Nkumbuye iwacu (Régine Mukanaho)
Nkumbuye iwacu,
Aliko nkumbuye rwa Rwanda rw’amata n’ubuki
Rwa rundi rw’ejo
Rutalimo urwango, n’ubugome, n’ububeshyi, na munyangire
Nkumbuye ba bana b’ibisage na ba bandi b’ibitambambuga
Nkumbuye ba babyeyi b’amaliza bahetse abana b’urwanda rw’ejo
Nkumbuye ba bakecuru bakenyeye imyenda y’amabara bakereye kujya mu misa ya Noheri
Nkumbuye ba basaza bisunga akazuba k’agasusuruko, inka zimaze guhumuza
Nkumbuye ba bakobwa b’intege zaliboye, bambaye utwenda tw’incabure
Nkumbuye ba bahungu b’imigenda bakina agapira k’ibirere
Ndakumbuye, nkumbuye iwacu
Nkumbuye twa tunyana tw’imitavu dukina twiruka dusanga za nyina
Nkumbuye ijuru ly’iwacu
Nkumbuye akayaga kaho
Nkumbuye lya juru lya kiberinka liherekeza amashyo y’inka agomagira agana ibiraro
Nkumbuye rya liba navomaga ndi umwana, na ka kayira nanyuragamo
Nkumbuye ba baturanyi.
Mbese baracyaliho?
Mbese ba bana babo baraho?
Mbese barigendeye iliya kure mu mahanga?
Mbese bitabye Immana ko alibyo byeze?
Baguye se mu gico cy’abashiriye Ikibeho bishwe n’ubusazi bw’abantu
Ha handi haguye abana na banyina; n’abasaza b’ubuvivi batazi icyatsi n’ururo
Bashiriye se muli Congo. Za mpunzi z’abanyarwanda zaguye mu mashyamba
Zirimo abana b’ibitambambuga.
None se nkumbure ngire nte?
Ngende iwacu mu Rwanda rw’abahemu!
Nitwe ingengabitekerezo ya génocide
Nitwe umujura ka buhaliwe utera gatalina
Nitwe umwicanyi ntakwica n’isazi
Ndakumbuye aliko
Régine
****************************************
Nkumbuye iwacu (Adrien Kalihungu)
Ndajiginwe
ndajiginwe ariko ntiwumve ko naniwe
umvugiye ibintu kuko nanjye ndakumbuye
nkumbuye ya zahabu yacu yavugwaga
nkumbuye ya mishinga yo muri nyakanga
nkumbuye wa muganura wo muri kanama
na ya nkunga ya mukuru k’umuganda
na ka kaboko katwifuriza amahoro
kakandi kavomeera hejuru mu mutuzo
Ndakumbuye nanjye nyabusa
nkumbuye U Rwanda rudahatswe
rwarundi rubyuka ruseka
rutarira aya Sekarama
Rudahanura aya Mazimpaka
rutabyinishwa ngo ejo ruramuke
rwarundi rutuje nk’inyanja nta muyaga
rwarundi rutari urwabasilimu
rwarundi rudasilimuka nka mutware
rwarundi rutishisha amoko
rwarundi rwera impuhwe ntirwice
rwarundi ruganira imbona nkubone
rutitwikira ijoro ngo rumene amaraso
rwarunidi rutambaye inkindi ya rurangiza
Rutababura inkoni ngo rurusheho kugusha
Ahubwo ruca inkoni izamba by’umwikariko
ngo abana barwo barusheho kuramba
Nkumbuye ka kageni k’umusindo
Wawundi batubwiraga tugaseka
twibaza iyo petroli icyo aricyo
isiba kuba amavuta igahinduka amahoro
Rwarundi ugendamo utikanga
uvuga amangambure nta gishika
uhinga ukeza nta mususu
utumira abawe nta mahwa
ugenda useka nta biparu
kubera umuneza utazi inkoni
Yayindi ibabuye nkabambari bayo
Nkumbuye rwarundi rugendwa
rudatera ibitero rudahusha
rutiba abaturanyi ngo rwandavure
rwarundi ruhuza ntirusenye
rwubaka rugasangira
rwarundi ruterwa ntirutere
rutagura inkiko by’amariganya
Nkumbuye rwarundi ruteganya ejo hazaza
rwarundi rutegurira abana kugubwa neza
rwarundi ruteze umubano iburasirazuba
amajyepfo ndetse n’iburengerazuba
Amajyaruguru yewe no hakurya y’amazi
Nanjye ndakumbuye
ndakumbuye rwose, nkumbuye iwacu
Nkumbuye ko twitwa abantu batuje
batabazwa buri munsi ngo bite by’iwanyu
batitwa abicanyi nta nisazi twishe
Batitirirwa ingamba z’iterabwoba
mugihe bo ahubwo ubwoba bwabamaze
Nkumbuye igihugu kitarimo wa musilimu
wawundi udukanga tugasura
Hitileri tutayobewe
wawundi utera ntahushe
wawundi utizera n’intoki ze
urasa igicucu cye akeka umwanzi
wawundi ugendana impeta idasanzwe
imwe ivubura amasasu ikagusha
Nanjye ndakumbuye
Ese twabuzwa n’iki gukumbura
Si no gukumbura gusa turababaye
tubabajwe n’inkoni ibabuye
aho twibereye inyuma y’ishyamba
Ishyanga mu ntizo kwa Nyamweru
turibaza ingoyi ariho mwene data
wawundi twasize atinyagambura
na wawundi uherutse kugenda
yibwirako ko akumbuye nkuko tubivuga
ndetse na wawundi uri kumwe na wawundi
wari ukumbuye kimwe nawe
None ubu akumbuye ibingana iki mbe Bemeriki
Nanjye ndakumbuye
Adrien
***********************************************
GASHAKABUHAKE KOKO ! (Auteur anonyme)
Inkotanyi muli kontaro
Ndi inyenzi aho zabuze
Inkotanyi y’inzara
Ndi Gashakabuhake.
Dawe w’umurwanashyaka
Wabaye umwe na Gitera kidaterwa
Unywana n’imena Kayibanda
Ibyo simbikangwa Gashakabuhake.
Dawe uri mu ntwari zaciye gihake
Uri mu mpirimbanyi zashinze Repubulika
Itanu n’icyenda itandatu na gatanu
Washinze kandi utwara imisozi.
Muli revolusiyo wahumurije abatutsi
Ntibagomba rwose guhunga
Utegeka ahubwo abahutu
Barabubakira babafasha ihinga.
Dawe wahaye inama nyinshi Kayibanda
Aliko akakwima amatwi
Akiyumvira Perefe
Nibwo yiyemeje kugukura.
Ubwo bati hangana
n’uwari ushyigikiwe na Kayibanda
Ndetse na Mulindahabi mu ngabo
Ntiwamutsinze se impyina bikivugiza.
Ni uko serwakira y’itandatu na kalindwi ije
Uzira ukuri kwawe ku bibazo byariho
Bati ba wigiyeyo uri ingwiza-murongo
Ubwo uta umugati wa Tarafiporo.
Imena mu bannyori
Dawe ntiwigeze uhara amavi kuva ubwo
N’aho inyenzi-inkotanyi zifatiye Kigali
Werekeye muli Tirikwaze ukomereza Zayire.
Imfubyi zawe n’ubu ziheze ishyanga
Usibye kariya kigungiye mu Gatsata
Umupfakazi Mama umbyara
Nawe araborera ku gasi anyita igisahiranda.
Dawe nahuye n’umuruho w’ubuhunzi
Ni uko isari isumbye iseseme nza ku mavi
Nzi ko utanyemereye aliko jye ni jye
Jye jyenyine Gashakabuhake.
Umuryango wandagije sinywucyuye sinshubirije
N’igicumbi sinigerezaho nkoma abakinnyamo
Inda ndende, irari ry’ibintu n’ukwisumbukuruza
Urabizi ni twibanire kuva nkiri umutavu.
Ibuka ko nirutse ku muto mu bakobwa ba Kayibanda
Byanze niruka kuli murumuna wa muka Nsengimasi
Hose bantera utwatsi nzira ishurashura ryanyokamye
N’uwo ntunze ubu aralira ayo kwalika.
Mu ruhando rw’amashyaka icyangenzaga urakizi
Ni uko nasanze nta hene ihangara ingwe
Ubwo mu buhungiro nongera gutarataza
Byo kujijisha mbeshyabeshya nshaka amayira.
Sibwo se nje ku mavi bakanyakira bakangabira
Byajya no kuba byiza nkungiriza umwiru
Usibye ko ivutu ryaje kubyutsa ivuzivuzi
Gasongo ka Rutagambwa akanta mu ibarabara.
None Imana irebera imbwa ndabona yeze
Ndongeye ndacya nsa n’abandi ijigo ni ijigo
Dore nari no ku isonga y’abamamaza umwami Kagame
None ndatamba instinzi niyita inkotanyi y’amarere !
Iyo Mana se izandagira igeze ryari ko batakinkeneye
Kuva bamaze kwica umushi n’ubwo ari ikinyoma
Ba Gashakabuhake b’imbunzabunwa karatubonye
Cyane ko n’ikinyankolenglish cyanjye ari turaturye.
Gashakabuhake ndiho amazi
Nabeshye byinshi nzaza imigeli ndasega
Umenya aliko noneho iminsi yanjye ibaze
Izi nziragasani ntizigikeneye ba Gatorano.
Dawe rero uce inkoni izamba ndakwugumbiye
Uko nahemutse singikwiye kukwambaza
Aliko ibyaye ikiboze irakiligata
Urantsindire inyenzi-nkotanyi zampaze.
Zikaba zitari butinde kunyita yuzelesi
Zikazura akabi n’akaboze zikanangerekeraho
Zikanyita umupawa upinga n’umugome
Zikankatisha mu mpimba ngana iwa Munanira
Nirwo ruti Gasongo nsingiza acanira
Abo bose bene nka njye ba Gashakabuhake.
Auteur anonyme…
*******************************************************
Wararutashye nkotanyi y’amarere,
(Regine Mukanaho)
aliko wahemukiye abanyarwanda
Warwinjiyemo induru ziravuga
Utera wiba, utera ubeshya,
Utera wica
Uhereye Ibyumba.
Wica ababyeyi bahetse
Wica abatwite
Wica abasore
Wica abasaza
Abanyabyumba bacitse
kw’icumu
Baramenengana
Bataha i Kigali batali bahazi
Baba muli burende mu gihugu
cyababyaye
N’uko ibintu biradogera
Les blancs menteurs
Bagutiza umulindi
Bagufasha kubeshya
Ali nako baguha
Amafaranga ndetse
N’intwaro
Maze abanyarwanda
Babura epfo na ruguru
Ubwo ntibyatinze iyo
Ntambara, ikwira
mu Rwanda
hose
N’uko abanyarwanda
Urabica, urabacucuma
Imirambo yabo imwe
Urayitwika
Iyindi uyijugunya mu nzuzi
Ubwira abaguhunze
Uti:
Intambara irarangiye
Nimutahe
Maze ubatangilira
Mu mayira urabaniga
N’abana babo
N’abaturanyi
Ntiwashirwa, nkotanyi
Ukoresha amanama
Maze abayajemo
Nabo urabatsemba
Kibeho uhibuka
Vuva na bwangu
urabatemagura
Abacitse imihoro
bahura n’amasasu
Abategereje hanze
Kuko inkambi wali
Wayigose
Umaze kumva ko
Bashize uraseka
Cyane, uriyamira
Ngo impunzi
Zasubiranye mo ziricana
Wibagiza rubanda ko
Wabahigaga
Ngo nta gihugu mu kindi
Mu Ruhengeri urahatera
Urica,urarimbura
Imbaga Nyarwanda
N’abanyamahanga
Ntiwabatinya
Ngo hatazagira ubara
Inkuru
Urabireba uranezerwa
Ukomeza inzira no
Muli Kongo
ho ntiwahasiga n’iyonka
Uracukura inzobo
Ubatamo bakibona
Bagihumeka
Uduhinja uratuniga
utwo utishe
Dusigara twonka
Banyina bapfuye kera
Nkotanyi yuzuye urwango
N’amaliganya
Ibyo birangiye ucanga amagambo
Urayacuruza aranakungukira
Ngo abahutu bose balishe
Aho umuhutu wese ali
Akabunda kugirango
Abone amaramuko
Bazi uwabiciye
Bazi ubahiga
Nta n’uruhusa
Bafite rwo
Kulilira ababo
Cyangwa ngo
Babashyingure
Mu Cyubahiro
Nkotanyi warahemutse
Wahemukiye abanyarwanda
Régine









13 août 2010
Arts, litterature et poésie, Ibisigo, Imivugo n'ubundi Buvanganzo