NTIBAVUGA BAVUGA-IKESHAMVUGO
KU BIJYANYE N’AMATA
Ntibavuga: Bavuga:
Kuyasuka mu gisabo – Kuyabuganiza
Kuyavanamo amavuta – Gusobanura
Kubika icyansi, igisabo -Gusobanura
Kurangiza koza icyansi -Guhumuza
Kumena amata ubishatse – Kuyabikira, kuyabyarira
Kumena amta utabishatse – Kuyabogora
Uduta – Amata
Amata y’inka ikibyara -Umuhondo
Amata y’inka yenda guteka – Amagonera/Amanga/Amasuga
Amata inyana yanze konka – Amakaba
Ayaraye ataravura – Umubanji
Amaze kuvura – Ikivuguto
Ay’abashumba -Imyezo
Amata y’ikivuguto kitavuruze – Amenda
Agati bavurugisha -Umutozo
Umuheha banywesha amata -Umuceri
KU BIJYANYE N’INGOMA
Ntibavuga: Bavuga:
Gutangira kuvuga -Gusuka
Kurangiza kuvuga – Gutunga
Kugurwa – Gukoshwa
Kumanikwa – Kujishwa
Gushyushwa – Koswa
Gufashwa hasi – Kururutswa
Kubazwa – Kuramvurwa
Gushyirwaho impu -Kuremwa
Kwikorerwa – Kuremererwa
Gusoza – Gutaha
Gutoboka – Kubyara
Gufatwa -Gusegurwa
Gusaduka – Kurara
Kumeneka – Kuribora
KU BIJYANYE N’ICYANSI, ISEKURU, INGOBYI, IGISABO, UMUHETO N’INJISHI
Ntibavuga, Bavuga:
Ntibimanikwa -Birajishwa
Ntibiturwa – Birururutswa
Ntibimeswa- Birahanagurwa
Ntibisaza- Birakura
Ntibyikorerwa – Biraremererwa
Ntibigurwa – Birakoshwa
Ntibishyushywa -Biroswa
Ntibimeneka – Biraribora
Ntibibazwa – Biraramvurwa
N.B: Iyo ukoresheje bene izo mvugo uko bidakwiye bishobora kuba igitutsi.
Urugero:
Kuvuna umuheto ni ugupfusha abatabazi cyangwa ababyeyi.
Guhekura umubyeyi ni ukumwicira abana.
Kumesa ingobyi ni ugupfusha ukamaramaza
IBIJYANYE NO KUVUGA (INGAMBO)
Umuntu aravuga- Inyoni zirajwigira
Ingoma ziravuga -Inka zirabira
Intama ziratama -Impongo zirakorora
Igikeri kiragonga -Ingurube iratontoma
Impyisi irahuma -Inuma iraguguza
Umusambi urahiga -Imbwa iramoka/irakonkoma
Inkoko iri mu magi irakwakuza -Inkoko irahamagara
Isake irabika -Imbeba irajwigira
Ihene irahebeba -Imfizi irivuga
Intare irivuga -Ingwe irahora
Imvura irahinda -Imodoka irahinda
Umuriro urahinda/uragurumira -Umugezi urasuma
Isuka irarangira – Injangwe irahirita
Indege irahinda – Inkokokazi irateteza
KU BIJYANYE N’INKA
Ntibavuga, Bavuga:
Gushyira inyuma -Gukumuriza inyuma
Kurangiza gukama -Guhumuza
Kurangiza gushitura – Guhaza
Kurorera gukama – Guteka
Gukamana ingoga -Gukama kera
Gukomereka – Gusarika
Kwahura kure -Guturuka kure
Guca umurizo -Gukemura umurizo
Gukurura babyaza -Kuvutira
Kuzirasa amatezano K-uzikama
Gukamisha yombi -Kuvuruganya
Kureka inyana ngo yonke -Kwinikiza
Kuba ku nda kwazo -Kwerera
Kuziyobora -Kuzirongora
Kuzijyana ku ibumbiro -Gushora
Kwiruka zigusiga -Gutara
Guhanagura inka -Kuzihonora
Guta umuziha kwazo -Gufuma
Kwenda kwima zitararinda -Kuba mu bitwarizi
Kuzivomera -Kuzidahirira
Kuzishyira imfizi -Kuvuna umurizo (kubangurira)
Kubura amazi kwazo -Kurumanga
Guca inka ibere -Kuryogosha
Kurwara ibisebe ku mabere -Gusarika
Ibihamagazo byazo -Amazina yazo
Inzu y’inyana I-kiraro cy’uruhongore
Utubere tudakamwa -Indorerezi
KU BIJYANYE N’UMWAMI
Ntibavuga Bavuga:
Umurambo w’umwami -Umugogo
Kumubyutsa -Kumubambura
Kumusinziriza – Kumubikira
Kugenda -Kurambagira
Kurya -Gufungura
Gupfa -Gutanga
Uburiri bw’umwami -Igisasiro
Inzu y’umwami -Ingoro
Abana b’umwami -Ibikomangoma
Kujya ku ngoma -Kwima ingoma
Kubyuka -Kwibambura
Kuryama Kwibikira
Kurwara Kuberana
Kwicara Guteka
Intebe ye Inteko
Ingobyi ye Ikitabashwa
Aho aramirizwa Ijabiro
Kumuha ikuzo Kumuramya






8 mai 2009
Arts, litterature et poésie, Cinema, Ikinamico, Inyandiko zinyuranye n'ibitabo, Culture, Société