<br />
505 Kwaka uruhushya rw&rsquo;i Nyarugenge.<br />
Bati: &laquo;&nbsp;Urarwakira ubusa cyane,<br />
Kuko Isabukuru yegereje, (14)<br />
Mukaba mwarabihagariwe;<br />
Ube uhengeranije icyumweru!&nbsp;&raquo;<br />
510 Ati: &laquo;&nbsp;Narushakiraga indi mpamvu,<br />
Ngo mputere amasiga muyaga<br />
Nyifatire ahagana ku Ruyenzi (15)<br />
Tujyanirane nyizihirije!&nbsp;&raquo;<br />
Bati: &laquo;&nbsp;Ese ni iki uvuga Mutware?&nbsp;&raquo;<br />
515 Ati: &laquo;&nbsp;Munyinjira iki muyizi,<br />
Ko ari yo ndondogoza-barebyi!&nbsp;&raquo;<br />
Na we Atanazi ari we Kanimba, (16)<br />
Apfa ayo kuyibona ibungabunga;<br />
Iby&rsquo;urwo ruhusa biramurenga!<br />
520 Icyo yiringiye kirasohora:<br />
Ingurube ihingutse i Nyarugenge,<br />
Izembagira Abakuru mu maso,<br />
Habura uwibuka kumutota!<br />
Uwitwa Mfizi ari we Alfonsi, (17)<br />
525 Yari yagiye migezo nk&rsquo;ukwo,<br />
Ubutoni bw&rsquo;iryo tungo rinini,<br />
Burangaza bene ubwite<br />
Isaruti abahaye iba iy&rsquo;ubusa:<br />
Kuza imbura-gihe kwe n&rsquo;imirimo,<br />
530 Abyizigura nta hazabu!<br />
Umwete w&rsquo;abakuru waragiye<br />
Uhugira ku ngurube rubunga:<br />
Ifata mu maso barahumiriza!<br />
Naho ubwo Semugeshi i Bufundu (18)<br />
535 Asanga Rwitsibagura mwumva, (19)<br />
Afatiye Birasa ahagana i Nyanza (20)<br />
Bari ku kirari cy&rsquo;iyo ngurube,<br />
Bamwingingira kubajyana.<br />
540 Uwo mu Bufundu akaba anywa itabi<br />
Ariyumvira bimara umwanya;<br />
Ubwo aribwira ati: &laquo;&nbsp;Ntibagerayo<br />
Turayisangira barye byinshi,<br />
Mbe nitubirije umugabane!&nbsp;&raquo;<br />
545 Ashyiraho akenge arabahakanira,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Ibyo biranyereka ko mwembi,<br />
Iby&rsquo;iyi modoka mukibibarirwa!<br />
Uko muyiruzi iyi iragatsindwa:<br />
Igira amanyembwa aruhije ubwenge!<br />
550 Yumva abantu bayinjiyemo,<br />
Abatari jyewe ikabahishura!<br />
Ikanywa lisansi vuba na bwangu<br />
Igasara nk&rsquo;iyasinze, igahwera!<br />
Nkazagomba kugura inshinge,<br />
555 Nkaziyitera igahembuka!<br />
Kuyibashyiramo byaba rwana,<br />
Si ibigeragezwa ku rugendo!<br />
Yadupfana aho tuvugiye aha,<br />
Ikadutamaza bikadushobera!<br />
560 Icyakora mwantuma guteguza,<br />
Ndetse mukandika nk&rsquo;ibaruwa<br />
Ivuga ko mwaba mutahasohoye,<br />
Ingurube ikicwa mukiri mu nzira<br />
Nahabwa igaburo ryanyu<br />
565 Ngapfa kugerekeranya ku ryanjye<br />
Ngo ndore iherezo ukwo byagenda,<br />
Umuntu w&rsquo;imfura abyihase<br />
Agashira inyota y&rsquo;iryo tungo<br />
Bita &laquo;&nbsp;Indyohesha-birayi!&nbsp;&raquo;</p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-vi_15.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:37:00-08:00">9:37 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=4766613140270125832">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=4766613140270125832"> <img class="icon-action" alt=" Padiri Kagame n'indyoheshabirayi, Yozefu Bizuru n'abandi basizi (site www.umuco-nyarwanda.blogspot.com) dans Arts, litterature et poésie icon18_edit_allbkg" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2"><span class="post-labels"> Labels: <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/indyoheshabirayi" rel="tag">indyoheshabirayi</a></span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2">
<p><!--more--></p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-wa-vii.html">INDYOHESHABIRAYI UMUVUGO WA VII</a></h3>
<p class="post-body entry-content">Igeze i Kigali mu birori irabitegurirwa: Umwami n&rsquo;Abatware bayikikiriza ku meza hamwe na Bwana Rezida.</p>
<p>570 Mugabo wo mu mbira z&rsquo;i Buzungu<br />
Wa rwitahira mu Bahinde,<br />
Ingurube iryoha kurusha byose,<br />
Iya rwinopforwa karindwi,<br />
Nkunze intamati y&rsquo;inyama itoshye,<br />
575 Iya rwikundwaho n&rsquo;Abazungu<br />
Ahari mu nda igira sukari!<br />
Abanyankweto yarabararuye;<br />
Barayikunda byabashabije!<br />
Abatanirije bayirya ubwoya:<br />
580 Amagufwa yayo ntibayatanga,<br />
Barayajundika iyo bagenda;<br />
Amatama yabo ni aho aturuka.<br />
Ije kuba icyaduka i Nyarugenge,<br />
Abakuru bose barayishima.<br />
585 Ijyanwa mu nzu bimara umwanya,<br />
Ntiyanasohoka bimara umunsi;<br />
Ibyuma by&rsquo;inkota z&rsquo;indayi,<br />
Bihava byambaye umwisheke!<br />
Abakozi baho ukwo nabarabutswe,<br />
590 Umwura batobye wari mwinshi!<br />
Ngo bucye ibirori birasakabaka,<br />
Birasamaza biba urugera!<br />
Abakuru bose ukwo nababonye,<br />
Babyizihiza bari nk&rsquo;abandi:<br />
595 Umutima wabo ukaba ku kantu!<br />
Isaha yegereje amashoka,<br />
Ba Madamu batuma umuntu:<br />
Aje arabarembuza baragenda,<br />
Ayo mazu meza barayataha!<br />
600 Barahonongera mu bibanda,<br />
Ibyo bifafari barabifunga!<br />
Nuko Rwitsibagura araza, (19)<br />
Acira ifudika ari ku muryango,<br />
Uko yagatashye iryo juru ryabo<br />
605 Arabukwa ameza aho adendeje:<br />
Yumva yirukwa mu birenge,<br />
Umutima usaba ubugwa-neza<br />
Umuhogo wuzuramo urugwiro<br />
Inzoka yo mu nda isamuza umwuka,<br />
610 Igira ngo jorororo mu ibondo<br />
Yumva ahongobotsemo ibintu,<br />
Agira ubukirigitwa umunwa wose,<br />
Azana udutwenge aramwenyura,<br />
Abwira abandi ati: &laquo;&nbsp;Karabaye!&nbsp;&raquo;<br />
615 Naho ubwo Rwampungu aratamba!<br />
Abona isahanu ahingukiyeho,<br />
Arayivumerera uko bisanzwe<br />
Ajya kuyihobera baramubuza:<br />
Barazigaziga ararorera!<br />
620 Ahaguma akanya ariruhutsa!<br />
Amatsiko amweguye arora ahandi:<br />
Abona isahani ipfukuye neza,<br />
Ifite urugara nk&rsquo;urw&rsquo;intango!<br />
Umufa uyicagase arawureba,<br />
625 Abona wahindutse urunyenyeri!<br />
Asiga iye ya mbere aza awusanga!<br />
Birasa ati: &laquo;&nbsp;Uba uroga Umwami! (20)<br />
Nta bwo ureba ko iyo sahani,<br />
Ari iy&rsquo;umuntu wo mu kizungu,<br />
630 Wize kera kuba umusirimu?<br />
Nta bwo wamenya kuyikaya<br />
Ngo uyumvishe ko wayishegeshe<br />
Yireke nyende jyewe ubizi<br />
Wekudondoza iyo mihore!&nbsp;&raquo;<br />
635 Uwo mu Bumbogo abita hirya,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Reka nsizane ku rubanza,<br />
None ntasirimutse nka we,<br />
Iri tama njunditse rinigirije,<br />
Ndora rihwanye na karavati<br />
640 Ryampa icyicaro ku ngurube,<br />
Simpatsimburwe n&rsquo;abakweta!&nbsp;&raquo;<br />
Ni bwo Umutware wa Nyantango (22)<br />
Yinjiye abakurikiye hafi:<br />
Ayihamya ijisho rurumirana.<br />
645 Ijwi rye arirangurura adatinya<br />
Atera hejuru by&rsquo;imvaho,<br />
Ureke iryo bamwise ry&rsquo;impuha;<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Ni yo nta shiti ni ingurube!<br />
Ntisamaza mu gihagararo;<br />
650 Nyamara uyorosoye ubwoya,<br />
Itera ubwuzu bw&rsquo;urukirigite,<br />
Ukabona usagutswe n&rsquo;ibineza;<br />
Aho bayibyagiriye ku meza,<br />
Ukajya ushyugumbwa kuyagaza!&nbsp;&raquo;<br />
655 Abo b&rsquo;inkwakuzi ngo bahoshe,<br />
Abandi bose bizihira inzu:<br />
Babagabira intebe zo ku meza!<br />
Nta rugamba rubura intwari<br />
Majoro arwicara ku mukondo,<br />
660 Umwami ateka ijabiro ryarwo.<br />
Ababegereye mu cyubahiro,<br />
Babajya hirya, abandi hino<br />
Barema uruhushya rw&rsquo;isangane,<br />
Mbona abasaza barimo Nturo, (23)<br />
665 Ujya abasemurira ku Muzungu,<br />
Ari Rwubusisi nyiri Ubuliza, (24)<br />
Dore ko acanganye muri byombi:<br />
Ni umusaza wazungahaye!<br />
Majoro ati: &laquo;&nbsp;Abasaza uko mbirora,<br />
670 Ntitubahatire guhumana!<br />
Babahe akayoga mu biro byanjye<br />
Tuhabasange isamunani!&nbsp;&raquo;<br />
Mutara ati: &laquo;&nbsp;Untanze inama yabyo,<br />
Nari ntegereje kubivuga!<br />
675 Kugundira abanyamurava,<br />
Ukabakoreshaho iby&rsquo;umuvundo,<br />
Biba umugayo ukomeye mu Rwanda!<br />
Ubukuru bubatera guceceka,<br />
Ngo wibwize ubupfura na we!<br />
680 Ingurube bayinena bikabije,<br />
Bakirinda kuyihunza,<br />
Ari ugutinya amakuba kuri mwe!&nbsp;&raquo;<br />
Uwo mu Bwishaza arora hirya (25)<br />
Yanga kwumva ukwo bamuhenda;<br />
685 Agira Simoni na Rwubusisi, (26)<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Sinkunda ko bampeza!<br />
Mparaye irindi zina kuri ubu,<br />
Iryo bampimbye Rukenyangurube;<br />
Gukenya inkware narabizinutswe!&nbsp;&raquo;<br />
690 Kamuzinzi akebuka Umwami, (27)<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Abasaza mubahe amayoga,<br />
Ni yo bakunda bari mu birori!<br />
Nyamara ngusenge uri nyiri u Rwanda<br />
Ungabire imyanya ya bane muri bo!&nbsp;&raquo;<br />
695 Mutara ati: &laquo;&nbsp;Imyanya sinyitanga,<br />
Kuko nshaka kuyikubira!<br />
Bambe Umwami nta bwo agabura!&nbsp;&raquo;<br />
Kamuzinzi agira ikimwaro;<br />
Ngo akikure azinga icyanwa;<br />
700 Akaraga azungije mu gahanga;<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Ni jye utegeka Ubugoyi bwose<br />
Ushaka itabi ampe iye sahani!&nbsp;&raquo;<br />
Majoro ati: &laquo;&nbsp;Nturo ga muhaguruke!<br />
Babahe ibyicaro bibakwiye,<br />
705 Na twe twigire mu byacu!&nbsp;&raquo;<br />
Nturo ashaka ukwo yasubiza<br />
Biramugora akebaguzwa arira!<br />
Yari yabonye ibintu byiza<br />
Ukwo byakuzuye amasahani!<br />
710 Ubwuzu bwabyo bumurya mu nda,<br />
Akanwa ke kuzuramo amazi,<br />
Avuga mu muhogo hari ikiniga<br />
Amaso azengamo amansonza.<br />
Arangurura ijwi arahira Kigeli,<br />
715 Ati: &laquo;&nbsp;Reka Bwana winkubirana!<br />
Ndi umusaza nkaba mu byacu,<br />
Nyamara nkigimba n&rsquo;ibyanyu!<br />
Sinabeshya imbere y&rsquo;Umwami,<br />
Sinaryarya abagabo ndi undi:<br />
720 N&rsquo;iby&rsquo;ingurube ndabivuyanga!<br />
Sinagenda wenda umfunge,<br />
Cyangwa wigirire ukwo ushaka!&nbsp;&raquo;<br />
Igihe ataragusha bamwumva,<br />
Babona Rwabutogo araranganya, (28)<br />
725 Afurekana umunya mwinshi!<br />
Bamushiganuje ukwo bigenze,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Nahugiye ibyo kwumva Nturo,<br />
Nsanga bantwaye isahani<br />
Iriho imihore iteye ubwuzu:<br />
730 Bayikururira kwa Rutsinga, (26)<br />
Bampa iye iriho intongo nkeya!&nbsp;&raquo;<br />
Undi ati: &laquo;&nbsp;Urapfusha ubusa amagambo!<br />
Nkozemo kabiri indiba iragaragara!<br />
Isa n&rsquo;iyiriwe imbere yanjye!&nbsp;&raquo;<br />
735 Kalima ati: &laquo;&nbsp;Erega Karyabwite, (30)<br />
Amada yafodotse ni inkeke<br />
Nta bwo ashobokera mu rugendo!<br />
Ibyo bandembye nta kavuro,<br />
Umenya ngo ntereye inyuma yanjye!<br />
740 Wangerurira iyo sahani,<br />
Wowe kuko imbavu zarenzwe!&nbsp;&raquo;<br />
Undi aramusubiza ati: &laquo;&nbsp;Watuza!<br />
None ntengase mu idoma,<br />
Amatama yawe yo ko adahokwa?<br />
745 Ahora agutengarana iyo ugenda,<br />
N&rsquo;urwo rwakanakana ruje!<br />
Uranatubeshya si ukubyibuha:<br />
Uhora ubijunditsemo amarenga!&nbsp;&raquo;<br />
Rwaburindi, Rwabukamba, (31)<br />
750 Na Bisamaza nyiri Ubukamba,<br />
Baza buhanya batinze<br />
Ngo: &laquo;&nbsp;Mwatindiye iki bahungu?&nbsp;&raquo;<br />
Bisarinkumi ahuta gusubiza (32)<br />
Abigira mu izina rya bose<br />
755 Ngo: &laquo;&nbsp;Twahangariye izuba,<br />
Ngo ridukamure ubuhage<br />
Bw&rsquo;ibyo twizaniyeho impamba!&nbsp;&raquo;<br />
Rwabukamba ati: &laquo;&nbsp;Emwe si wowe!<br />
Ko ubibabwiye se utabakinze,<br />
760 None bagerura ibyacu,<br />
Ngo aha twijuse iyo mu menyo?<br />
Niba ari byo ntitwahoanye?<br />
Rwaburindi azana igihama,<br />
Amira umuhore atawukanje:<br />
765 Ugeze mu muhogo haba impatanwa;<br />
Asepfura cyane ajya iwa kajwija<br />
Asamba asumira Rwubusisi,<br />
Ibyo yamenyereye gufata inkingi<br />
Iyo anizwe yicaye mu kirambi!<br />
770 Akoma igipfunsi aho byatumbye<br />
Ingoto irahokwa birururuka:<br />
Ingurube ihoroba ityo ibutagarukwa<br />
Igira ngo dumburi mu idoma!<br />
Ariruhutsa asesa amarira,<br />
775 Ati: &laquo;&nbsp;Yambabaza, yabigira ite,<br />
Ndayiheraheje ni byo bizi!<br />
Ubwo yegereye umutima wanjye<br />
Ugiye kwicara hamwe mu nda!&nbsp;&raquo;<br />
Na we Ntaganda arisihinga (33)<br />
780 Ati: &laquo;&nbsp;Ndabitirirwa kurya ingurube<br />
Ushaka kurora ukwo babigenza,<br />
Azane isahani ye mwigishe:<br />
Turayicuranwa bya gitutsi,<br />
Sinza kworeza ukwo bisanzwe!&nbsp;&raquo;<br />
785 Rwamuningi ati: &laquo;&nbsp;Wirata! (34)<br />
Amaboko ajigita ingurube igahora<br />
Ugira ngo uvovore imihore<br />
Ndayagushumbije urabiruzi!<br />
Sinahoze nigisha amashuri<br />
790 Nkanswe ibyangize Kalisimbi?&nbsp;&raquo;<br />
Ubwo Fransisko Nzaramba, (35)<br />
Abona isahani y&rsquo;icyiyuhize<br />
Iriho ibitongo by&rsquo;uruvuteri<br />
Afata mu maso abiroha mu nda<br />
795 Amagufwa n&rsquo;umufa byorerera ko<br />
Nta ndamyi yasigaye bishiraho!<br />
Nuko Nyangezi arababwira, (36)<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Simbasha kuroha nka mwe!<br />
Mbona mucuriranya ubudatuza<br />
800 Nkumva nshengurwa n&rsquo;intimba<br />
Nzira gusazira mu bututsi:<br />
Umuhogo wanjye ugira inda ntoya!<br />
Icyanjye mwampa uruhushya mwese,<br />
Nk&rsquo;utwo nsaguye nkatujyana,<br />
805 Nkazitondera ku kiraro,<br />
Nkifatishiriza ibigori!<br />
Erega na mwe muri abana!<br />
Nta we uryoherwa aroha bwangu!<br />
Iyo ndi jyenyine nditonda:<br />
810 Bampa ingurube nkagira ubwuzu<br />
Imbabazi inteye zikaba inyanja,<br />
Ziruta iza nyina wayibyaye:<br />
Na mwe mwumvire aho bahungu!&nbsp;&raquo;<br />
Biniga abangikana na Mbaraga, (37)<br />
815 Barushanwa bunguri biratinda:<br />
Umwe amira intongo akeba umuhore,<br />
Undi aroha mu nda ukwo byakaje<br />
Umwe abira ibyuya by&rsquo;uwo murimo<br />
Undi amaze kwagirizwa n&rsquo;impumu!<br />
820 Rwiyamirira ngo abigane, (38)<br />
Aranigwa cyane amarira araza!<br />
Ubwo arayura yaba imbere ye,<br />
Ubusa ahasumiye buramubisa,<br />
Afata ikirere akanura amaso:<br />
825 Agumya gusamba iramwesura,<br />
Agugura ku ngiga y&rsquo;umuhore!<br />
Na we Gitefano ngo amurebe (39)<br />
Aratangira arirahira,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Ko wabaye mu Bafureri,<br />
830 Icyo gihe cyose wize ibihe?<br />
Nahoze ngirango uzanyigisha,<br />
Naho uracyanigwa n&rsquo;Abatutsi?&nbsp;&raquo;<br />
Bideri ati: &laquo;&nbsp;Wirenganya umwana, (40)<br />
Ibyokurya ingurube aracyabyiga!<br />
835 Umaze kurunduka ntakanja:<br />
Ahirika bunguri nka Kalisa (41)<br />
Cyangwa akarora Kanyangira, (42)<br />
Ukwo amira avuruganya iyo mihore.&nbsp;&raquo;<br />
Na we Kalisa ati: &laquo;&nbsp;Urabashunga!<br />
840 Ujya kuba intyoza bigira interuro;<br />
Aba yarabanje kuba mu Rweya,<br />
Cyangwa data se ahegereye,<br />
Nk&rsquo;ukwo na we wahoze iwacu!<br />
Akaba nyamunsi iyo mu mparage,<br />
845 Akamira isatura n&rsquo;amasirabo,<br />
Amafumberi ntayanene!<br />
Yaba atumiriwe nk&rsquo;ibi birori<br />
Akaroha ingurube nk&rsquo;ukwo undeba<br />
Akarusha isirimu kuhaba ingenzi!&nbsp;&raquo;<br />
850 Kanyangira yanga guhigwa,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Aho Kalisa ntiwirata?<br />
Izo washyikiriye ukazigiraho,<br />
Si imiranga ngusagurira,<br />
Jyewe utuye hirya yawe?<br />
855 Ntiwumvise n&rsquo;ukwo andatwa,<br />
Agira ngo mvuruganya iyo mihore?<br />
Dore ngutsinze impaka bareba,<br />
N&rsquo;ejo utanyuburaho imanza!&nbsp;&raquo;<br />
Nuko akwegurira isahani,<br />
860 Inyama z&rsquo;ingurube arazagiriza:<br />
Zipfa urufaya rw&rsquo;itatabya,<br />
Umuhogo ucuragira ubudatuza,<br />
Usohoza iza mbere muri barohwa<br />
Ugaruka kwenda izo ahirikayo,<br />
865 Awugira rwajya, awugira rwaza:<br />
Abakiza bose ngo: &laquo;&nbsp;Uramutsinze,<br />
Uri umuhanga wo kumiraza!&nbsp;&raquo;<br />
Na we Simoni wo mu Mirenge (26)<br />
Ategateganya ibyo yahawe;<br />
870 Agira n&rsquo;ubwuzu we aravumera!<br />
Ukwo agira imbabazi akora isahanii:<br />
Arigata ku ntoki hato na haho!<br />
Abwira Umwami ati: &laquo;&nbsp;Icyo ntegereje<br />
Urampe umbwiriza ukwo bigenda!<br />
875 Dore Mikayire wo mu Busanza, (43)<br />
Yize cyane mu Bafureri!<br />
Arabirika imihore adahwema<br />
Yanigwa akungirikanyaho ibindi,<br />
Akaroha mu nda iyo bikagenda<br />
880 Nguwo umwalimu nkwisabiye:<br />
Ndumva nshaka kumwigana!&nbsp;&raquo;<br />
Ndora na Fundi wo mu Rusenyi, (44)<br />
Iyo nyoni ishaje ikiri ishashi<br />
Izina yaryiswe ko riba umuntu<br />
885 Ahaga utubondo asa n&rsquo;agapira!<br />
Na we Karoli ari we Rubayiza, (45)<br />
Ahabura icyicaro yatinze;<br />
Asaba guhabwa intongo hose:<br />
Umwe akamuvungurira nk&rsquo;akantu,<br />
890 Ingurube isabika udutoki twose!<br />
Ahawe isabune yo kuyikaraba<br />
Ahinda uyizanye n&rsquo;amazi;<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Inzira yose ndi buzirigate<br />
Kuko naje nta gahamba!&nbsp;&raquo;<br />
895 Rutamu abwira uwo mu Buhanga, (46)<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Usabe imbari z&rsquo;iyo ngurube<br />
Ufate neza ndi bukubwire!<br />
Amazi ashyushye uri ku kiraro,<br />
Bambe ndahoze uri bubirebe.&nbsp;&raquo;<br />
900 Gashugi asubiza abiseka cyane,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Ibyo anyigisha yibagirwa ukwe:<br />
Ni jye wabanje kubimutoza!<br />
None wibutse ubwo buhanga,<br />
Umutsima w&rsquo;ayo mazi se uri he?&nbsp;&raquo;<br />
905 Nuko Rwubusisi abirebye, (23)<br />
Yata inzasaya zirakunda<br />
Inyama ayidonda mu maraka hirya,<br />
Umuhogo uhorahoje biracweza!<br />
Bati: &laquo;&nbsp;Erega urabikorana ubuhanga!&nbsp;&raquo;<br />
910 Ati: &laquo;&nbsp;Ni cyo cyatumye ndondereza!<br />
Mbanza intongo ipfa nkaritsirika,<br />
Igihe ngiteganya iz&rsquo;imihore!<br />
Bose bamara kurya ibyabo,<br />
Nkabanokeshwa nkayikuza!&nbsp;&raquo;<br />
915 Amiragura nka gatanu Kamali (47)<br />
Aheta umushyishyito nyamunini<br />
Yari yabikiye kwikuza!<br />
Ukwo yakawiroshye mu nkanka,<br />
Isibo y&rsquo;ingurube ikina mu muhogo!<br />
920 Urwano narugiriye amakenga,<br />
Ngo biratengukana bijyane,<br />
Inzira yabaye agahombane!<br />
Na we Mukarage arigata ibyuma (48)<br />
Ahinira ku nkokora amashati;<br />
925 Inzara z&rsquo;ingurube akazumutsa,<br />
Yanga kuzipfusha akamama;<br />
Aye masahani aranayakomba!<br />
Sinzi uwamubajije aho atwara,<br />
Gasinya asubiza by&rsquo;ubuvugishwe, (49)<br />
930 Abihusha cyane abica iruhande!<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Urashe icyitso ubivuze imvaho!<br />
Iryoshye ukwayo ntumubeshye!&nbsp;&raquo;<br />
Ryumugabe abwira Kaberuka, (50)<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Ukwo iyi ngurube ifite ikinove<br />
935 Nayitangira mu gitondo<br />
Bukagoroba maze uruhande!&nbsp;&raquo;<br />
Undi ati: &laquo;&nbsp;Ndaguhebye uri akanyanda!<br />
Jye nayanzika mu museso,<br />
Nko mu mashoka inkono nkayeza!&nbsp;&raquo;<br />
940 Muregancuro abwira Katabarwa, (51)<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Ifite aho yandutiye ibitari yo!<br />
Uyimaze, itera umunwa uburyohe,<br />
Ibyo ukabigendera bigatinda!&nbsp;&raquo;<br />
Undi ati: &laquo;&nbsp;Nagirango ntiwabibonye,<br />
945 Cyane cyane iyo ugize Imana<br />
Mu rugo bose bakayinena,<br />
Ukayibumbaho uri rukumbi!&nbsp;&raquo;<br />
Na we Kanobana ubwo arashega, (52)<br />
Agira Munyaneza w&rsquo;i Buyaga:<br />
950 Ati: &laquo;&nbsp;Enda dukomeze turohe mu nda:<br />
Dore Muganga ari butuvure!&nbsp;&raquo;<br />
Undi ati: &laquo;&nbsp;Muganga uyu w&rsquo;Umuzungu<br />
Yandusha ubuhanga bw&rsquo;ibindi,<br />
Naho ureke ubw&rsquo;ivutu rinyarwanda!<br />
955 Aho nacumbitse namenyereje<br />
Naratatishije sinahubutse:<br />
Ibigega byaho ni bitatu bishya,<br />
Imisoto nayimenyereye kera!&nbsp;&raquo; (53)<br />
Na we Ruhorahoza ngo ayihage, (54)<br />
960 Inda ye imusagukira mu menyo<br />
Agira Butare uyu Godifiridi, (55)<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Iyi ko ari uburiza turoyeho,<br />
Izo mu ishyamba birutanwa bite?&nbsp;&raquo;<br />
Undi ati: &laquo;&nbsp;Iy&rsquo;ishyamba ibuzemo itoto<br />
965 Igira n&rsquo;umwuka nk&rsquo;uw&rsquo;impongo!<br />
Imibi yakwaganya wahaze,<br />
Ukabona utuze urushyambashyamba!&nbsp;&raquo;<br />
Undi ati: &laquo;&nbsp;Enda kora aha ubivuze neza<br />
Iyi yanjyanye agatima kose!&nbsp;&raquo;<br />
970 Na we Fideli wo mu Bunyambo, (56)<br />
Ahaza abangamiwe mu maso,<br />
Ari iby&rsquo;Umuhima ukunda injome,<br />
Akanga kwica inka ze amabere!<br />
Umwami ati: &laquo;&nbsp;Dore uwo Munyambo<br />
975 Unennye ingurube, tugize imana!<br />
Amata ari hehe akayagotomera?&nbsp;&raquo;<br />
Ibyo abibabwira yica ijisho!<br />
Injome bayitumiza uwo mwanya,<br />
Umufa w&rsquo;ingurube bawucuriramo!<br />
980 Ngo bamuhereze ntiyareba:<br />
Akubita ku munwa rurumirana,<br />
Twumva abirohana inkubiri,<br />
Bivuga gorogoro mu nkanka!<br />
Biba urusumo umuhogo wose,<br />
985 Acurira hasi iyo mu kizenga!<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Amata y&rsquo;ino aruta ay&rsquo;iwacu!<br />
Muranywe nk&rsquo;aya aho kurya ingurube<br />
Mwabikomeza mwahumana!&nbsp;&raquo;<br />
Giti mu jisho agenda arata,<br />
990 Inka zahumujwe amata nk&rsquo;ayo!&nbsp;&raquo;<br />
Rwigemera ashize inkubiri, (57)<br />
Akora umukandara aradohora,<br />
Agatebe aragashikamira ukwo ari,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Uwabwira Majoro ijambo!<br />
995 Wenda atware inka atsotsobe,<br />
Agabure &laquo;&nbsp;Indyohesha-birayi!&nbsp;&raquo;</p>
<p class="post-footer">
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-wa-vii.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:36:00-08:00">9:36 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=406636605387133901">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=406636605387133901"> <img class="icon-action" alt="icon18_edit_allbkg dans Culture" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2"><span class="post-labels"> Labels: <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/indyoheshabirayi" rel="tag">indyoheshabirayi</a>, <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/ingurube" rel="tag">ingurube</a> </span></p>
<p class="post hentry"><a title="3481180421457065852" name="3481180421457065852"></a></p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-iiii.html">INDYOHESHABIRAYI UMUVUGO IIII</a></h3>
<p class="post-body entry-content">Urugendo rw&rsquo;iyo Ngurube, kuva i Butare kugera i Nyanza: ibambira umuhanda, modoka zibura inzira.</p>
<p>280 Ingurube iryohera mu misango,<br />
Iya rwisumbura ku ntama,<br />
Nkunda impogazi y&rsquo;imihore,<br />
Iya rusukirwa n&rsquo;abo mu nzu.<br />
Isonera amenyo y&rsquo;abayishiha<br />
285 Ikarusha isake gushya mahwane<br />
Igira imihore rutagugumba,<br />
Igera no mu nda igahwekera:<br />
N&rsquo;uwayiriye agaheza utubavu,<br />
Ntagugarirwe yabera.<br />
290 Umunsi Padiri uwo ayitanga,<br />
Yaje u Bwanamukari ihaze,<br />
Ihaga amabondo iziba imihanda<br />
Mashuba zose zirahagarara,<br />
N&rsquo;abadereva baracemererwa;<br />
295 Baravunura bajya i Buzungu<br />
Kubasiganuza inzira yindi,<br />
Kuko iyabo ifunze neza;<br />
Ingurube yuje no mu miserege,<br />
Bakaba batageza kuyikikira<br />
300 Ngo iruhande babone umwanya.<br />
Arabibasubiza uwo mu rukiko<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Reka mwihimana se na mwe!<br />
Nta mihanda ibiri naharuje!<br />
Mpimbe uwundi se mu kirere<br />
305 Ari ukugirango mbone aho ndara?<br />
Nk&rsquo;icyo kintu se nkigire nte?<br />
Nta bwo muzi ibirori byacu?<br />
Cyatumirijwe kubyizihiza<br />
Na njye nzagenda ejobundi<br />
310 Negutangwa aho bagiketa.<br />
Nimugikurikire mwitonze<br />
Mwige intambwe nk&rsquo;iz&rsquo;abantu<br />
Aho kizishinguye muhaze,<br />
Kugeza aho kiribuze kurara<br />
315 Ubwo kiraseduka mu muhanda<br />
Muhutere mujye iyo mwenda!<br />
Na mwe mwigira ako gahinda<br />
Kirabagora iby&rsquo;uyu munsi<br />
Nta we uzongera kugitunga:<br />
320 Icyo ni icyaduka kidahoraho!&nbsp;&raquo;<br />
Ingurube igomagira umuhanda,<br />
Iwuca ibitengu henshi cyane,<br />
Ari n&rsquo;ikizuru ari n&rsquo;ibibari:<br />
Intambwe zayo ziranihurana,<br />
325 Isi kiziteye iratengerana,<br />
I Nyanza bumvise imirindi,<br />
Induru nyinshi zirasahaha!<br />
Icyo bikanze kikaba imvaho,<br />
Icyo baketse ari ibihuha:<br />
330 Bo bikanze igishitsi cy&rsquo;isi,<br />
Naho iyo ngurube ari yo ibiteye.<br />
Byanze guhita bararikenga:<br />
Babanga amatwi barahuririza,<br />
Babazanya indi mpamvu ibiteye.<br />
335 Intumwa zikwira aharengereye<br />
Barayirabukwa iri mu muhanda.<br />
Bajya guhumuriza amashuri,<br />
Ngo: &laquo;&nbsp;Nimukomeze kwiga inyuguti,<br />
Mwegukuka umutima bundi,<br />
340 Kuko impamvu itumye bicika,<br />
Ari imashini yo mu Burayi<br />
Igeze i Buhimba iva ku Ngunda.&nbsp;&raquo;<br />
Ukwo cyegera barashishora,<br />
Ya mashini ibamo igisimba.<br />
345 Bamwe ngo: &laquo;&nbsp;Ni inzovu twabwiwe!&nbsp;&raquo;<br />
Abandi ngo: &laquo;&nbsp;Reka mwitubeshya!<br />
Inzovu zisanzwe ukwo tuzibwirwa<br />
N&rsquo;ubwo nyine tutazibonye<br />
Nk&rsquo;enye zaguranywa iriya!&nbsp;&raquo;<br />
350 Babona umuntu uturutse urw&rsquo;iyo<br />
Bamushiganuje arababwira,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Ni ingurube nk&rsquo;izi muzi!<br />
Ihanitse urwego ijya mu ibondo<br />
Izibye umuhanda murabiruzi.<br />
355 Ababona nabi iri bubagereho!<br />
Ibyo biyikurikiye by&rsquo;ibiyumbu,<br />
Si ibibwana mutabikeka!<br />
Ni amamodoka yabuze akayira:<br />
Zayigaragariye bugisesa;<br />
360 Ubu zirahindisha amahoni<br />
Nyamara y&rsquo;ubusa, nta cyo yumva!<br />
Na njye kuyicaho ubu mureba<br />
Ni uko ninyuriye iruhande,<br />
Nca mu bisambu no mu ntusi,<br />
365 Ndagota neza ngaruka hino,<br />
Nza mu muhanda ndikomereza.<br />
Abayirebye bacyitonze<br />
Bahoze bagarura ab&rsquo;impunzi<br />
Ngo: &laquo;&nbsp;Nimugarukire aho muhinge<br />
370 Si igisimba ga ba nyabusa!<br />
Ni ya yindi yo ku rurembo<br />
Abanyagikari bahezereza<br />
Bayitekanye n&rsquo;utunono,<br />
Ngo ari yo &laquo;&nbsp;Indyohesha-birayi.&nbsp;&raquo;</p>
<p class="post-footer">
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-iiii.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:35:00-08:00">9:35 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=3481180421457065852">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=3481180421457065852"> <img class="icon-action" alt="icon18_edit_allbkg dans Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2"><span class="post-labels"> Labels: <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/indyoheshabirayi" rel="tag">indyoheshabirayi</a>, <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/ingurube" rel="tag">ingurube</a> </span></p>
<p class="post hentry"><a title="5897068257829067337" name="5897068257829067337"></a></p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-ii.html">INDYOHESHABIRAYI UMUVUGO II</a></h3>
<p class="post-body entry-content">Ingurube ikangaranya abashumba bo mu Muhozi</p>
<p>Intamati izimba ibinyamahembe,<br />
Dore rukangaranya-bijumba.<br />
85 Ndagiye inyumba y&rsquo;ijosi rinini,<br />
Iya rufuhira mu bishamba.<br />
Ikaruta intama zo mu bakungu<br />
Ikaruta n&rsquo;inka zo mu Batutsi,<br />
Ibyo nta n&rsquo;umwe ukibyijana.<br />
90 Ikarusha inyambo kuba urujuju,<br />
No ku bicebute ikazibumba:<br />
Aho ziba zamuje mu mahembe,<br />
Izirusha umwijima wayisabye,<br />
Umunsi itera abo mu Muhozi, (7)<br />
95 Ikona imirima bukigoroba,<br />
Yaje igambiriye ibijumba<br />
Ijya mu mirenzo irahayogoza,<br />
Ihorobya izuru iba igisongo<br />
Igira ibisinde irabyerereza<br />
100 Isiba imigende iraringaniza.<br />
Imaze guhimbarwa n&rsquo;umurimo,<br />
Ihatsika izuru ihata ibitengu,<br />
Ikubira hirya ikubira hino,<br />
Icyuho iciye kiruta umurima,<br />
105 Icukura haruguru igeza hepfo,<br />
Amayogi yose iyagira intabire,<br />
Imara ikirumba nticyarara,<br />
Impumu zije ntiyabikangwa<br />
Irazipfukirana itera ahandi,<br />
110 Aho irahacumbika biracika:<br />
Ikubitaho umutonzi yatyaje,<br />
Ikoza ku bwoya irakubeta,<br />
Iwukaza ubugi ngo butagimba!<br />
Isonga ryayo irishyizemo ubumwa,<br />
115 Ituruka haruguru y&rsquo;ubuhinge,<br />
Iterura irengereza imugongo;<br />
Mu ruharuriro irahacukika,<br />
Ruruta amayogi rurayasumba.<br />
Abahahinze ntiyabaryarya;<br />
120 Irimba, ibereka injumbure.<br />
Yanga iby&rsquo;amazimwe ya rubanda<br />
Ihitamo kuhabumba rukumbi,<br />
Ihagira inkuke yo mu nyambo<br />
Abanyamuhozi ibahaka neza.<br />
125 Imaze kurengeza imbavu zose,<br />
Ibura uko yamiragura ibindi,<br />
Igira ibijumba ibisasa neza:<br />
Ku bya kandore iraharambya,<br />
Ibya magabari irabyisegura<br />
130 Ibya gisabo aho yabitinze,<br />
Ibondo ryayo rirahashikama.<br />
Ukwo yagakuye karunganwa,<br />
Ihagika mu ijigo nk&rsquo;ibitabi,<br />
Nuko ubwangati buyiturutse,<br />
135 Igumya gusemeka ubukungu<br />
Ibura ukwo irambya birayigora<br />
Ishaka ubwihina birayumya:<br />
Nuko igangara ukwo yahagaze.<br />
Mu nda hibyara amahane<br />
140 Buba uruvuyange birahoga!<br />
Ibiyoka byibuka kwigorora<br />
Abantu bose bavuza induru,<br />
Abararirizi ni bwo babyutse,<br />
Babazanya iyo ntare iroha urwunge<br />
145 Ngo : &laquo;&nbsp;Irarohera epfo iyo mu gishanga!<br />
Kandi ubanza atari isanzwe:<br />
Iyo rwabwiga ifite ijwi rindi,<br />
Riruta ay&rsquo;intare zo mu Rwanda!<br />
Murabe maso itamara ibintu!<br />
150 Abafite inka ariko murite hanze:<br />
Yabatsembaho ayo matungo<br />
Ejo mwarundurwa n&rsquo;ubutindi<br />
Ubwo mudatunze ya nka y&rsquo;ubu<br />
Bita &laquo;&nbsp;Indyohesha-birayi!&nbsp;&raquo;</p>
<p class="post-footer">
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-ii.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:33:00-08:00">9:33 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=5897068257829067337">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=5897068257829067337"> <img class="icon-action" alt="icon18_edit_allbkg dans Société" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2"><span class="post-labels"> Labels: <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/igisigo" rel="tag">igisigo</a>, <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/ingurube" rel="tag">ingurube</a>, <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/umuvugo" rel="tag">umuvugo</a> </span></p>
<p class="post hentry"><a title="5248133023608342123" name="5248133023608342123"></a></p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/imyadukire-yabazungu.html">IMYADUKIRE Y&rsquo;ABAZUNGU</a></h3>
<p class="post-body entry-content">IMYADUKIRE Y&rsquo;ABAZUNGU<br />
Cyahimbwe na Yozefu BIZURU w&rsquo;i Rwamagana</p>
<p>Baje bambaye, bashaka kuza ino<br />
Baturutse i Bulayi, bafunga isafari :<br />
Bagiye gufunga, babanza imyambaro,<br />
Bakora amakote, bayita imyambaro,<br />
Barora amasanduku, bayita inkangara;<br />
Bakora imikandara, bayita imyeko yabo;<br />
Barora ibirato, babyita inkweto zabo :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu atekere!<br />
Bareba imbunda, bazita imiheto,<br />
Barora amasasu, bayita imyambi yabo;<br />
Barora ibitoryi, babyita amabano;<br />
Barora amabeti, bayita imitana;<br />
Bashaka imbeneti, bazita inkota zabo nu :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu atekere.<br />
Bareba amahembe, akaba amacumbi yabo;<br />
Bashaka amatara, bayita imuri zabo;<br />
Bareba imitaka, ikaba amasinde yabo nu :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu atekere.<br />
Barora igitanda, bacyita urutara;<br />
Barora amagodora, bayita amasaso :<br />
Barora uburingiti, babwita ibirago;<br />
Bareba ibibiriti, babyita inshingo zabo nu :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu atekere!<br />
Barora isahani, bazita imbehe zabo;<br />
Barora isafuriya, bazita inkono zabo;<br />
Bareba amacupa, bayita ibicuma;<br />
Bareba amakopo, bayita inzuho zabo;<br />
Barora amabirika, bayita ibyansi byabo nu :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu atekere.<br />
Bareba ifaranga, baryita amahaho :<br />
Baryatamo abiri, bayita amarumiya;<br />
Barora amakuta, bayita amahaho;<br />
Bayatamo abiri, aba amasenge nu;<br />
Bakoranya imiringa, bashaka imikwege!<br />
Bakoranya za nigi, bashaka za ngoro;<br />
Bafunga imyunyu, bakoranya imyenda myinshi nu;<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu yaje ubwo!<br />
Baje mu ndege, bagenda hejuru,<br />
Baza mu meli, bagenda mu mazi,<br />
Baza mu mashuba bagenda ku butaka,<br />
Baza amatandi, bagabana amashinga;<br />
Bakwira amahugu, bagabana amayira;<br />
Bakwira mu isi yose, ntibagira ubuhungiro :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu akabivuga :<br />
Bacyiza Afrika, babanza Hindiya;<br />
Baturuka Amerika, basubira Daresalamu;<br />
Bahita iya Nerobe, bagenda Mambasa;<br />
Baza iya Kenya, basubiza iya Mwanza;<br />
Baza Bushoga, bagenda Bukira;<br />
Baza i Bukedi, baturuka i Bunyoro;<br />
Baza i Buganda, Buganda bwa Ntebe :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu ataha aho!<br />
Baza aka Ntebe, baboneza i Kampala,<br />
Bagenda iya Mbare, baboneza Maziba;<br />
Na Tala-Mariya;<br />
Baza mu Rwera, urwa Buganga;<br />
Baza Bukaya, bashinga Bukagata :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu ataha aho!<br />
Bwarakeye nu, baza mu Koka,<br />
Baboneza Mutemura,<br />
Bagenda muri Gako, bamanuka Burahi;<br />
Basumira i Nyendo, baza Gitovu,<br />
Ingambi yabo Masaka<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu ataha aho.<br />
Bwarakeye nu, baza Kayaza na Kabuhoko;<br />
Baza Matare, bagenda gikondo<br />
Na Kalisizo yo kwa Kagoro :<br />
Baza Burinda, na Nshambya kwa Titi;<br />
Baza Bukira, bataha Cyotera ya Rwamucyoli<br />
Ruta<br />
mu rw&rsquo;umuzungu ataha aho!<br />
Bwarakeye nu, baza Mitebili na Karunduma,<br />
Baboneza Shange, bagenda Gakuta,<br />
Baza Rukoma, baboneza Busimbi,<br />
Bataha Tukura yo kwa Safari;<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu ataha aho.<br />
Bwarakeye nu, baza mu Rubaya<br />
Baboneza Mugambazi, baza Urugunga;<br />
Bagenda Gitara yo kwa Nyamutura,<br />
Baza Akanyanja, inkambi yabo Cyaka :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu ataha aho.<br />
Bwarakeye nu, bagenda Gitundu,<br />
Baza mu ibuga, irya Gitengure :<br />
Binjira ishyamba, baza mu Kagwa;<br />
Baboneza Gishogo, baza Gishahu;<br />
Bagenda Bugene, bataha Nyagahanga :<br />
Kwa Rumanyika, umwana wa Ntare<br />
Akaba Umunyambo rwerure :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu ataha aho.<br />
Bwarakeye nu, bamanuka Rwandara<br />
Bagenda Rwambara, baza Turudodo<br />
Bagenda Rwiibicunshu, bagoboka Gafura;<br />
Bagenda Urukari; bamanuka Bweranyange;<br />
Baza Akameyu, bamanuka Buragara<br />
Bagenda inyanja yose, inkambi Kageyo :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu ataha aho!<br />
Bwarakeye nu, bagenda Kageyo<br />
Baza mu Gatojo, baterera Mubali;<br />
Bagenda Miganda, baza Gasarabwayi;<br />
Baboneza Urwuya, urwa Migamba;<br />
Baboneza Byizitiro, baza Nyakurazo;<br />
Inkambi yabo Nyamiyaga :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu ataha aho!<br />
Bwarakeye nu, bamanuka muri Nyabombe,<br />
Baboneza mu Irasaniro, baza Myatano;<br />
Baturuka Kayenzi, baza i Kanyinya;<br />
Bambuka Intaruka, baza Mukarange;<br />
Bakomeza mu Iragwe, baza i Kabare,<br />
Bagenda iya Ntsinda, baza i Kalitutu;<br />
Baboneza Nyarusange;<br />
Bakomeza ku Kabuga, k&rsquo;imbere y&rsquo;Abatwa<br />
Bataha i Rwamagana :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu ataha aho!<br />
Batumiye Sharangabo, ngo atange amaposho<br />
Ari amazimano;<br />
Ngo ashake izikamwa, ashake izibagwa;<br />
Ngo ashake abapagasi, bajyane ibintu bye;<br />
Ngo ashake Nyempara, agende imbere ye,<br />
Ngo amugeze i Nyarugenge :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu akahabona!<br />
Bwarakeye nu, bagenda Uruhimbi, urwa Gishali;<br />
Baza ku Gasi, bagenda aka Ndago,<br />
Baza i Cyimbazi, baboneza Cyarukamba;<br />
Baturuka i Ntunga, bagenda aka Musha;<br />
Bakomeza mu Nkira, bagenda Runyinya;<br />
Bakomeza i Nyabagaza;<br />
Baza Ruhanga, bakomeza Mbandazi;<br />
Baza muri Rugende, ingambi yabo i Kabuga :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu ataha aho!<br />
Bwarakeye nu, bamanuka Gasogi,<br />
Basubiza mu Rudashya;<br />
Baza umurindi, bagenda aka Ndera;<br />
Bakomeza icyanya cyose;<br />
Baboneza Kanombe, baza Remera;<br />
Bakomeza i Gishubi, baza Kimihurura;<br />
Bagenda Agatoke, bataha i Nyarugenge :<br />
Rutamu rw&rsquo;umuzungu arubaka.</p>
<p>Alexis KAGAME. 1949. IYO WILIWE NTA RUNGU.<br />
Kabgayi, Rwanda. pp.167 -174</p>
<p class="post-footer">
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/imyadukire-yabazungu.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:32:00-08:00">9:32 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=5248133023608342123">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=5248133023608342123"> <img class="icon-action" alt="icon18_edit_allbkg" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2"><span class="post-labels"> Labels: <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/gusiga" rel="tag">gusiga</a>, <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/igisigo" rel="tag">igisigo</a>, <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/imivugo" rel="tag">imivugo</a>, <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/umuvugo" rel="tag">umuvugo</a> </span></p>
<p class="post hentry"><a title="7097070259847626216" name="7097070259847626216"></a></p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/imihigo-ya-kavumenti-na-leta-i.html">IMIHIGO YA KAVUMENTI NA LETA I</a></h3>
<p class="post-body entry-content">IMIHIGO YA KAVUMENTI NA LETA I<br />
Cyahimwe na Yozefu BIZURU w&rsquo;i Rwamagana</p>
<p>Umva ikobe. Umva inkomero!<br />
Umva urwamo, ngaha barahiga :<br />
Induru ni ndende!<br />
Umva Kavumenti,<br />
We na Mburamatare;<br />
Batangiye guhiga!<br />
Induru ni ndende!<br />
Na we Kavumenti<br />
Abanjije guhiga.<br />
Ati : &nbsp;&raquo; We Mburamatare,<br />
Nkurusha ibintu,<br />
Nkakurusha n&rsquo;ibindi :<br />
Induru ni ndende!<br />
Nkurusha izi modoka,<br />
Iza ruva-kwaya,<br />
Zijyana isafari :<br />
Izo ni Kavumenti!<br />
Induru ni ndende!<br />
Nkurusha amagare,<br />
Yo n&rsquo;amapikipiki,<br />
Na gare-ya-moshi<br />
Nabyo ni Kavumenti :<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha ubujyunguri<br />
Buheka Abadamu,<br />
Bubacubakana Kampala,<br />
Bajya kurera abana :<br />
Nabwo ni Kavumenti :<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha ishilingi,<br />
N&rsquo;impiya z&rsquo;ingeri!<br />
Nkurusha isumuni,<br />
Nkakurusha n&rsquo;ibyasha,<br />
N&rsquo;isende na hafu,<br />
N&rsquo;ubwapaburingi;<br />
Nabyo ni Kavumenti :<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha Murefu,<br />
Umugaga w&rsquo;imali;<br />
Yubatse Gahoro,<br />
Ahakorera isukari :<br />
Akayikwiza abazungu;<br />
Na we ni Kavumenti :<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha na Radiyo,<br />
Zikwiye amakambi,<br />
Zigatwara amagambo;<br />
Nazo ni Kavumenti :<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha n&rsquo;indege,<br />
Zigendera hejuru,<br />
Zigataha i Bulayi,<br />
Zigahuruza Abazungu,<br />
Amakuba avutse :<br />
Nazo ni Kavumenti.<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha na Daudi,<br />
Ategeka u Buganda;<br />
Nkurusha na Gahaya,<br />
Agategeka mu Nkore :<br />
Nabo ni Kavumenti,<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha Rumanyika,<br />
Utegeka i Karagwe;<br />
Na Kinyamazinga,<br />
Utwara mu Bugufi :<br />
Na bo ni Kavumenti,<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha na Ntare,<br />
Utegeka u Bujinja<br />
Nkakurusha Ruhinda,<br />
Utwara ubwo Buhaya;<br />
Kandi na Mboneko,<br />
Utegeka Kiziba :<br />
Nabo ni Kavumenti,<br />
Induru ni ndende.</p>
<p class="post-footer">
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/imihigo-ya-kavumenti-na-leta-i.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:32:00-08:00">9:32 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=7097070259847626216">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=7097070259847626216"> <img class="icon-action" alt="icon18_edit_allbkg" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2"><span class="post-labels"> Labels: <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/Alexis%20Kagame" rel="tag">Alexis Kagame</a> </span></p>
<p><a title="3158107769470199199" name="3158107769470199199"></a></p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/amahamba-yabungeri-bingurube.html">AMAHAMBA Y&rsquo;ABUNGERI B&rsquo;INGURUBE</a></h3>
<p class="post-body entry-content">Inzovu y&rsquo;urwijiji rukabije ubujorojoro<br />
Iya rujegeza-bijumba rwa semitabo,<br />
Noneho amavubi arayarika mu bikobokobo,<br />
Kira nyumba ya rukara rwa Majoro!</p>
<p>Rujugitira-bijumba rwa njunditse ibika,<br />
Imvubu y&rsquo;icyagane ya ruhungabanya-bitebo,<br />
Isigaye itengerana umuraru wose ugatigita<br />
Ikaba iya Rutare rwa SOMUKI i Rutongo!</p>
<p>Kivurivuri cya ruvungura-byavu,<br />
Imbona-bake ya ruhingitirana-mubiri,<br />
Ni ikitayega zishokanye umunihiro,<br />
Ikaba iya Rukara rwa MINETE!</p>
<p>Ruhiniriza-kibero rwa sendahiriye,<br />
Karisimbi k&rsquo;amatungo ka ruhonjokerana,<br />
Iyo basigaye bitiranya na ruva-kwaya,<br />
Ikaba iya Rutare rwa Muganga.</p>
<p>Umuduga uhetse umubyibuho wa ruzimiza-mbavu,<br />
Imponjoke yagurirwa amarembo ya ruhimbaza-barebyi<br />
Isigaye ikinana ibicece mu icongori ry&rsquo;ibifungo:<br />
Ikaba iya rukara rwa Kurimpuzu, nzayibaga!</p>
<p>Gihirihiri cya ruhingika-bondo,<br />
Inyumba irangwa n&rsquo;umubyibuho ya ruvonyeza-bijumba,<br />
Isigaye ibunda mu byambu ikabigomera:<br />
Iba mu ngoro mu Rukari, aho zogerezwa isahani!</p>
<p>Gihiringitirane cyashiriyemo umurizo,<br />
Mavuta-mingi ya rutenga-bondo,<br />
Iyashinganywe n&rsquo;abategeka-birori ba Leta,<br />
Ifungiye i Rwinkwavu kwa Sovanye</p>
<p>Rubyagira-nzira rwa ndanze guhigama,<br />
Intamati yamazwe ubwoya no kuneta ya rubyimbabyimba,<br />
Iyo bakekaga umwingo ikarushya abasuzumyi,<br />
Izigamwe na Misiyoni iruhande rw&rsquo;ifumbira!</p>
<p>Yemwe ga bana baragiye mu bishanga,<br />
Mureke zirenze imijumbajumba n&rsquo;isayo,<br />
Nizihaga zihundagarire mu bizenga:<br />
Zidashongesha amavuta yo gukaranga ibirayi.</p>
<p>Kamena niboneka ntibahute kuzamburira,<br />
Ahanini muri hoteri harazishaka;<br />
Zirahaka amanoti n&rsquo;ibikoroti mu mabondo,<br />
Nicyo abasirimu bazikundira murakenge!</p>
<p>Kuyavuga si ko kuyarangiza inyuma:<br />
Uwarata intendeza-matwi yakesha amajoro!<br />
Za runihira zishoka nk&rsquo;imvura y&rsquo;umuhindo<br />
Impini igaturika zikwira ibishanga.</p>
<p>Nimugwire Bikoko by&rsquo;imva-burayi<br />
Nimutungwe isanzure ntimukinenwa!<br />
Nimutebanwe akamaro n&rsquo;ibinyamahembe<br />
Mubyirukane n&rsquo;amajyambere y&rsquo;u Rwanda!</p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/amahamba-yabungeri-bingurube.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:31:00-08:00">9:31 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=3158107769470199199">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=3158107769470199199"> <img class="icon-action" alt="icon18_edit_allbkg" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2"><span class="post-labels"> Labels: <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/Alexis%20Kagame" rel="tag">Alexis Kagame</a> </span></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-wa-viii.html">INDYOHESHABIRAYI UMUVUGO WA VIII</a></p>
<p class="post-body entry-content">Ibisingizo by&rsquo;iyo Ngurube isuzuguza ibiribwa bindi.</p>
<p>Ingurube ivura inkono kubiha,<br />
Ikagira ubwenge bwo mu bitekwa,<br />
Iya rwiganza mu Misiyoni,<br />
1000 Ncyuye indatwa yo mu bibagwa,<br />
Ize mu rusange rw&rsquo;abadutwara,<br />
Ikunde iratwe muri rubanda!<br />
Ivane intama mu isafuriya<br />
Ikure isake ku isahani,<br />
1005 Ineshe n&rsquo;inka yo mu batetsi.<br />
Amahene yose ave mu bikari,<br />
Ikube ibyo bihugu ibe icyigenge,<br />
Ivangwe n&rsquo;imiteko y&rsquo;imyaka.<br />
Iyihe kuryohera Abanyarwanda.<br />
1010 Ni rutsirika bubihe<br />
Ikabutsura ikabutsinda,<br />
Ikabutsemba ikabubumba!<br />
Ni rubumba batetsi<br />
Rwikunda ku mbehe,<br />
1015 Rwiganza ku myunyu<br />
Rwigenga mu bikari,<br />
Ruhatunga burundu,<br />
Rwikebera iyo fasi,<br />
Ikayitunga nk&rsquo;Umwami,<br />
1020 Ikahabumba itavuguruzwa!<br />
Ni ruhonjoka gitware,<br />
Rwizihirwa n&rsquo;ibondo,<br />
Ni impogazi rubunga<br />
Ya rutengerana ngingo<br />
1025 Imvuruga-bisogororo<br />
Ya rusaga sorori;<br />
Ni inyumba rwabunga<br />
Ya ruvonyeza-bijumba!<br />
Ni ruteturura abagore b&rsquo;impumbu,<br />
1030 Rutuburira abibutse gucunda,<br />
Ruhimbaza abakikije ameza,<br />
Rusohoka ku isafuriya isaha isohoye<br />
Rutavugisha impuha abo yaryoheye mbere,<br />
Rutetereza abiratana inyama zindi,<br />
1035 Rusendereza amasahani ukabikunda,<br />
Rukorerwaho imisango y&rsquo;isabukuru,<br />
Rutumirirwa Abazungu iyo bava,<br />
Rutera icyunzwe cy&rsquo;uburyohe.<br />
Rwinopforwa n&rsquo;abahinyura ibindi,<br />
1040 Rubahaga umubyimba ukaguka,<br />
Rubatera umudigi nk&rsquo;uwa nyamaturi<br />
Ubwo yaturutiye iz&rsquo;amashyamba,<br />
Ikaba inaturuka kure h&rsquo;ishyanga,<br />
Ndariyibanje izina ry&rsquo;ingurube<br />
1045 Izajye iratirwa aho yabazwe:<br />
Yitwa &laquo;&nbsp;Indyohesha-birayi!&nbsp;&raquo;</p>
<p class="post-footer">
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-wa-viii.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:45:00-08:00">9:45 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=3080705145168733867">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=3080705145168733867"> <img class="icon-action" alt="icon18_edit_allbkg" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2">
<p class="post hentry"><a title="2208803161965030095" name="2208803161965030095"></a></p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-v.html">INDYOHESHABIRAYI UMUVUGO V</a></h3>
<p class="post-body entry-content">Urugendo rw&rsquo;iyo Ngurube kuva i Nyanza kugera i Kabgayi: bakeka ko ari imvura; uwahoze mu Buganda yemeza ko ari itanki irwanishwa mu ntambara.</p>
<p>375 Intamati ihinda nk&rsquo;inkuba zesa<br />
Iya rwitonganya mu gituza<br />
Ndate ingurube y&rsquo;umunihiro<br />
Mvuge ruhinda mihumeko,<br />
Umunsi iyobera abari i Nyanza,<br />
380 Ikamenya bose byabagoye,<br />
Iza i Nduga yose bayiha induru,<br />
Ahanini igihugu gitangara.<br />
Ije mu Marangara biba ukundi:<br />
Yungikiranije umunihiro,<br />
385 Bayikanga kuba umuvumbi.<br />
I Gihuma hose bava mu mirima,<br />
Bagana mu ngo birukanka<br />
Ngo batanyagirwa bagakonja.<br />
Abaseminari ubwo mu mashuri<br />
390 Bakaba bameshe mu gitondo,<br />
Baka uruhusa bararuhabwa,<br />
Rwo kwanurira imyenda mu nzu.<br />
Babigira ariko batangara,<br />
Kuko ihinda ubutaruhuka<br />
395 Kandi ibyoko biseka hose.<br />
Abaje kwiga mu misiyoni<br />
Imitaka yabo barayibamba<br />
Abandi birukira amabaraza,<br />
Abenshi bugama ku mashuri.<br />
400 Ababuze ibyicaro batinze,<br />
Bakikinga nko ku ntusi<br />
Cyangwa ibindi biti bigaye.<br />
Abagira isinde barayitaha<br />
Abanyamagote bayajya mu nda.<br />
405 Abatabigendana barasuma,<br />
No mu rutoke rubegereye,<br />
Amakoma yarwo barayakonda<br />
Ngo nishoka bayikingire<br />
Ah&rsquo;igihimba n&rsquo;umutwe byombi.<br />
410 Igihe bakiri muri izo mpuha,<br />
I Shyogwe hamanuka abantu itimba<br />
Amaso yerekeye umuhanda.<br />
Abari i Kavumu na Kabgayi,<br />
Ubwo barashiguka ari yo bareba.<br />
415 Ariyamirira imva-buganda<br />
Asoza impuha yahoze ahimba;<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Nimurebe ngiyo tanki,<br />
Imwe nababwiraga ntimubyumve,<br />
Iyo Abongereza barwanisha!<br />
420 Sinshidikanya ni yo rwose,<br />
Ingamba zayo narazirwanye!<br />
Nuko ndebera kure yaho,<br />
Wenda nasanga ari rwanjye!<br />
Ntimwegere irimo amasasu!<br />
425 Yaba yenda ije kunyenda.<br />
Kuko ikunda abo yamenyereye:<br />
Murankingire itandeba,<br />
Ngumye nsemurire abatayizi.<br />
Iyo ntirwana irakaba ukwo iri!<br />
430 Irasa amabomboma ukayikunda,<br />
Irasa imizinga ikica ibintu,<br />
Irasa amasasu yo mu mbunda;<br />
Irasa n&rsquo;imyambi mwumve na mwe!&nbsp;&raquo;<br />
Irekura nk&rsquo;ine aho iri hariya,<br />
435 Ikagwa i Buganda ahitwa SSingo,<br />
Cyangwa ahandi hitwa Cyagwe,<br />
Ikica nk&rsquo;abo bo mu Buremezi.<br />
Nuko mwigumiye mu by&rsquo;ino<br />
Naho ibyo bihugu ni iyo gihera,<br />
440 Dore ko ari iyo riterwa inkingi!<br />
Indaro zaho ntabakabirije,<br />
Ku byumweru ugira umunani.<br />
Urebe tanki ko ari icyago,<br />
Iyo Abongereza bagira ni imwe:<br />
445 Izira iya kabiri aho yabera!<br />
Nyamara kandi ukwo imara abanzi!<br />
Ntugatererwe iyo ntindi!<br />
Igira Abadage ikica icyenda,<br />
Uwa cumi wundi ikamukomeretsa,<br />
450 Imyambi yabo bayiyirasa<br />
Ikarora hirya igatomera,<br />
Ari amageza yifite mu nda!<br />
Si imbarirano murabiruzi.<br />
Za mashuba izo ziyihomereye,<br />
455 Ni izi ndege mujya mubwirwa,<br />
Zimwe ziguruka iyo zibishatse!&nbsp;&raquo;<br />
Abagore bose bagira imbabazi,<br />
Bashika bikubitira ihururu,<br />
Bashungera baremye inteko,<br />
460 Ngo: &laquo;&nbsp;Ego mama iyo ni yo tanki!<br />
Aho se batindi murayibonye!<br />
Yego mama twayibonye<br />
Yaratubwiye uwo Munyarwanda<br />
Twe tumukekamo ibyo kubeshya,<br />
465 None ngaha turabibonye!<br />
Yayisobanuye ukwo yayize!<br />
Ego mwana w&rsquo;Abazigaba!<br />
Yego mama iyo ni yo tanki!<br />
Yego mama iyo ni yo tanki<br />
470 Yego ngiyo, shenge ngiyo!&nbsp;&raquo;<br />
Abagore bose barasizora,<br />
Impuha zibagishiramo idogo.<br />
Haguma yumvise aza kurora; (13)<br />
Ukwo yagasanganiye icyo kintu<br />
475 Ati: &laquo;&nbsp;Iyo si tanki barababeshya!<br />
Ni iri tungo tuzi neza!<br />
Tukarikunda aho se bagenzi!<br />
Uwo mufa wayo iyo uwushyikiriye<br />
Ukawivangira n&rsquo;ibijumba<br />
480 Cyangwa uminjiriye mu bindi!<br />
Birakuryohera ukabitsemba,<br />
Wagira inyota ukanywa ubutitsa<br />
Ufite kinini agashyira ku munwa<br />
Ngo yibihire atawumyora!<br />
485 Mutangare mutegereye<br />
Mutayikanga bikankoraho:<br />
Iratembera igihugu cyayo!<br />
Ntitukiyita ga ingurube burya:<br />
Twayihaye izina ry&rsquo;intore<br />
490 Ryo kuba &laquo;&nbsp;Indyohesha-birayi.&nbsp;&raquo;</p>
<p class="post-footer">
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-v.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:44:00-08:00">9:44 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=2208803161965030095">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=2208803161965030095"> <img class="icon-action" alt="icon18_edit_allbkg" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2">
<p class="post hentry"><a title="4858659782598461805" name="4858659782598461805"></a></p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-iii.html">INDYOHESHABIRAYI UMUVUGO III</a></h3>
<p class="post-body entry-content">Majoro ayaka Abasilimu; na bo bayirega Abanyamishanana; hanyuma Ildefonsi Mutembe ayiranga kwa Bitugangando, mu Nyakibanda.</p>
<p>155 Inyumba isanga inzira iyo igenda,<br />
Nti: Iya rubumbuza mu muhanda,<br />
Ndavuga ingurube batagereranya<br />
Iya rudacishwa amayira asanzwe<br />
Si inyamaswa ni ikirunga<br />
160 Uyibona iseduka mu isayo<br />
Ugahuga ibyitwa gutangara,<br />
Ukabura ukwo isa ugatayo utwatsi!<br />
Jye nayobonye ukwo nayibwiwe<br />
Umunsi irangwa impera y&rsquo;igihugu<br />
165 Igaca rubanda umukendero<br />
Iturutse ahantu nje kubabwira.<br />
Majoro agambiriye Abasilimu<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Mwe mutunze ingurube zacu,<br />
Murazirunde muzinyereke<br />
170 Ntore iy&rsquo;urucece yijihije<br />
Izazimanwa ibirori byaje!&nbsp;&raquo;<br />
Baranasigana abahungu,<br />
Bati: &laquo;&nbsp;Dore kwishwa imirimo ngibi!<br />
Kuba abasilimu bo mu magote<br />
175 Ibyo biragaragara ntibigihishwa!<br />
Turakubwira gahwa mu rwondo:<br />
Abadusirimukanye mu bwenge,<br />
Benda ingurube bareka igote!<br />
Bagumana isunzu benda isake!<br />
180 Ingofero zacu barazitinya<br />
Amagi aho atewe barakukumba.<br />
Ukwo baduhenda turihoera<br />
Baraturyamira tubireba!<br />
Baba injajanganya bakuryarya!<br />
185 Ukwo batunnyega ngo turafurebye,<br />
Amata zihumuje bagateka.<br />
Imineke bayimaze mu gihugu<br />
Bakayisomeza aho n&rsquo;inzagwa,<br />
Ibyo Umunyarwanda yarabiziraga<br />
190 None wibareka, nibaze:<br />
Na bo barunde barazitunze!<br />
Ntugakangwe na karavati<br />
Abanyamishanana baraziturusha.&nbsp;&raquo;<br />
Majoro ngo abyumve avunya Abatutsi,<br />
195 Arabibabwira bagwa mu kantu!<br />
Barigunga umwanya munini<br />
Aho bigeze bati: &laquo;&nbsp;Uwabimubwiye<br />
Yanze Umwami, aradupfuruye,<br />
Abuza ko isunzu riduhishira!&nbsp;&raquo;<br />
200 Mutara ni bwo ahamagaye imishanana<br />
Yo n&rsquo;amagote biba uruvange,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Uyu Muzungu reka azitwake<br />
Nta mugayo zituruka iwabo!<br />
Dore inka zanyu nazibaka,<br />
205 Mwazirunda nta mahane,<br />
Kuko mwazigabiwe na twe!<br />
Ngaho mwishakemo inkuke!<br />
Uwayiturusha agure aba bantu!<br />
Uwo byaturukaho ayidukinze,<br />
210 Byamukoraho mubikinisha!&nbsp;&raquo;<br />
Bati: &laquo;&nbsp;Erega ingurube ni ibihumbi!<br />
Turazitunze tuba tukuroga!<br />
Nyamara iyaruta izo mu Rwanda<br />
Iyo uwo Muzungu twumva ashaka,<br />
215 Itungwe na nde wo kuyitanga?<br />
Kuko ingurube iryoha cyane,<br />
Ikaba tutareka ko iba umucanda!&nbsp;&raquo;<br />
Umwami ati: &laquo;&nbsp;Reka mwidutinza!<br />
Aba b&rsquo;ibigoma barazitunze!&nbsp;&raquo;<br />
220 Akebuka Semutwa na Mutembe: (8)<br />
Bajya mu ruhando aho mu bahungu<br />
Abahata ijisho bashya igitutu!<br />
Arabyitaza Semutwa ariko,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Nta ngurube ngira mba nkuroga!<br />
225 Narazihumbye nkiri umuntu!<br />
Narazitsembye nkijya kubyibuha<br />
Insigazwa yazo nimundebe.&nbsp;&raquo;<br />
Ni bwo Mutembe amwanzuranije,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Reka abeshye Umwami mwumve!<br />
230 Ubwo duheruka kuza i Save,<br />
Nta bwo wishe ingurube ikuruta?<br />
Nta n&rsquo;urwandiko waturatiye<br />
Rw&rsquo;Umuzungu utuye i Rubona<br />
Rw&rsquo;ukwo utunze ingurube z&rsquo;iwe,<br />
235 None ucurikiranye izo ndahiro?&nbsp;&raquo;<br />
Sendashonga agira Mutembe (9)<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Urasesereza ibirego cyane!<br />
Aho yazirazaga se uhavuze utyo,<br />
Abanyazi bahatumwe zigashirayo,<br />
240 Twabigira dute ku itariki? (10)<br />
Jya uhakoza agatima wibwire,<br />
Wibuke guhina amagambo!<br />
Ahubwo va ku giti dore umuntu:<br />
Bwira Umwami interuro yawe<br />
245 Yo kuba uri inganza-marumbo!<br />
Ingurube z&rsquo;ibicece z&rsquo;ubwoko,<br />
Uzifite yivamo nk&rsquo;inopfu!&nbsp;&raquo;<br />
Umwami abyendera mu kirere,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Erega ni ukuri ko Mutembe!<br />
250 Gira uturangire izidutunga,<br />
Ubwoko bwazo aho wabusanze?&nbsp;&raquo;<br />
Undi ati: &laquo;&nbsp;Iyo ubimbaza utyo tukiza,<br />
Mba nabirangije kare kose!<br />
Ndabikubwira usange ari ukwo!<br />
255 Ubwo ugarukiye mu Nyakibanda,<br />
Nta Mupadiri wahasanze?<br />
Ubumiramize aburusha Rubanda,<br />
Akaba ari jyewe umunyura heza!<br />
Nta bwo agereranywa mu mubyimba:<br />
260 Izina yahawe ry&rsquo;ubwo bwema,<br />
Bitugangando riramukwiye! (11)<br />
Nguwo utunga izirema ibondo!<br />
Nguwo utanga izihaga umuntu!<br />
Nguwo uwagukiriza abantu,<br />
265 Akabaha inkuke y&rsquo;uyu munsi!&nbsp;&raquo;<br />
Mutara ati: &laquo;&nbsp;Ngiyo yewe inama!&nbsp;&raquo;<br />
Ahuta asanga Majoro mu nzu,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Iyo washakaga ubu nzi aho iri,<br />
Ni ukwo itunzwe n&rsquo;abadatorwa, (12)<br />
270 Kuyikomeraho nkabibakeka.<br />
Nyamara wanditse nk&rsquo;ibaruwa,<br />
Nkayiha umuntu akayigabana,<br />
Ari wowe ndabona ko byashoboka!&nbsp;&raquo;<br />
Majoro abyumvise arahuta.<br />
275 Yaka wino ashyira ku meza,<br />
Araruziringa afunga bahasha,<br />
Baruha umuntu ngo ahutere,<br />
Ajye Nyakibanda shishi itabona<br />
Kwenda &laquo;&nbsp;Indyohesha-birayi!&nbsp;&raquo;</p>
<p class="post-footer">
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-iii.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:43:00-08:00">9:43 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=4858659782598461805">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=4858659782598461805"> <img class="icon-action" alt="icon18_edit_allbkg" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2">
<p class="post hentry"><a title="676640849134381452" name="676640849134381452"></a></p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-1.html">INDYOHESHABIRAYI UMUVUGO 1</a></h3>
<p class="post-body entry-content">Ingurube iyoborwa n&rsquo;abashumba bo mu Ngeyo</p>
<p>Rutihunza inzarwe y&rsquo;isayo,<br />
Ingurube zahanitse imirizo,<br />
Rwa muturaga ku bijumba,<br />
Ni igikoroto cyo mu bikoko,<br />
5 Igira ibikobokobo by&rsquo;ubukombe,<br />
Ikizihirwa isanga ibishanga,<br />
Ikizimba aho inzarwe iganje<br />
Ikahavurunga ijabo rikahava,<br />
Ikahacundagura bitaravugwa,<br />
10 Ikahavogereza ingurube nto,<br />
Ikahatengagura cyane<br />
Ngo iz&rsquo;imicanda zihace,<br />
Ikahacogoza ihaconshoma,<br />
Ikahahindura amacamba,<br />
15 Ikahavura kuba isayo,<br />
Ikaharyama humutse,<br />
Wayibyutsa ntibyumve;<br />
Wayikoraho uyegereye,<br />
Ikagusigaho icyondo,<br />
20 Ikagukwiza icyagane;<br />
Yakureba igitsure,<br />
Ukirinda kuyicyura,<br />
Aho ishakiye gutaha,<br />
Ukayikurikira iyo nyumba,<br />
25 Ukayireba uko yateruye;<br />
Ukayikunda mu ngendo,<br />
Ntijorwe mu ibondo,<br />
Ukirinda aho yaciye,<br />
Ko hanuka bibi cyane!<br />
30 Wayireba itambuka,<br />
Ukayirata kuba itungo<br />
Wayikebukamo imihore,<br />
Ukayihongera ibijumba.<br />
Uko yatendeje izuru,<br />
35 Ku iherezo ry&rsquo;umutonzi,<br />
Ni ko itengura ibivuvu;<br />
Iyo rwarika-mavubi,<br />
Ikabihoroba ikabihwanya,<br />
Ikabivunja ikabivuruga.<br />
40 Aho isohokeye ngo urebe,<br />
Ukayikeka kuba imvuzo,<br />
Ari ukwuzuraho ivu.<br />
Ubwo iteye mu nyambo,<br />
Z&rsquo;Umutware w&rsquo;Uruyange, (1)<br />
45 Yinyuriye ku irembo,<br />
Bikanga rwabwiga! (2)<br />
Ingeyo zose zirakubana, (3)<br />
N&rsquo;abashumba barabyuka,<br />
Barahamuka, barahuruza;<br />
50 Imyinjiro yo ikaba itanu: (4)<br />
Bayihimbyamo amakome!<br />
Ubwo ibiruru birahanika,<br />
Inzamururo zirahoga! (5)<br />
Uwarusazanye muri bo,<br />
55 Yirata kuyitsirika,<br />
Amagambo arayacurika,<br />
Ayibwira amateshwa!<br />
Ngo &laquo;&nbsp;Umurizo urawushyire irya,<br />
Na yo amaso uyampange!<br />
60 Wikwigira hirya:<br />
Gumya usange ibiraro!<br />
Mu buryamo nihakonje,<br />
Mu ijanja nihashyuhe!<br />
Ntutinde mu igenda<br />
65 Gira uguruke ay&rsquo;intashya!&nbsp;&raquo;<br />
Avugishwa ijoro ryose!<br />
Ngo burakeye barareba<br />
Iyo ntamati ibugarije:<br />
Yegereye imyugariro<br />
70 Iraharyama harazibama.<br />
Bayitura izimano<br />
Umutware yohereje:<br />
Icyo gitebo cy&rsquo;ibijumba,<br />
Ngo ikirabukwe ku rukinga, (6)<br />
75 Iragisanga igihugiraho,<br />
Buguruye ziraturuka!<br />
Umutware w&rsquo;Uruyange (7)<br />
Yemera ko mu nyambo,<br />
Z&rsquo;Umwami nyiri u Rwanda<br />
80 Bayirabukira ibitebo<br />
Bakayoboka ikabatwara<br />
&laquo;&nbsp;Indyohesha-birayi!&nbsp;&raquo;</p>
<p class="post-footer">
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/indyoheshabirayi-umuvugo-1.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:43:00-08:00">9:43 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=676640849134381452">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=676640849134381452"> <img class="icon-action" alt="icon18_edit_allbkg" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2">
<p class="post hentry"><a title="2426407141361456764" name="2426407141361456764"></a></p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/imihigo-ya-kavumenti-na-leta-ii.html">IMIHIGO YA KAVUMENTI NA LETA II</a></h3>
<p class="post-body entry-content">Na Mburamatare,<br />
Na we nguyu aje guhiga.<br />
Ati : &nbsp;&raquo; We Kavumenti,<br />
Wijajaba, witaragurika :<br />
Nkurusha ibintu,<br />
Bigeretseho ibindi :<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha Abatutsi,<br />
Batura mu Rwanda;<br />
Batorwamo intore,<br />
Zigatahira Umwami :<br />
Abo ni Mburamatare.<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha n&rsquo;inyambo,<br />
Zitahira Umwami,<br />
Zigatura i Buganza :<br />
Nazo niMburamatare :<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha ifaranga,<br />
Imbere y&rsquo;amarumiya;<br />
Nkurusha amakuta,<br />
Imbere y&rsquo;amasenge :<br />
Nayo ni Mburamatare,<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha n&rsquo;Abasoda<br />
Baturuka i Kongo;<br />
Batwara izo mbunda;<br />
Bakarwana mu mavita :<br />
Nabo ni Mburamatare :<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha Gossensi,<br />
Intebe ya SOMUKI,<br />
Atuye i Rutongo.<br />
Acukura ubutare,<br />
Bucurwamo tanki,<br />
Zikanesha Abadage :<br />
Na we ni Mburamatare.<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha na Sovanye,<br />
Utegeka Mini,<br />
Iza Rwinkwavu;<br />
Zivamo imizinga,<br />
Ikanesha Abadage :<br />
Na we ni Mburamatare.<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha na Minete,<br />
Ituye Rugarama,<br />
Ikaba n&rsquo;i Ntsinda;<br />
Icukura ibyuma,<br />
Bicurwamo indege,<br />
Zikanesha Abadage :<br />
Na yo ni Mburamatare.<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha na Nyungwe,<br />
Yo na Kaburantwa;<br />
Hacukurwa zahabu,<br />
N&rsquo;iya Kilomini.<br />
Itanisha Abazungu,<br />
Ikabavana iyo gihera :<br />
Na yo ni Mburamatare.<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha n&rsquo;inturusu,<br />
Iza hegitari;<br />
Zabaye amashyamba,<br />
Mu bihugu ntwara;<br />
Zikazana imali,<br />
Ziguzwe na Mini :<br />
Nazo ni Mburamatare.<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha n&rsquo;Andreya,<br />
Andreya Kalinda,<br />
Utegeka u Buzi.<br />
Kandi na Ndeze,<br />
Utwara ubwo Bwishya :<br />
Nabo ni Mburamatare.<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha na Kabare,<br />
Ak&rsquo;i Bunyabungo;<br />
Kandi na Mwambutsa<br />
Umwami w&rsquo;i Burundi :<br />
Nabo ni Mburamatare.<br />
Induru ni ndende.<br />
Nkurusha na Mutara,<br />
Umwami w&rsquo;u Rwanda;<br />
Akaruta Abami,<br />
Batanu mu bawe :<br />
Na we ni Mburamatare,<br />
Induru ni ndende.</p>
<p>Alexis KAGAME. 1949. IYO WILIWE NTA RUNGU. Kabgayi, Rwanda. pp.175-181</p>
<p class="post-footer">
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/imihigo-ya-kavumenti-na-leta-ii.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:42:00-08:00">9:42 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=2426407141361456764">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=2426407141361456764"> <img class="icon-action" alt="icon18_edit_allbkg" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2"><span class="post-labels"> Labels: <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/ibisigo" rel="tag">ibisigo</a>, <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/umuvugo" rel="tag">umuvugo</a> </span></p>
<p><a title="1445026148930964549" name="1445026148930964549"></a></p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/gusobanura-indyoheshabirayi.html">GUSOBANURA INDYOHESHABIRAYI</a></h3>
<p class="post-body entry-content">1. Umutware w&rsquo;Uruyange yari Fransisko Rwabutogo. Ingabo z&rsquo;Uruyange zari zararemwe na Rugaju rwa Butimbo ku ngoma ya Yuhi IV Gahindiro. Uwo Mutwe w&rsquo;Ingabo wagendanaga n&rsquo;Umutwe w&rsquo;Inka witwaga Ingeyo, zororaga Inyambo.</p>
<p>2. Rwabiga: ni izina bahimbye intare mu bihugu byegereye amashyamba zibamo.</p>
<p>3. Ingeyo ni wa Mutwe w&rsquo;Inka wari utunzwe n&rsquo;Ingabo z&rsquo;Uruyange.</p>
<p>4. Imyinjiro: ni ingombe nyinshi zo mu kiraro cy&rsquo;inka kimwe. Iyo amashyo menshi y&rsquo;umutegetsi umwe yabaga aragiwe mu karere kamwe, bazubakiraga ikiraro kimwe, ariko bakagisaturamo ingombe nyinshi, buri bushyo bukarara mu ngombe bwagenewe. Izo ngombe zo mu kiraro kimwe zitwaga imyinjiro.</p>
<p>5. Urwamururo: ni impigi yabaga ikozwe nk&rsquo;ifirimbi, maze abashumba baba bikanze ko intare ibateye, bakaruvuza: ni byo kwamurura. Igihe bavuza urwamururo bagenda banyuzamo aya magambo bati: Agatwe irya, akabuno ino! Ubusururuke ku kiryamo, ubute mu ijanja! Birumvisha abatari babizi bo mu gihugu rwa gatati, impamvu yo kuvuga ko uwo munyarwamururo yagize ubwoba bumutera guteshaguzwa, aho kuyibwira amagambo ayigizayo, yayibwiraga ayo kuyihamagara ngo ize imwerekeraho.</p>
<p>6. Urukinga: ni uruhange rw&rsquo;umuharuro ruteganye n&rsquo;irembo ry&rsquo;urugo. Bashakaga ko ingurube iva hafi y&rsquo;imyugariro.</p>
<p>7. Umuhozi zari Umutwe w&rsquo;Inka wagendanaga n&rsquo;Umutware w&rsquo;Ingabo zitwaga Abashakamba; iyo Mitwe yombi yaremwe na Yuhi IVGahindiro.</p>
<p>8. Aloyizi Semutwa yari Umutware w&rsquo;Imvejuru; Ildefonsi Mutembe yari Umutware wa Nyakare. (Reba mu ndunduro lisiti y&rsquo;Amaprovinsi muri Teritwari zayo.)</p>
<p>9. Owalidi Sendashonga yari Umutwarwe wa Nyaruguru.</p>
<p>10. Itariki: wari umunsi w&rsquo;Ikoraniro ry&rsquo;Abatware n&rsquo;Abashefu babo batumiwe na Bwana Administrateri wa Teritwari, kugira ngo ababwire ibyo bagomba gukoresha. Itariki yabaga buri kwezi.</p>
<p>11. Bitungangando: ni izina ry&rsquo;ubunini bari barahimbye Padri Van Uden. wari Umunyabintu b&rsquo;Iseminari ya Nyakibanda. Iryo zina ryari ryaravuye ku mugabo wo mu bya Rwamagana wari munini biteye ubwoya.</p>
<p>12. Abadatorwa: abadasoreshwa, ntibabazwe imirimo na Leta; bivuga Abapadir.</p>
<p>13. Ladislasi Haguma yatwaraga Amarangara.</p>
<p>14. Isabukuru: Umunsi Mukuru w&rsquo;Ububirigi (21 Nyakanga).</p>
<p>15. Ku Ruyenzi: agahugu ka Provinsi ya Rukoma hari hagati ya Kamonyi na Nyabarongo.</p>
<p>16. Atanazi Kanimba: yatwaraga Provinsi ya Nduga.</p>
<p>17. Alfonsi Mfizi yatwaraga Provinsi ya Rukoma.</p>
<p>18. Semugeshi yatwaraga Ubufundu.</p>
<p>19. Ludoviko Rwitsibagura yatwaraga Ubuyenzi.</p>
<p>20. Leonardi Birasa yatwaraga Ubunyambiriri.</p>
<p>21. Eduwaridi Rwampungu yatwaraga Ubumbogo.</p>
<p>22. Deogratias Muterahejuru yatwaraga Nyantango.</p>
<p>23. Paulo Nturo yatwaraga Akabagari.</p>
<p>24. Rwubusisi yatwaraga Uburiza na Buganza-Sud.</p>
<p>25. Rafaeli Serukenyinkware yatwaraga Ubwishaza.</p>
<p>26. Simoni Nyiringondo yatwaraga Mirenge.</p>
<p>27. Godifridi Kamunzinzi yatwaraga Ubugoyi.</p>
<p>28. Fransisko Rwabutogo yatwaraga Ubuganza bwa Rwamagana.</p>
<p>29. Stanislasi Rutsinga yatwaraga Ubuganza-Est.</p>
<p>30. Thomasi Karyabwite yatwaraga Ububeruka.<br />
Epafroditi Kalima yatwaraga Kibari-Buberuka.</p>
<p>31. Nepomuseni Rwaburindi yatwaraga Buhoma-Rwankeri.<br />
Berkimansi Rwabukamba yatwaraga Ubugarura.<br />
Kwintiri Bisamaza yatwaraga Bukamba-Ndorwa.</p>
<p>32. Kaniziyo Bisarinkumi yatwaraga Ubukonya.</p>
<p>33. Nepomuseni Ntaganda yatwaraga Icyesha.</p>
<p>34. Wilibrordi Rwamuningi yatwaraga Icyingogo.</p>
<p>35. Fransisko Nzaramba yatwaraga Ubusanza-Sud.</p>
<p>36. Fransisko Nyangezi yatwaraga Ubushiru.</p>
<p>37. Diyoniziyo Mbaraga yatwaraga Akanage.</p>
<p>38. Mikayire Rwiyamirira yatwaraga Ubwanacyambwe.</p>
<p>39. Sitefano Gitefana yatwaraga Ubukunzi-Busozo.</p>
<p>40. Yozefu Bideri yatwaraga Impara.</p>
<p>41. Stanislasi Kalisa yatwaraga Ubuganza-Rweya.</p>
<p>42. Antoni Kanyangira yatwaraga Migongo.</p>
<p>43. Mikayire Rutaremara yatwaraga Ubuganza-Nord.</p>
<p>44. Proyegiti Fundi yatwaraga Rusenyi-Itabire.</p>
<p>45. Karoli Rubayiza yatwaraga Ubudaha.</p>
<p>46. Yozefu Rutamu yatwaraga Bashumba.<br />
Yustini Gashugi yatwaraga Buhanga-Ndara.</p>
<p>47. Krispini Kamali yatwaraga Umulera.</p>
<p>48. Selestini Mukarage yatwaraga Amayaga.</p>
<p>49. Faustini Gacinya yatwaraga Gihunya.</p>
<p>50. Deogratias Kaberuka yatwaraga Ndiza.</p>
<p>51. Teodori Muregancuro yatwaraga Ndorwa I Ouest.<br />
Krizostomo Katabarwa yatwaraga Ndorwa II Est.</p>
<p>52. Medardi Kanubana yatwaraga Buganza-Nord.</p>
<p>53. Imisoto: bibwira ko uwaguye ivutu arivurwa no gucishwa mu misoto.</p>
<p>54. Gerardi Ruhorahoza yatwaraga Ubugesera.</p>
<p>55. Godifridi Butare yatwaraga Urukaryi.</p>
<p>56. Fideli Kataba yatwaraga Umubari.</p>
<p>57. Sitefano Rwigemera yatwaraga Urukiga.</p>
<p>58. Impumbu: bivuga abagore binywera amata gusa bakibagirwa gucunda.</p>
<p>59. Bavugaga ko Umuzungu uriye ingurube wenyine, atayitumiriye abo baturanye bose, ngo bamucaga, bakamuvana mu bandi.</p>
<p>ZA PROVINSI MURI TERITWARI KU MURONGO</p>
<p>Abatware tumaze kuvuga mu bisobanuro, ni abariho mu wa 1941-1942. Nyuma y&rsquo;ubwo, Provinsi zimwe zagiye zomekwa ku zindi, kandi Abatware bamwe basimburwa n&rsquo;abandi. Ni ukuvuga rero ko hagati ya 1943 na 1959 bitari bikimeze na gato nk&rsquo;uko twabivuze. Muri twe hari benshi batamenye abo Batware twavuze, bakaba baramenye ahubwo abandi tutavuze.</p>
<p>Noneho rero dukurikiranye ayo mazina ku murongo muri buri Territwari, kuko ibingibi byose ari ibitekerezo by&rsquo;u Rwanda rw&rsquo;icyo gihe:</p>
<p>I. Teritwari ya Kigali.</p>
<p>1. Ubwanacyambwe: Mikayire Rwiyamirira.<br />
2. Uburiza na Buganza-Sud: Rwubusisi.<br />
3. Ubumbogo: Eduwaridi Rwampungu.<br />
4. Ubugesera: Gerardi Ruhorahoza<br />
5. Ubuganza-Est: Stanislasi Rutsinga.<br />
6. Ubuganza-Nord: Medardi Kanubana.<br />
7. Urukaryi: Godifridi Butare.</p>
<p>II. Teritwari ya Kibungo.</p>
<p>1. Igihunya: Faustini Gacinya.<br />
2. Ubuganza: Fransisko Rwabutogo.<br />
3. Ubuganza-Rweya: Stanislasi Kalisa.<br />
4. Migongo: Antoni Kanyangira.<br />
5. Mirenge: Simoni Nyiringondo.<br />
6. Umubari: Fideli Kataka.</p>
<p>III. Teritwari ya Byumba.</p>
<p>1. Urukiga: Stefano Rwigemera.<br />
2. Ububeruka: Tomasi Karyabwite.<br />
3. Ubuyaga: Medardi Munyaneza.<br />
4. Umutara: Gervazi Lyumugabe.<br />
5. Ndorwa I Est: Krizistomo Katabarwa.<br />
6. Ndorwa II Ouest: Teodori Muregancuro.</p>
<p>IV. Teritwari ya Ruhengeri.</p>
<p>1. Umulera: Krispini Kamali.<br />
2. Ubugarura: Y. Berkimansi Rwabukumba.<br />
3. Ubuhoma-Rwankeri: Y. Nepomuseni Rwamurindi.<br />
4. Ubukamba-Ndorwa: Kwintiri Bisamaza.<br />
5. Ubukonya: Kaniziyo Bisarinkumi.<br />
6. Kibali-Buberuka: Epafroditi Kalima</p>
<p>V. Teritwari ya Gisenyi.</p>
<p>1. Ubugoyi: Godifridi Kamuzinzi.<br />
2. Ubudaha: Karoli Rubayiza.<br />
3. Ubushiru: Fransisko Nyangezi.<br />
4. Ubwishaza: Rafaeri Serukenyinkware.<br />
5. Akanage: Diyoniziyo Mbaraga.<br />
6. Cyingogo: Wilibrordi Rwamuningi.</p>
<p>VI. Teritwari ya Nyanza.</p>
<p>1. Ubusanza-Nord: Mikayire Rutaremara.<br />
2. Amarangara: Ladislasi Haguma.<br />
3. Amayaga: Selestini Mukarage.<br />
4. Ndiza: Deogratias Kaberuka.<br />
5. Nduga: Atanazi Kanimba.<br />
6. Nyantango: Deogratias Muterahejuru.<br />
7. Rukma: Alfonsi Mfizi.<br />
8. Bunyambiriri: Leonardi Birasa.<br />
9. Kabagari: Paulo Nturo.</p>
<p>VII. Teritwari ya Astrida (Butare kuri ubu)</p>
<p>1. Mvejuru: Aloyizi Semutwa.<br />
2. Buhanga-Ndara: Yustini Gashugi.<br />
3. Bufundu: Semugeshi.<br />
4. Busanza-Sud: Fransisko Nzaramba.<br />
5. Buyenzi: Ludoviko Rwitsibagura.<br />
6. Nyakare: Ildefonsi Mutembe.<br />
7. Bashumba: Yozefu Rutamu.<br />
8. Nyaruguru: Oswaldi Sendashonga.</p>
<p>VIII. Teritwari ya Cyangugu.</p>
<p>1. Impara: Yozefu Bideri.<br />
2. Abiru: Leonidas Biniga.<br />
3. Bukunzi-Busozo: Stefano Gitefana.<br />
3. Icyesha: Y. Nepomuseni Ntaganda.<br />
4. Rusenyi-Itabire: Proyegiti Fundi.</p>
<p>Murabona ko rero icyo igihe Teritwari ya Kibuye na Teritwari ya Gitarama zari zitararemwa. Abatware tutavuze ahangaha, abenshi mu Basomyi bakaba baramenye gusa abandi tutavuze, impamvu ni ukwo abatavuzwe bari bataragabirwa Ubutware mu myaka ya 1941-1942.</p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/gusobanura-indyoheshabirayi.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:41:00-08:00">9:41 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=1445026148930964549">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=1445026148930964549"> <img class="icon-action" alt="icon18_edit_allbkg" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2"><span class="post-labels"> Labels: <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/indyoheshabirayi" rel="tag">indyoheshabirayi</a> </span></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://murengerantwari.unblog.fr/2009/05/14/padiri-kagame-nindyoheshabirayi-site-wwwumuco-nyarwandablogspotcom/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Sekarama ka Mpumba: Umusizi rurangiranwa (site www.umuco-nyarwanda.blogspot.com)</title>
		<link>http://murengerantwari.unblog.fr/2009/05/14/sekarama-ka-mpumba-umusizi-rurangiranwa-site-wwwumuco-nyarwandablogspotcom/</link>
		<comments>http://murengerantwari.unblog.fr/2009/05/14/sekarama-ka-mpumba-umusizi-rurangiranwa-site-wwwumuco-nyarwandablogspotcom/#comments</comments>
		<pubDate>Thu, 14 May 2009 13:42:01 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[Admin]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[Arts, litterature et poésie]]></category>
		<category><![CDATA[Culture]]></category>
		<category><![CDATA[Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo]]></category>
		<category><![CDATA[Société]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://murengerantwari.unblog.fr/2009/05/14/sekarama-ka-mpumba-umusizi-rurangiranwa-site-wwwumuco-nyarwandablogspotcom/</guid>
		<description><![CDATA[&#160; Urukumbuzi rwa Sekarama Naraye urukumbuzi runsaguka ku mutima Nti &#171;&#160;Bucye nsange umugabo untunza, Tujye gutarama mu Ndinzi. Ndamukumbura sinsibire, Ngasa n&#8217; imvura ikumbuye Igihugu; Ngasubiza iyo mu Mpungwe, Ngenda ay&#8217; abasore, Ay&#8217; abasaza nkayarorera ! Naterera i Karimba. Ngasanga umurimbo uvuna umushongore, Tukavugana vuba atanshyaniriza amagambo Ati &#171;&#160;werekeje he se Nyarusaza !&#160;&#187; Nti &#171;&#160;ndasubiza [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<h3 class="post-title entry-title"></h3>
<p>&nbsp;</p>
<p><span id="more-142"></span>Urukumbuzi rwa Sekarama</p>
<p class="post-body entry-content">Naraye urukumbuzi runsaguka ku mutima<br />
Nti &laquo;&nbsp;Bucye nsange umugabo untunza,<br />
Tujye gutarama mu Ndinzi.<br />
Ndamukumbura sinsibire,<br />
Ngasa n&rsquo; imvura ikumbuye Igihugu;</p>
<p>Ngasubiza iyo mu Mpungwe,<br />
Ngenda ay&rsquo; abasore,<br />
Ay&rsquo; abasaza nkayarorera !<br />
Naterera i Karimba.<br />
Ngasanga umurimbo uvuna umushongore,</p>
<p>Tukavugana vuba atanshyaniriza amagambo<br />
Ati &laquo;&nbsp;werekeje he se Nyarusaza !&nbsp;&raquo;<br />
Nti &laquo;&nbsp;ndasubiza iya Kayebe !<br />
Ndagenda ay&rsquo; intashya,<br />
Ndataha kuri Nyabyunyu,</p>
<p>Ubu kare mu mashoka !<br />
Ndahasanga incuti yo kwa Yuhi,<br />
Twuzuye ubukeye n&rsquo; ubugumya kwira,<br />
Tukimanira ijabiro !&nbsp;&raquo;<br />
Ubwo ngusanze se ntuntote ngo naratinze</p>
<p>Ngo sinaje gutamba ineza<br />
Umunsi utaha i Munanira !<br />
Isango yaho sinari nyizi,<br />
Uti &laquo;&nbsp;kare kare nerekeje i Sheke,<br />
Uzinduke ushyire ku nzira,</p>
<p>Uzambukire ku Kamana,<br />
Ariko se we waramutse Marembo atsindura amariza?<br />
Waramutse Biheko nsanze byambaye ibirezi,<br />
N&rsquo; ibi birori byawe biri aha?<br />
Uragahora ubyirorera, bikunganira Yuhi !</p>
<p>Ese waramukanye n&rsquo; intwari mutaramana rikarenga,<br />
N&rsquo; abazava ku Wamavubi bakagusangana na zo ?<br />
Mbese waramukanye n&rsquo; aba batesi mutaramana,<br />
Bukarinda bucya utabashyanirije amagambo ?<br />
Mbese waramukanye n&rsquo; urugo rwawe</p>
<p>Ruboneje amarembo mu rwa Serugo,<br />
No mu rwa wa mugabo Murenzi<br />
Rugira umugeni urutaha, n&rsquo; ingabo zirutaramira,<br />
Warureba ugeze i Buhoro<br />
Ugasanga rwaka umucyo rubengerana ibikari</p>
<p>Karame mu nka, urambe mu ngabo,<br />
Maze uhorane urubyaro<br />
Rungana urwa wa mugabo Murenzi :<br />
Ni we wabyaye imbaga itangana,<br />
Ntishorane amazimwe :</p>
<p>Urajye ubazirikana ni iwanyu urabazi,<br />
Na bo abandi ni bo bene Nyamihana.<br />
Ndaruhutse ari jye ugusanganye amahoro,<br />
Bihorere dutarame, nta gishyika kibaye !<br />
Nibucya uyimpe uko iteze kose :</p>
<p>Niba impuga iraba ijomboye nkayirata,<br />
Ndayicyura uko uyimpaye :<br />
Iraba igitare, ndatamba<br />
Ko wampaye ijana bikanyizihiza !<br />
Kabone numpa iy&rsquo; isine ikaba ishingu</p>
<p>Ndashima ko wampaye intaka,<br />
Ngutahanire ku mutima ishimwe !<br />
Kabone numpa n&rsquo; iy&rsquo; icyasha,<br />
Sinigeze icyangiro,<br />
Wampawe umpatse bubata !</p>
<p>Kabone n&rsquo; umpa n&rsquo; iy&rsquo; inkungu,<br />
Uraba unkuye i kuzimu :<br />
Narizigurutse uranzirikane !<br />
Uraba uyimpereye ukuri :<br />
Ni jye wanyu nyawanyu,</p>
<p>Sinsunikwa mwanyu, jye ndi umwambari !<br />
Ndi umwambari utimura, mpora iwanyu,<br />
Nakowe inka na SeKigeri arakundaga !<br />
Akundaga imitwe ikinje,<br />
Udukurira ubwatsi ikambere :<br />
Imivumu urayuzuza mu biganza !</p>
<p class="post-footer">
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/urukumbuzi-rwa-sekarama.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:47:00-08:00">9:47 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=3860192755885987652">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=3860192755885987652"> <img class="icon-action" alt="Sekarama ka Mpumba: Umusizi rurangiranwa (site www.umuco-nyarwanda.blogspot.com) dans Arts, litterature et poésie icon18_edit_allbkg" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2">
<p class="post hentry"><a title="4928404041471504370" name="4928404041471504370"></a></p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/rwanyirajanja.html">RWANYIRAJANJA</a></h3>
<p class="post-body entry-content">Ndavuze, ndaretse ntaretse<br />
Ndamaze ntamaze,<br />
Ndahoze, ndahoza abandi:<br />
Ijambo rya Kigeli<br />
Ni ikigabariro cyaryo.<br />
Ndavuga Rwogera na Ngarambe,<br />
Ndavuga Rwogana-ngabo rwa Ngoma ijana,<br />
Ndavuga u Rwanda ruguye imvura!<br />
Abanyamahanga baturusha amasuhuko,<br />
Tubarusha ibyiza.<br />
Tubarusha Umunyana wa Rusharaza,<br />
N&rsquo;Umunyana wa Nyiri-ishema,<br />
Mushiki wa Nyamihirwa.<br />
Iyo ashengerewe mu ngombe,<br />
Ingondo ziramukana ibiririmbo,<br />
Zikagabana inshara,<br />
Zikikije incuti za bene Shaza,<br />
Ndavuga Biganza bigaba igaju,<br />
Nyina wa Mwiza nzamurata.<br />
Nyirampeta iyo murata simpunga,<br />
Iyo yampaye simara.<br />
Yangaburiye inda kw&rsquo;irima ry&rsquo;ibishyimbo;<br />
Ndayibumbatira nyigeza kw&rsquo;ihera ry&rsquo;amasaka.<br />
Rwirungu mu minyana<br />
Rwa Mabega ya Ngoga:<br />
Agira inzage avunya abakazana,<br />
Atereka intango uruta-nkanda:<br />
Mvuga amagambo y&rsquo;intungane!<br />
Erega aho emwe, Tulira si umugani.<br />
Tulira ni umugore:<br />
Nzamurata buzima!<br />
Nzamutakirwa isaro mwaryi1,<br />
Nzamutuka insaro n&rsquo;indira2;<br />
Nzamurotera inzozi nziza,<br />
Ejo mu gitondo nzimuzanire.<br />
Nyiramutarutwa muka Macinya,<br />
Aruta ububutsi bw&rsquo;ukuka butatu,<br />
Butanga ubutama bugatongana<br />
Ngw&rsquo;ino mandwa yatemeye Ngilyi!<br />
Nikanze ibicumbeka,</p>
<p>Ngirango ni ibicaniro:<br />
Nkuba impuzu ndicara!<br />
Za ntindi z&rsquo;ubukoro,<br />
Z&rsquo;ubuhembe bw&rsquo;inkokote,<br />
Zakobotse ku matako,<br />
Zarwaye Nyamukuka,<br />
Zakobowe n&rsquo;umukeno:<br />
Zirashyira zirataha!<br />
Bububana ubukorwa,<br />
Bajya kuzikura ubukaba!<br />
Uri mukuru muri bo,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Muraha iyi mandwa amata,<br />
Mugapfusha umwana umwe!&nbsp;&raquo;<br />
Undi muri bo aramburira,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Rwamukunya yabakuyemo umutima,<br />
N&rsquo;aho bwakwira bakurya!&nbsp;&raquo;<br />
Nti: &laquo;&nbsp;Uratinye iry&rsquo;abakuru!&nbsp;&raquo;<br />
Isoni zinkoba niruka,<br />
Nisura mu ntege,<br />
Nitahira intaho nzi,<br />
I Nyakayaga kwa bene Semugaza3,<br />
Nsanga banyiteguye<br />
Nta nteguza natumyeyo!<br />
Amarebe n&rsquo;Amaraba zirashyira zirataha:<br />
Bazicanira imirama n&rsquo;imirinzi,<br />
Bazisasira ibyarire,<br />
Bazihamagaza amazina!<br />
Mbirura nijuta!<br />
Nti: &laquo;&nbsp;Ubonye ba batindi,<br />
B&rsquo;ubugumya, b&rsquo;ubuguririza,<br />
Bamazwe n&rsquo;ingugunnyi,<br />
Ba ndoro z&rsquo;ibikona,<br />
Ba bikabara bikwabaje,<br />
Ba buguru bw&rsquo;impembure,<br />
Ba butako buhenuka, buhengamye,<br />
Bwahwuhwa n&rsquo;umuyaga<br />
Bukagenda uko mahera:<br />
Butaje kureba aho nsomera,<br />
Bagasasa bwa burago,<br />
Bw&rsquo;uburavu n&rsquo;ubuhivu,<br />
Bwizihiye za mfura!&nbsp;&raquo;<br />
Ni ibyo inkuru igira ikibara,<br />
Babibwira Nyirantawebasa nyina wa Mitima 4,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Murumva ya mandwa ya Ndabarasa,<br />
Barayita indondogozi!<br />
Ko idakiranije ntivuge nabi,<br />
Mwebwe bene Kigeli mwayigera iki?&nbsp;&raquo;<br />
Bunguka inkamwa, nunguka intege:<br />
Ntambana irobe, mpinduka ibaba!<br />
Rwanyirajanja ihenga bwije,<br />
Iranjajanga ndajanjagurika,<br />
Amava-ziki ndazindazwa, ndazabiranywa;<br />
Njya mu bijunju iranjijibura!<br />
Mukwijana inzoka irajorora,<br />
Abapfumu bose barajibanirwa,<br />
Ngo ni indwara batijajara<br />
Amaso ahinda ubusinzirize,<br />
Amaguru ahinda ubugengera;<br />
Urutirigongo irarwahuranya,<br />
Igira mugabuzi iyigira ingombe,<br />
Igira iyo ngusho irashingishira,<br />
Igira bushati irakunkumura,<br />
Ikuba bukonya irakobanya,<br />
Ngo ni mukeba duharikanijwe,<br />
Intsinda impinduye inkokore!<br />
Ku gasusuruko ibonye ko mpoze,<br />
Ubwo yihutira kumpuhura!<br />
Ntakira abuguye na Mihunga,<br />
Aho nyine banga kuyimparira!<br />
Baza bose bahumiriza!<br />
Rwaka-migabo rwa koma-bagwe,<br />
Intambara izanye izakira soryo!<br />
Nti: &laquo;&nbsp;Ubwo mutabara muritonde,<br />
Mutagwa ku biti, nzayitanwa:<br />
Uwayitukiriye yaratanirije!&nbsp;&raquo;<br />
Bati: &laquo;&nbsp;Nimuhe iyo mandwa,<br />
Muyihe amavure, muyivurugire:<br />
Muyihe amavuta, muyikuze ivubwe,<br />
Nivururuka ibavuge neza!&nbsp;&raquo;<br />
Nzasaba Umututsi wanywereye ku nama,<br />
Akaba yarimaze inambu;<br />
Nsabe Umuhutu wihaye akiheka,<br />
Akihaza iby&rsquo;isuka:<br />
N&rsquo;umwiru urema ingoma se wa Mahata,<br />
Ntasumbwa ku isuku:<br />
Agira umwuko ungana ingashya,<br />
N&rsquo;UMUBONANYA ubumbuje5,<br />
N&rsquo;ameza abumbiriye.<br />
Nyakiyumbu yakuze akuze6,<br />
Yinaga ivure,<br />
Azana amakame n&rsquo;amakamure;<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Nimuhe iyo mandwa,<br />
Yikize urukanyu ivanyei rukiga!&nbsp;&raquo;<br />
Agahutu ncancama,<br />
Kambona kagacancama,<br />
Kambara gakohoje,<br />
Gakora aya bukohore!<br />
N&rsquo;agatutsi nzingiza,<br />
Kambona kakazingiza,<br />
Kakazura umugara,<br />
Kagira ngo ndaza iwe,<br />
Kandi u Rwanda ari rugari!<br />
Aya manywa bandinda, ni yo bahuraho;<br />
Izi nzira ngenda,<br />
Izi nzozi ndota,<br />
Iyi nzara nshonje,<br />
Iyi ngeso ingobotse,<br />
Iyi ngano yanjye,<br />
Ababona naje nkagenda ubusa,<br />
Baragira ngw&rsquo;iki?<br />
Utakurusha incuti ntakurusha ingabo.<br />
Utakuzeye ntakuzimurira,<br />
Utakurusha umugore ntakurusha urugo;<br />
Utagira sange, asanga zihaze:<br />
Inda irimo urwango<br />
Yima uwa nyina:<br />
Nkanswe jyewe!<br />
Mbese mwaramutseho?<br />
Yego twaramutse!!!</p>
<p>1. mwaryi : ni isaro ritakibaho.</p>
<p>2. nzamutuka amasaro n&rsquo;indira bivuga muri iki gihe &laquo;&nbsp;nzamukungahaza amacupa n&rsquo;inigi&nbsp;&raquo;. Icupa kera ryitwaga urusaro, bikaba insaro mu bwinshi naho urunigi rukitwa ururira bikaba indira mu bwinshi.Inshinga gutuuka ntikibaho, yavugaga gukungahaza.</p>
<p>3. Semugaza wa Kigeli Ndabarasa. I Nyakayaga ni igihugu cya Misiyoni ya Kiziguro.</p>
<p>4. Mitima ya Ruyenzi rwa Semugaza.</p>
<p>5. Umubonanya bivuga umutsima mu rurimi rw&rsquo;imandwa.</p>
<p>Iki gisigo cyahimbwe ku ngoma ya Mutara II Rwogera ariko ntawe uzi uwagihimbye.<br />
Alexis KAGAME, 1949. IYO WIRIWE NTA RUNGU. Pp.47-54. Kabgayi: Rwanda.</p>
<p class="post-footer">
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/rwanyirajanja.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:46:00-08:00">9:46 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=4928404041471504370">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=4928404041471504370"> <img class="icon-action" alt="icon18_edit_allbkg dans Culture" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2">
<p><a title="9126065539081238519" name="9126065539081238519"></a></p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/intege-zubusaza-za-sekarama.html">Intege z&rsquo;ubusaza za Sekarama</a></h3>
<p class="post-body entry-content">Nsigaye ngenda ayintamire,<br />
Intaho yanjye ni ngufi!<br />
Ndareka aho najyaga nigerera,<br />
Hakambera ijuru-inyuma!<br />
Ndigendera ay&rsquo;abasinzi,<br />
Singisimbuka akatsi!<br />
Ndagenda nikubita umutego,<br />
Nkiyesa imbere yanjye!<br />
Nsigaye nigendera ay&rsquo;umucuko,<br />
Ndacuma akarenge!<br />
Nava mu gikali njya ikambere<br />
Imvura yose ikampitiraho!<br />
Nsigaye ndi umucuze nk&rsquo;intozo<br />
Ni yo babona yashaje<br />
Bakayambura imisibo!<br />
Ndacyakora se iki Bahe banjye!<br />
Uru Rwanda ko ntaruhingamo sinahure,<br />
Singire n&rsquo;intege zo gufata inkoni<br />
Ngo njye kwihakirwa bushumba,<br />
Uko murora, nzahereza he?<br />
Nabuze uw&rsquo;incuti wanshorera<br />
Tukagenda umuseke ucyeya,<br />
Ngo antereze inzira ya Rutare,<br />
Ngo nsangeyo Rwabugili wahoze antunze,<br />
Maze rizarase ngeze mu bitwa bya Munanira!<br />
Ngo nimpinguka ambaze bwangu,<br />
At: &laquo;&nbsp;Uracyakora iki Nyarusaza,<br />
Ko watinze kunsanga ino?&nbsp;&raquo;<br />
Nti: &laquo;&nbsp;Ndi aho, singitarama ku manywa,<br />
Singitarama na nijoro:<br />
Lya jambo nahoze mfite liragatabwa!&nbsp;&raquo;</p>
<p>IYO WILIWE NTA RUNGU pp.81-82<br />
Alexis Kagame</p>
<p><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/intege-zubusaza-za-sekarama.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:45:00-08:00">9:45 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=9126065539081238519">0 comments</a></span></p>
<p>&nbsp;</p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/sekarama-asaba-sebagangali-umwambaro.html">Sekarama asaba Sebagangali umwambaro</a></h3>
<p class="post-body entry-content">Igisigo cya Sekarama ka Mpumba</p>
<p>Gahorane Imana Sebagangali!<br />
Nsobanura n&rsquo;ibitabu byanjye<br />
Nkenyera bikanga:<br />
Sinzi guhanjura, byangoye!<br />
Dore uwo nkenyeye urantana nk&rsquo;izishoka,<br />
Ndawufata ukaba ishingwe,<br />
Nawukoza intoki ngo nywukindikize,<br />
Ukanga ukantamaza!<br />
Ndawushyira ku kitako ntunkundire,<br />
Nagerageza ibyo kuwifubika,<br />
Nkabona utabutse handi hatatu!<br />
Nywambaye nk&rsquo;abana<br />
Bamwe batagira ubambika, ndakakwambura!<br />
Aliko nta we unseka naragowe:<br />
Amagorwa sinayizaniye arasanzwe mu bagabo!<br />
None ndasumbilijwe, mvuna nkibyuka:<br />
Umbonere uwa none noye guhora nsekwa n&rsquo;abaturanyi,<br />
Ngo ndusha rubanda gutira!<br />
Na wa muturanyi Kimonyo yansezereye nkibyuka,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Sinkwishingiye si jye shobuja,<br />
Niba Sebagangali atagushaka<br />
Urigumire mu kirago cyawe!&nbsp;&raquo;<br />
Rero Mpinga y&rsquo;ubuhoro sinkiwuzindukana<br />
Ngo ndushye nywurengana impinga:<br />
Ndatambuka ugahinduka imishumi,<br />
Nanga kwiha ibiseko nkisutamira mu nzu!<br />
None Sebagangali nyambika noye kwambukirwa:<br />
Ndi mukuru nkaba umwambali wo kwa so, kwa Yuhi!<br />
Windeba undenza ingohe,<br />
Kandi uhora uhabwa umushahara!<br />
Yawumpaye ali umwe ndahakana!<br />
Nti: &laquo;&nbsp;Sebagangali wumpe uko wawutuwe,<br />
Ntugutera ubukene!<br />
Ntulibube utubije imvuba yawe!&nbsp;&raquo;</p>
<p>IYO WILIWE NTA RUNGU pp79-80<br />
Alexis Kagame</p>
<p class="post-footer">
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/sekarama-asaba-sebagangali-umwambaro.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:40:00-08:00">9:40 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=3456012802382894451">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=3456012802382894451"> <img class="icon-action" alt="icon18_edit_allbkg dans Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2"><span class="post-labels"> Labels: <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/ibisigo" rel="tag">ibisigo</a>, <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/igisigo" rel="tag">igisigo</a>, <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/sekarama%20ka%20mpumba" rel="tag">sekarama ka mpumba</a> </span></p>
<p><a title="9131222268361928804" name="9131222268361928804"></a></p>
<h3 class="post-title entry-title"><a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/nacumuye-iki-mwimanyi.html">NACUMUYE IKI MWIMANYI</a></h3>
<p class="post-body entry-content">Igisigo cya Sekarama ka Mpumba</p>
<p>Nacumuye iki Mwimanyi!<br />
Sinacumbye urugomo wimye!<br />
Sinatangiriye abagenda;<br />
Sinashinze inkoto mu nzira;<br />
Sinambuye n&rsquo;abahanju,<br />
Ngo uwanyaze agire ngo ndi n&rsquo;icyaha,<br />
Nkwiye icyasha mu mutwe!<br />
Sinaciye mu iteka wagabanye,<br />
Ingoma yahamagaye abagabo,<br />
Umugaba nagira ati: &laquo;&nbsp;Genda utabare,&nbsp;&raquo;<br />
Nti: &laquo;&nbsp;Genda uzihe abandi,<br />
Ndanze kuzitabarira!&nbsp;&raquo;<br />
Sinanywereye no gusinda,<br />
Ngo ntuke Umunyiginya wavutse kwa Gihanga,<br />
Nibagiwe Forongo2, ko yadutsindiye inka yaje!<br />
Sinatutse n&rsquo;Umwega wavutse kwa Makara<br />
Nibagirwe ko yatubyariye ubukombe buhamye!<br />
Sinimanye n&rsquo;irembo ngo nugarire amarembo,<br />
Mpime abagenda, urwo rubwa ruze!<br />
Ntiyantangiriye njya kwambuka,<br />
Ngo namfatira hakurya y&rsquo;uruzi,<br />
Azane uwanyambukije dupfane!<br />
Sinaciriye iriza icyuho,<br />
Sinakajije inkota,<br />
Sinagenze nyakijoro!<br />
Sinabanze umuheto bwije, ngo amfatire mu cyuho,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Nimurore uhora yugurura amarembo y&rsquo;abatunze,<br />
Kujya kurora incubizi mu rugo!&nbsp;&raquo;<br />
Ntiyanyaze yaragabanye mu rugo rwa Yuhi,<br />
Ngo ampimbire ibicumuro by&rsquo;uko nahunze mu rugerero<br />
Ntiyari n&rsquo;uwacu wagize ubwiko,<br />
Ngo nacyura igihe, ati: &laquo;&nbsp;Nsezerewe ndi umunyazi!&nbsp;&raquo;<br />
Sinahunze ingabo zihindanye ku rugamba,<br />
Ngo agire ati: &laquo;&nbsp;Uriya musizi wa Serugo,<br />
Nimwitegereze ahunganye umuheto!&nbsp;&raquo;<br />
Ntiyanyagiye inyiturano:<br />
Umwituza ahora ajyana imwe urayizi iba mu Batutsi.<br />
Ntiyanyagiye n&rsquo;imyenda ngo ampimbire imanza mbi,<br />
Ngo nakunguranije ingumba magana atanu!<br />
Ntiyanyanze yarangabiye iz&rsquo;intahira,<br />
Ngo natunguka mu irembo,<br />
Bati: &laquo;&nbsp;Aje gukuza aho yagabye birasanzwe!&nbsp;&raquo;<br />
Ntiyanyaze yarankwereye umunani,<br />
Ati: &laquo;&nbsp;Nabuze indongoranyo narakoye, ndazikujyanye!&nbsp;&raquo;<br />
Ntiyanyaze naragabanye mu rugo rwabo,<br />
Haba no kuhakura ikimasa,<br />
Kimwe tujya duhabwa abanyamuhango!<br />
Nta gicumuro zigira I Rwanda:<br />
Niba zarunuwe uzikomore!<br />
Niba warazigabye, simvuguruza iryo wavuze:<br />
Uri mu ijabiro uranyihere umuriro.</p>
<p>1. Iki gisigo Sekarama yagiye kugitura Umwami, bamaze kumunyaga; byari bikurikiranye n&rsquo;igihe cy&rsquo;Abakusi, kuko yari yararezwe ko yabanaga n&rsquo;igice cyabo.</p>
<p>2. Forongo rwa Mibambwe I yapfuyeho umutabazi igihe cy&rsquo;ibitero by&rsquo;Abanyoro. Ni we sekuruza w&rsquo;Abaforongo b&rsquo;I Remera ryo mu Buriza.</p>
<p>IYO WIRIWE NTA RUNGU pp.68-71<br />
Alexis Kagame<br />
Kabgayi, Rwanda 1949</p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-1"><span class="post-author vcard"> Posted by <span class="fn">BANGAMBIKI</span> </span> <span class="post-timestamp"> at <a class="timestamp-link" title="permanent link" href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/2008/02/nacumuye-iki-mwimanyi.html" rel="bookmark"><abbr title="2008-02-15T09:39:00-08:00">9:39 AM</abbr></a> </span> <span class="post-comment-link"> <a class="comment-link" href="https://www.blogger.com/comment.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=9131222268361928804">0 comments</a> </span> <span class="post-icons"> <span class="item-control blog-admin pid-1832283704"> <a title="Edit Post" href="http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8232788342894985498&amp;postID=9131222268361928804"> <img class="icon-action" alt="icon18_edit_allbkg dans Société" src="http://www.blogger.com/img/icon18_edit_allbkg.gif" width="18" height="18" /> </a> </span> </span></p>
<p class="post-footer-line post-footer-line-2"><span class="post-labels"> Labels: <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/ibisigo" rel="tag">ibisigo</a>, <a href="http://umuco-nyarwanda.blogspot.com/search/label/igisigo" rel="tag">igisigo</a> </span></p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://murengerantwari.unblog.fr/2009/05/14/sekarama-ka-mpumba-umusizi-rurangiranwa-site-wwwumuco-nyarwandablogspotcom/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		</channel>
</rss>
